افسون پیشه وری - احسان صلح جو

2008-04-16 21:50

“هموطنان عزیز!اینک دوره مبارزه تاریخی بزرگی آغاز می شود.”فرقه دمکرات آذربایجان” شما را از هر صنف و طبقه جهت عضویت در تشکیلات خود و شرکت در مبارزه مقدس دعوت می کند.درهای فرقه برای کلیه مردان آذربایجان به جز دزدان و خائنین باز است…هرکس که شعارها و مقاصد ما

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

“هموطنان عزیز!اینک دوره مبارزه تاریخی بزرگی آغاز می شود.”فرقه دمکرات آذربایجان” شما را از هر صنف و طبقه جهت عضویت در تشکیلات خود و شرکت در مبارزه مقدس دعوت می کند.درهای فرقه برای کلیه مردان آذربایجان به جز دزدان و خائنین باز است…هرکس که شعارها و مقاصد ما را قبول کند هر چه زودتر باید عضویت سازمان و فرقه را قبول کرده و در صفوف پرچمداران آزادی آذربایجان و تمام ایران داخل شود”(1) این قسمتی از بیانیه اعلام موجودیت فرقه دمکرات آذربایجان است که در 12 شهریور ماه 1324 منتشر شد و در مفاد خود ضمن تاکید بر “حفظ استقلال و تمامیت [ارضی] ایران” بر اجرای مفاد لایحه انجمن ها ایالتی و ولایتی تاکید کرد. آن گونه که امر آموزش “زبان آذربایجانی” را تا مقطع سوم ابتدایی سرلوحه کار خویش قرار می دهد و توسعه صنایع و تجارت و همچنین آبادکردن شهرهای آذربایجان را یکی از اهداف خود عنوان می کند. در بندی دیگر از بیانیه با تاکید بر لزوم حمایت از “نیروی مولد ثروت و قدرت اقتصادی” حمایت از دهقانان را بخشی از دغدغه های فرقه عنوان می کند تا گام هایی اساسی برای رفع احتیاجات آنان بردارد. با این اوصاف فرقه دمکرات آذربایجان در متن بیانیه خود بر مشی کمونیسیتی و سوسیالیستی خود تاکید می کند و با وعده های توده پسند و پوپولیستی ، از خود چهره ای مردمی به نمایش می گذارد.فرقه ای که بتواند با رسوخ در بین لایه های گوناگون اجتماع آن زمان آذربایجان بخشی از مطالبات خاموش ، ولی گداخته مردم این خطه را پاسخ دهد. قریب 60 سال از تولد و مرگ فرقه دمکرات آذربایجان می گذرد.فرقه ای که درست یکسال بعد از تولدش به پیشواز مرگ رفت و در تولد یکسالگی اش ، سوگوار مرگش شد.نوزاد فرقه دمکرات اما 60 سال سن دارد.که زمان مناسبی برای ارزیابی عملکرد فرقه است. با اینحال قضاوت در مورد فرقه کار بسیار دشواری است.قضاوتی که عده ای اعضای فرقه را به مثابه قهرمانانی قدیس می انگارند و ادعای وابستگی شان به کرملین را “واهی ” و”گزافه ” می پندارند که ساخته و پرداخته “شوونیسم فارس” است و عده ای دیگر که “پیشه وری” و رفقایش وطن فروشانی بیش نمی شناسند و آنان را حقوق بگیران اجانب و مزدوران بیگانه می شناسند ، که به خاک “اهورایی ایران” خیانت کردند و خاک پاک میهن را واگذار کردند. قضاوتی که در آمدن از آن چه از موضع انتقادی و چه از منظر جانبدارانه امری است دشوار ، که فرقه در منظری تحقق بخش آمال و آرزوی ملی مردمی بود فقر کشیده و محروم و در منظری دیگر فرقه عامل بی بدیل جدایی گوشه ای ایران. از این رو 21 آذر ماه برای هر دو دسته به همان میزان که برای خود شیرین می انگارند ، به کام دیگری تلخ است.روز نجات آذربایجان و روزشکست آذربایجان. داستان فرقه دمکرات اما داستان حزب توده مردم ایران نیز هست .مگر نه اینکه فرقه زمانی که تشکیل شد حزب توده شاخه آذربایجانی خود را منحل کرد و به اعضای آن شاخه دستور داد که به فرقه بپیوندند؟(2) و داستان این حزب کارگری نیز در زمانه استیلای چپ ها در اتحاد جماهیر شوروی نگاشته شد.که بسیاری در آن روزگار سر در آستان کرملین داشتند و فرقه دمکرات نیز نجوایی از فراموش خانه های کرملین بود. داستان هزارتوی این فرقه را اما باید در کشور همسایه کاوید.که هزار توی “خرس” هزار توی “گربه” نیز هست. و قدر قدرتی منقرض شده ، کنار گربه ایستاده بود: آیا گربه را یارای مقابله با خرس هست؟! اما تجربه همسایگی گربه و خرس شوم است.آیا شوم نیست؟! گربه و خرس ایران تا قبل از تولد اتحاد جماهیر شوروی در نتیجه انقلاب اکتبر 1917 همسایه روس تزاری بود.در نبردهای پیاپی ایران با روس ها ایران منطقه وسیعی ازخاک خود را از دست داد و به روسیه واگذار کرد.هر چند که ایران آن روز عنوان “ممالک محروسه ایران” را یدک می کشید و خبری از تمامیت ارضی نبود ، اما بافت اجتماعی - جغرافیای نواحی جدا شده ، از آن ایران بود. چه آنکه در نتیجه معاهدات گلستان و ترکمنچای نزدیک 17 منطقه از ایران دا شد و به روسیه ملحق شد.(3) هر چند این معاهدات به باور تاریخ نویسان تحلیلی توام با یک ضرورت همراه بوده است اما بی شک این بر مذاق روسیه تزاری خوش آمد و توانست ایران را منطقه امتیازات خود بینگارد و عطش سیری ناپذیر مکیدن خاک ایران بر روسیه به عادتی مالوف بدل کند. چندی بعد از پیروزی بلشویک ها در روسیه و استقرار نظام اتحاد جماهیر شوروی در سال 1922 در نتیجه انقلاب 1917 جنگ جهانی دوم آغاز شد که آلمان نازی با سرعتی حیرت آور مرزها را در می نوردید. رضا شاه از ایران خارج شده بود و شاه وقت زمامدار امور بود.فلاکت و فقر در کشور بیداد می کرد و ایران ضمن اعلام بی طرفی چکمه پوشان روسی و انگلیسی و آمریکایی را در خاک خود شاهد شد. …چندی بعد سران سه ابرقدرت در سفارت شوروی در تهران گرد هم آمدند و مطابق معاهده 29 بهمن سال 1320 متعهد شدند ظرف مدت شش ماه پس از پایان جنگ دوم جهانی خاک ایران را ترک کند. اما این همه ماجرا نبود.که شاید آغاز داستان بود.آن زمان که شوروی خواست تا ضمن عمل به میثاق نامه تهران ، امتیازی نامحسوس از ایران بگیرد که آن تشکیل حزب توده ایران بود.حزب توده ای که در نخستین کنگره خود در سال 23 با هدف متحد کردن توده ها اعم از کارگزان ، دهقانان ، تجار ، صنعتگران و روشنفکران مترقی را اعلام موجودیت کرد. (4) اما هدف این نوشتار بررسی ریشه های وابستگی حزب به شوروی و متعقابا وابستگی فرقه به مسکو نیست.آنگونه که اسناد غیر قابل انکار سخن می گویند فرقه با شوروی روابط نزدیکی داشته و پیشوای این فرقه یعنی سید جعفر پیشه وری نیز مکاتباتی چند با ژوزف استالین برقرار نموده است.و استالین نیز در نامه ای که به پیشه وری می نویسد او را با عنوان “رفیق پیشه ری” خطاب قرار می دهد.و پیشه وری نیز در نامه ای به استالین مطالبات فرقه را بیان می کند. هدف این نوشتار بیشتر بر این مبناست تا به تحلیلی هرچند مختصر و تا حد امکان بی طرفانه نسبت به فرقه و سرنوشت اسفناک آن بپردازد.سرنوشتی که ما را بیاد جمهوری سرخ در جنگل می اندازد و سرنوشت شوم همسایگی گربه با خرس سرخ! فرقه و زمانه اش بررسی چرایی تولد فرقه دمکرات بی شک نیاز به مطالعه در احوال آن زمانی دارد که فرفه اعلام موجودیت کرد.یعنی برسی تحولات اجتماعی و حتی اقتصادی ای که در آن دوران باعث شد فرقه با استفاده از این نقاط قوت بر لزوم حضور خود تاکید کند.آنگونه که فرقه در برنامه خود اعتلای اذربایجان را در “دنیا” هدف اصلی خود قرار می دهد.(5) محرومیت شدید اقتصادی ، تبعیض شدید فرهنگی و قومی و تحقیر انزوا زای مردم آذربایجان را شاید از جمله دلایلی دانست که فرقه از آن ها استفاده کرد و به منظور رفع کردن این موانع و کاستی ها اعلام موحودیت کند. آنگونه که گفته اند: مستوفی ، استاندار وقت آذربایجان در سال 1319 می گفت:”آذربایجانی ها یونجه خوردند و مشروطه را گرفته اند و حالا هم کاه می خورند و ایران را آباد می کنند” که این مساله نیز بازمی گردد به وضعیت اسفناک گندم در در آذربایجان.6 آنگونه که روایت شده است: “در تابستان 1319 غله آذربایجان خرواری 350 تا 400 ریال در محل قیمت داشت. این درحالی بود که استاندار وقت ، مستوفی بدون اعتنا به احتیاجات مردم گندم ها را از خرواری 140 ریال معامله می کند.گندم وراداتی - در اصل گندم خود تبریز بود- را پس از سالها از گرگان به تبریز وارد می شد از قرار خرواری 600 ریال به مردم تبریز فروخته می شد. (7) طبیعی است که نان این گندم غیر طبیعی و فاسد خواهد شد که خود همین امر با شیوع نوعی بیماری در آذربایجان همراه می شود و مردم را به دست و پنجه نرم کردن با مرگ دعوت می کند.که همین امر باعث می شود فرمانده ارتش تبریز از در اختیار قرار دادن غله در اختیار اسب های ارتش خود داری کند.که مستوفی در حضور جمعی می گوید:” باکی نیست!می دهیم خرهای تبریز بخورند” همچنین در جریان سیلی که در سال 1308 در تبریز به وقوع می پیوندد ، خسارت آن نه از سوی مقامات شهری ، که در بین عامه مردم رقمی معادل 30 میلیون ریال برآورد می شود.در حالیکه مکاتبات فراوان از سوی “مردم” برای اخذ خسارت بی نتیجه می ماند ، هیچگونه اقدامی برای اخذ خسارت از مرکز از سوی مقامات استانی بوقوع نپیوست و تمام هزینه آن از بانک ملی (محل انباشت سرمایه های مردم) هزینه شد .این در حالی بود که جاده مخصوص آبعلی - آمل با هزینه ای معادل 500 میلیون ریال که صرفا حالتی تفریحی داشت احداث شد. یکی دیگر از اسفبار ترین و تکان دهنده ترین خاطرات تلخ مردم آذربایجان که از آن یاد می شود مساله تحقیر و انزوای مردم این خطه است.آن چنان که نقل شده است که در ماجرا سرشماری عمومی و سراسری کشور در زمان استانداری مستوفی ، استاندار آذربایجان شرقی به منظور آنچه که آنرا “وحدت ملی” می نامید از سرشماری مردم تبریز به عنوان “خر شماری” یاد کرد. دیگر جراحت عمیق تحقیر مردم آذربایجان به عدم استفاده از زبان ترکی در مدارس و معابر بازمی گردد.آنگاه که محسنی ، رییس وقت اداره فرهنگ تبریز ، استفاده از زبان ترکی را در مدارس مطلقا ممنوع اعلام می کند و صندوق جریمه ترکی حرف زدن را درمدارس ایجاد می کند.که هر دانش آموزی ترکی حرف می زد موظف به پرداخت جریمه می شد.تصور کنید در دوره ای که سواد فرهنگی مردم در خصوص زبان فارسی در حد صفر است و فقر شدیدی مردم را در برگرفته است ، وادار کردن مردم به تکلم نکردن به زبان مادری و تکلم به زبان فارسی تا چه حد می تواند برایشان دشوار و تحثیرکننده باشد. البته مواردی از این دست که نشان دهنده اوج انزوای اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی مردم آذربایجان بود کم نیست.آنگونه که تاریخ نویسان ادعا کرده و می کنند مردم آذربایجان از منظر دولت مرکزی طفیلی جامعه ایران بوده است و به رغم نقش سازنده در پیروزی و به ثمر رسیدن انقلاب مشروطه در سال 1285 ، آذربایجان مستملکه ایران بود. با این اوصاف به نظر می رسد مردم آذربایجان در آن برهه نیازی شدید نسبت به خروج از این انسداد و ورود به جامعه ی انسانی احساس می کردند.از منظر آنان شاید نیاز بود تا جمعیتی خودجوش و یا غیر آن از بطن جامعه شان سر برآرند و آنان را به آرزوهای فروخفته شان برسانند. فرقه متولد می شود با این اوصاف ، کرملین با تشخیص استراتژیک انزوای آذربایجان و نیز حرص و ولعی که در گسترده کردن اندیشه به اصطلاح “انترناسیونالیستی ” - که در حقیقت به کام ناسیونالیسم روسی بدل می شد - ، داشت تشخیص می دهد تا فرقه ای به ظاهر خود جوش را از درون یکی از مهمترین پایگاه های خود ر داخل ایران یعنی حزب توده بیرون آورد. جاری شدن یگان های ارتش سرخ به کشورهای همسایه برای مقابله با نیروهای متحدین، فرصتی به دست حاکمان اتحاد شوروی به رهبری استالین داد که قلمرو “سوسیالیسم” را تا حد ممکن گسترش دهند. آنها در همه جا به باز کردن جای پایی برای خود دست زدند و پس از جنگ، به رغم تمام معاهدات بین المللی، از هیچ جا داوطلبانه و به زبان خوش بیرون نرفتند. با آنکه پیشه وری ، وابسته تمام عیار شوروی به شمار می آمد اما آنگونه که در بند نخست بیانیه فرقه آمده است ، بر استقلال و تمامیت ارضی آن تاکید می کند و در مذاکراتی که با دولت مرکزی داشت بر این نکته تاکید می کند که فرقه حاضر است مالیات به تهران پرداخت کند و نماینده به مجلس شورای ملی بفرستد.پیشه وری حتی از معرفی وزیر امور خارجه در دولت خودخوانده خود خود داری کرده و به معرفی وزیر کشور(دکتر سلام الله جاوید) اکتفا می کند.با اینحال فرقه در تحقق آرزوهای مردم آذربایجان یا حداقل آرزوهای بخشی از مردم آذربایجان موفق عمل می کند. قاضی عالی رتبه آمریکایی ، ویلیام داگلاس ، در سفری که در دوره حکومت فرقه به تبریز داشت دستاودهای فرقه را در حکومت مندی موفق معرفی می کند.وی ،” تقسیم اراضی بین دهقانان ، ممنوعیت پرداخت رشوه و مجازات سنگین برای رشوه گیرنده و دهنده ، برقراری امنیت شهروندی ، راه اندازی کلنیک های سیار درروستاها و دهات ، کنترل قیمت اجناس ، برنامه عمارت شهری ، تصویب قانون کار و احداث دانشگاه تبریز ” را از اقدامات فرقه در مدت زمان حکومت عنوان می کند.9 با اینحال آنجا که مطامع دولت شوروی ایجاب می کرد حمایت بی دریغ خود را از فرقه اعلام داشت.استالین حکومت خودمختار فرقه آذربایجان را به‌عنوان مهره‌ای در سیاست جهانی مینگریست. فرقه و شوروی روحیه کشورگشایی شوروی ، رهبران شوروی را برانگیخت که به آذربایجان ایران، که با ولایات قفقاز پیوندهای تاریخی داشت، به عنوان لقمه ای چرب و آماده بنگرند. کسانی مانند میر جعفر باقراوف دبیر کمیته مرکزی حزب کمونیست آذربایجان شوروی، آشکارا تبلیغ می کردند که باید به یاری مردم “آذربایجان جنوبی” شتافت و آنها را از زیر یوغ “اشغالگران فارس” نجات داد!(10) از این رو در اولین روزهای تیر ماه 1324 دفتر سیاسی کمیته مرکزی اتحاد جماهیر شوروی قرار محرمانه ای صادر کرد تحت عنوان “تدابیر لازم در مورد سازماندهی جنبش های جدایی خواهانه در آذربایجان جنوبی و سایر شهرهای ایران”. (11) بعد از تشکیل فرقه در حالی که انترفت مسکو بر اساس مفاد معاهده تهران ، نیروهای خود را خارج کند مسکو با استقرار بخشی از نیروهایش در آذباجان از عمل به معاهده خد سرباز زد. تهران اقدام قانون شکنانه مسکو را در قاب شکایتی به سازمان ملل برد و قوام السلطنه دولت تشکیل داد که وظیفه اصلی خود را حل مشکل آذربایجان اعلام کرد. قوام سیاست زیرکانه خود را بر یک هدف متمرکز ساخت: “محروم کردن فرقه دموکرات از حمایت آشکار و مستقیم اتحاد شوروی”، تا بتوان ماجرای آذربایجان را به عنوان مسئله ای داخلی حل و فصل کرد.(12) به دنبال مذاکرات دوجانبه ای که در تهران و مسکو صورت گرفت، در مورد خروج سریع نیروهای اتحاد شوروی از ایران و تأسیس “شرکت مختلط نفت ایران و شوروی” توافق شد. توافق درباره امتیاز نفت، به رأی مجلس محول شده بود و در عمل تعهدی برای دولت ایران ایجاد نمی کرد. مجلس به ایجاد چنین شرکتی رای داد و استالین بوی تند نفت ررا شنید.از این رو در ۲۴ مارس فرمان ترک ایران را به نیروهای ارتش سرخ صادر کرد. تغییر موضع اتحاد شوروی نسبت به آذربایجان در اویل فرودین 1325 ناگهانی صورت گرفت و بی درنگ در مناسبات آن با فرقه بازتاب یافت.و فرقه از حمایت پیشین کرملین محروم ماند. شخص استالین نیز در نامه ای به پیشه وری به او اندرز می دهد که راه همکاری با حکومت تهران را در پیش گیرد و خواسته های حق طلبانه “خلق آذربایجان” را از راه گفتگو با حکومت مرکزی دنبال کند!(13) رهبران فرقه به چشم می دیدند که آهسته به پرتگاه نزدیک می شوند. لحن آنها خطاب به رهبران شوروی برای دریافت اسلحه به قصد دفاع از حاکمیت فرقه، تضرع آمیز است. در چند پیام التماس می کنند: “اگر اتحاد شوروی به ما پنهانی کمک کند، دولت ایران سندی در دست نخواهد داشت که در شورای امنیت ارائه کند. خلق ما، حزب ما و رهبران آن همه و همه تنها به سلاح امید بسته اند…”(14) استالین به جای پاسخ به این التماس ها، روز 20 آذر فرقه را به تسلیم فرا خواند، با این استدلال: “قوام در مقام نخست وزیر از حق فرستادن نیرو به هر نقطه ایران و از جمله آذربایجان برخوردار است. از این رو ادامه مقاومت مسلحانه نه صلاح است و نه ضروری و مفید.”(15) پایان کار فرقه .دست آخر زمانی که در 21 آذر25 نیروهای تهران وارد تبریز می شوند ، کرملین صراحتا دستور می دهد که هیچ مقاومتی در برابر نیروهای تهران نباید صورت گیرد و به جز چند نفر از اعضای ارشد فرقه نمی توانند کسی را به عنوان پناهنده بپذیرد.(16) تا آنجا که فرقه با صدور بیانیه ای ضمن کاستن از احساسات مردمی و ضد مرکزی و صراحتی که پیشتر در بیانیه هایش نسبت به تهران به رشته تحریر در می آورد ، ازمردم می خواهد که از مخالفت تظاهرات آمیز خود داری کرده و مانع از برادر کشی شوند و با کمال متانت از آنان استقبال کنند!(17) و این شاید طنز تاریخ باشد که فرقه و رهبری اش که تا دیروز ، سیاستمداران تهران را با دست عقب می راند امروز با آغوش باز به استقبال نظامیان چکمه پوش می رفت. نارو خوردن مهلک فرقه از سوی مسکو دیگر بار بر دیوار بلند بی اعتمادی شوروی ، خشتی دیگر نهاد.. مردم ایران و آذربایجان دیگر بار پی بردند که با طناب روسی شاید نتوان وارد چاهی شد که در قعر آن سعادت وجود دارد.چرا که طناب روسی طنابی پوسیده است. افسون پیشه وری بعد از مرگش رقم خورد.. پیشه وری بعدها تبدیل به یک افسانه شد.گروهی مزدورش خواند و گروهی دیگر به مانند یک قدیس او را ستودند.او مدت ها قبل از مرگش مجموعه یادداشت های خود را در کتابی با عنوان “آخرین سنگر آزادی” به چاپ رساند.اثری که امروزه در ردیف کتاب های کمیاب است. جعفر پیشه وری اما در 20 ام تیر ماه سال بعد در یک سانحه رانندگی کشته شد و رازهای سر به مهر زیادی را با خود به گور برد.سانحه ای که مضنون ردیف اول آن “کا.گ.ب” بود:”اداره اطلاعات و امنیت اتحاد جماهیر شوروی” پیشه وری قربانی دیگر کاخ کرملین بود.کاخ سرخی که اداها و ادعاهای سوسیالیتی اش از آن به تعبیر آنچه که مائو ی گفت ، امپریالیسمی نو ساخته بود.شاید آنها که امروز به پیشه وری قربانی و فرقه اش می نگرند ، با حسرتی افسون بار گذشته و را تخطئه میکنند. این روزها بیش از شصت سال از آن روزها می گذرد و کوچه پس کوچه ها تبریز یاد آن روزها را در بطن خود دارد.خاطراتی که پیشه وری را می ستودند و خاطراتی که بر مرده اش نفرین می کنند. آیا دیگر بار با طناب روسی به قعر چاه خواهیم رفت؟! ——پ.ن:1:نشریه دانشجویی “یول” (راه)، نشریه دانشجویان ترک دانشگاه تهران/ ویژه نامه 21 آذر:تهران آذرماه 1381 ص 82:ویکی پدیا:مسیر:”دولت ملی آذربایجان”3: همان: مسیر “ترکمنچای”4: یرواند آبراهامیان.ایران بین دو انقلاب : فصل ششم:حزب توده.ص 3465:نشریه دانشجویی “یول” (راه)، نشریه دانشجویان ترک دانشگاه تهران/ ویژه نامه 21 آذر:تهران آذرماه 1381 ص:146:همان ص 27:همان.8:همان9:همان10:فراز و فرود فرقه دموکرات آذربایجان به روایت اسناد محرمانه آرشیوهای اتحاد جماهیر شوروی نوشته: جمیل حسنلی ترجمه: منصور همامی نشر نی، چاپ اول، تهران ۱۳۸۳، ص 2011:همان ص 5212:همان:6013:همان :ص 177 تا 17914:همان:ص 20215:همان:ص 20316:نشریه دانشجویی “یول” (راه)، نشریه دانشجویان ترک دانشگاه تهران/ ویژه نامه 21 آذر:تهران آذرماه 1381 ص 7017:همان منبع:موج نو
Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
Şərhlər
Şərh Yaz
gun az article

8 milli fəal barəsində qeyri- müəyyənlik davam edir

2020-10-26

gun az article

GünazTV Oct.23.2020: Günaz tv-nin Michael Doran ilə musahibəsi

2020-10-24

gun az article

GünazTV Oct.24.2020 : Azərbaycanın Xarici İşlər Naziri Ceyhun Bayramovun Vaşinqton səfərinin detalları! Ceyhun Bayramov həm də Ağ Evdə önəmli görüşlər keçirib.

2020-10-24

gun az article

Qərbi Azərbaycanın yerli olmayan valisinin anti-Azərbaycan yazını "layk" etməsi etirazlara səbəb olub- FOTO

2020-10-24

gun az article

Qəzvin əyalətində 5.4 bal gücündə zəlzələ olub

2020-10-24

gun az article

"Sepah" Azərbaycan Respublikası ilə sərhədə onlarla tank gətirib- VİDEO

2020-10-24

gun az article

Abbas Lisani- Son görüş

2020-10-24

gun az article

Təbrizin İnqilab məhkəməsi 13 fəala qarşı çıxarılmış mülki vəsiqə qərarının məbləğini artırıb

2020-10-24

gun az article

GünazTV Oct.23.2020-Azadlıq Səsi: Qarabağda son durum və Güneydə həbs edilən milli-mədəni fəallar

2020-10-24

gun az article

GünazTV Oct.23.2020 : Qarabağ Muharibəsində Məğlub ermənistanın Son Durumu ,Azərbaycanın Zəfəri və Qarabağın Gələcəyi

2020-10-24

gun az article

Milli fəallar azadlığa çıxan Zeynal Tənhayi ilə görüşüblər

2020-10-23

gun az article

Güney azərbaycanlı 10 xanım fəal müvəqqəti azadlığa buraxılıb

2020-10-23

gun az article

Ərdəbilin petrokimya zavodunun işçiləri 7 aydır əməkhaqqı ala bilmirlər

2020-10-23

gun az article

Əhməd Obalı Amerika Radiosuna Güney Azərbaycanın Quzey Azərbaycan ordusuna dəstəyilə bağlı müsahibə verib

2020-10-23

gun az article

GünazTV Oct.22.2020-Sözümüz: Qarabağ Savaşı və Milli Oyanış

2020-10-23

gun az article

GünazTV Oct.22.2020- Düşünməyə Çağırı: Türkistandan Qarabağa

2020-10-23

gun az article

GünazTV Oct.22.2020 : “Paşinyan müharibə istəyir. Bu halda rəsmi Bakının addımları nə olacaq?”

2020-10-22

gun az article

Son etirazlarda tutulan 66 fəalın adı məlum olub

2020-10-22

gun az article

Milli fəal Əli Əzizinin məhkəmə iclası keçirilib

2020-10-22

gun az article

Xanım Həkimə Əhmədi mülki vəsiqə qərarına rəğmən, məhkəmədən Təbriz zindanına aparılıb

2020-10-22