توصيه بانك جهاني به ايران؛ به كارگيري الگوی ترکیه برای کاهش نرخ تورم

2008-06-14 19:59

كارگزاران: هیات اعزامی صندوق بین‌المللی پول (IMF) به ایران تورم را چالش اصلی اقتصاد ایران دانست و تقویت جایگاه مالی، افزایش نرخ بهره‌ و شناور كردن بیشتر نرخ مبادله ارز را به عنوان راهكار مهم برای مقابله با آن پیشنهاد كرد. هیاتی از این صندوق به سرپرستی ویت

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

كارگزاران: هیات اعزامی صندوق بین‌المللی پول (IMF) به ایران تورم را چالش اصلی اقتصاد ایران دانست و تقویت جایگاه مالی، افزایش نرخ بهره‌ و شناور كردن بیشتر نرخ مبادله ارز را به عنوان راهكار مهم برای مقابله با آن پیشنهاد كرد. هیاتی از این صندوق به سرپرستی ویتالی كرامارنكو در روزهای 28 آوریل تا 11 می 2008 در ایران به سر برده و در مورد ماده چهار با مقامات اقتصادی ایران به بحث و گفت‌وگو پرداخت. این هیات اعزامی از صندوق بین‌المللی پول در پایان سفر خود بیانیه منتشر و پیشنهادهای خود را برای ایران مطرح كرد. به گزارش ایسنا این هیات در بیانیه خود با اشاره رشد اقتصادی ایران طی سال‌های اخیر به واسطه افزایش قیمت نفت الگوی اقتصادی كشور تركیه را برای كاهش نرخ تورم برای اقتصاد ایران تجویز كرده است موفقیت اقتصادی ترکیه که اتفاقا بسیار منطبق بر توصیه‌های سازمان‌های اقتصادی بین‌المللی نظیر صندوق بین‌المللی پول است پیش از این از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس نیز توصیه شده بود. این موفقیت‌ها مرهون اصلاحات اقتصادی کمال درویش وزیر دارایی ترکیه بود كه به عنوان دبیرکل یکی از مهم‌ترین اجزای سازمان ملل یعنی برنامه توسعه ملل متحد UNDP انتخاب شد که تا به حال دبیرکل جهان سومی به خود ندیده بود و مدیریتش معمولا در انحصار آمریکایی‌ها قرار داشت. برهمین اساس صندوق بین‌المللی پول نیز در پیشنهادهای خود برای مهار تورم الگوی اقتصادی كشور تركیه را قابل توجه دانست. در پیشنهادهای صندوق بین‌المللی پول به ایران آمده است: متوسط رشد تولید ناخالص داخلی ایران طی سال‌های 2005 تا 2007 به 6.2 درصد و ذخایر ناخالص رسمی این كشور در این مدت به 82 میلیارد دلار رسیده است. در عین حال تورم نیز به دلیل افزایش شدید تقاضا در سطح داخلی تا حد زیادی افزایش پیدا كرده است. پیشرفت ایران در زمینه انجام اصلاحات ساختاری متفاوت بوده است، یارانه‌های انرژی كاهش پیدا كرده است و نهادهای مسوول جمع‌آوری مالیات به تكنولوژی مجهز شده‌اند در عین حال ضعف در محیط تجاری مانعی در راه توسعه بخش خصوصی است. مذاكرات ما با مقامات ایرانی بر اتخاذ سیاست‌هایی برای كاهش تورم متمركز بود، تورم چالش اصلی مقامات ایران در كوتاه‌مدت محسوب می‌شود. با توجه به این امر هیات صندوق بین‌المللی پول، تقویت جایگاه مالی، افزایش نرخ بهره‌ (در حال حاضر در واقع منفی است) و شناور كردن بیشتر نرخ مبادله ارز را به عنوان سه راهكار برای مقابله با تورم پیشنهاد كرده است. هیات صندوق معتقد است در میان مدت باید برای افزایش بهره‌وری در اقتصاد تلاش كرد و به ویژه یارانه‌های گسترده در بخش انرژی را به تدریج از میان برداشت و به جای آن كمك‌های اجتماعی هدفمند ارائه كرد، اتخاذ سیاست‌هایی در زمینه مداخله مالی و اصلاح فضای تجاری و سبك و كار، همچنین رشد اقتصادی سریع‌تر و ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر را به دنبال می‌آورد. در این سفر هیات اعزامی صندوق بین‌المللی پول برای پایین آوردن نرخ تورم در ایران الگوی كشور تركیه پیشنهاد شد. معمار اصلی برنامه تثبیت اقتصادی چندی پیش وزیر سابق امور اقتصادی و دارایی با حضور در برنامه مثلث شیشه‌ای تورم لجام‌گسیخته فعلی را معلول راهكارهای غلط اقتصادی و البته قابل اصلاح و كنترل خواند. دانش‌جعفری اشاره‌ای هم داشت به برنامه اصلاحات اقتصادی كمال درویش و نتایج تعمیم آن به اقتصاد ایران. هنوز زمان زیادی از اشاره وزیر سابق اقتصاد ایران نمی‌گذرد كه صندوق بین‌المللی پول الگوی اقتصادی تركیه را برای اقتصاد متورم ایران تجویز می‌كند. كمال درویش كه وزیر اقتصاد دوران بحران اقتصادی سال ۲۰۰۰ میلادی تركیه بوده و به عنوان معمار اصلی برنامه تثبیت اقتصادی تحت كنترل صندوق بین‌المللی پول این كشور شناخته می‌شود، در خصوص اصلاحات اقتصادی اش برای مهار تورم می‌گوید: تورم به عنوان یكی از مهم‌ترین معضلات اقتصادی در تركیه مهار شد و به ارقام یك‌رقمی رسید. اقتصاد از چنبره «رانت‌خواری» بیرون رفت و به ساختار اقتصادی سالم هدایت شد، نظام بانكی به مقیاس بزرگی اصلاح شد. ولی با وضعیت ناخواسته هجوم سرمایه كوتاه‌مدت خارجی روبه‌رو شد. رئیس برنامه توسعه سازمان ملل با اشاره به تراكم جدی نقدینگی در بازارهای مالی جهان می‌افزاید: «البته كه تركیه به تنهایی نمی‌تواند با این مسئله مقابله كند. ولی حداقل با اتخاذ تدابیری می‌تواند از سرعت ورود این پول به بازار داخلی خود جلوگیری كند.» كمال درویش تاكید كرد ورود پول داغ به بازار تركیه موجب رشد سرسام‌آور ارزش لیرترك شده و قدرت رقابت تولیدكنندگان داخلی را بسیار تضعیف كرده است. وی گفت: «دولت آنكارا در انضباط مالی و بودجه، عملكرد بسیار مثبتی دارد. ولی باید به وجود مشكلی در سیاست پولی و ارزی خود نیز واقف باشد.» همزمان با اظهارات كمال درویش بانك مركزی تركیه نیز اعلام كرد رشد ارزش لیرترك جدید ركورد جدیدی را شكسته و به بالاترین حد خود رسید. اما این وضعیت ضمن زمینه‌سازی برای افزایش واردات به تركیه، بخش تولید و صادرات این كشور را نیز به‌شدت تحت تاثیر و فشار قرار داد. الگوی تركیه: برگشتن از شرق، نشستن با غرب تركیه ۲۷سال پیش با مصوبات مشهور ۲۴ژانویه ۱۹۸۰میلادی در راه اقتصاد آزاد و ادغام با اقتصاد جهانی گام گذاشت كه به عقیده بسیاری از كارشناسان اقتصادی نقطه عطفی در تاریخ این كشور بود و زمینه را برای رشد و تحول جدی در ساختار اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی این كشور فراهم آورد. اقتصاد نیمه بسته تركیه به دنبال حمله ارتش این كشور به جزیره قبرس با عنوان حمایت از ترك‌های قبرسی در سال ۱۹۷۴میلادی، با تحریم‌های جدی روبه‌رو شد. در دهه ۷۰همزمان با انقلاب اسلامی ایران كه قیمت نفت در بازارهای جهانی به شدت رو به افزایش گذاشت، تركیه با تنگنای جدی ارزی روبه‌رو شد و به تعبیر «سلیمان دمیرل» نخست‌وزیر وقت خزانه تركیه محتاج چند سنت بود.در آن دوران صحنه سیاست در تركیه نیز بسیار متشنج بود و درگیری شدیدی بین جریان‌های راست و چپ وجود داشت و ناتوانی دولت در تامین مواد خام و انرژی از خارج، چرخ‌های اقتصاد تركیه را از حركت باز داشته و بازار سیاه را بر اقتصاد حاكم كرده بود و مردم در صف‌های بسیار طولانی برای تامین مایحتاج خود تلاش و تقلا می‌كردند. در آن دوران در محافل اداری شمار محدودی از بروكرات‌ها بر این عقیده بودند كه شرط رهایی كشور از وضع فعلی، گذر به اقتصاد آزاد (لیبرالیزه شدن) و باز كردن درهای اقتصاد تركیه به روی دنیا و ادغام با اقتصاد جهانی است. در چنین بحبوبه‌ای، دولت وقت «بلند اجویت» نخست‌وزیر متوفی برای رهایی از بن‌بستی كه كشور دچار آن بود، انتخابات زود هنگام در تركیه برگزار كرد و در نتیجه این انتخابات، مقام نخست‌وزیری را در اواخر دهه ۷۰ به سلیمان دمیرل واگذار كرد. بروكرات‌های وقت تركیه به اقتصاد بسته یا نیمه بسته اعتقاد داشتند و در دست زدن به هر گونه ابتكار عمل و رویكردهای جدید در اقتصاد بسیار محتاط بودند. اوزال كه افق دید وسیعی داشت، توانست برنامه اقتصادی جدیدی را كه هدف اصلی آن باز كردن درهای اقتصاد تركیه به روی خارج و گذر به اقتصاد آزاد بود، با همكاری كادر محدودی از بروكرات‌ها تهیه كرده و برای تصویب تقدیم دولت دمیرل كند. این تصمیمات در ۲۴ژانویه ۱۹۸۰میلادی بعد از تصویب هیات دولت، اعلام شد كه در تاریخ اقتصاد سیاسی تركیه به «مصوبات ۲۴ژانویه» مشهور است. با این مصوبات، الگوی اقتصادی بسته متكی به تولیدات داخلی جایگزین واردات، كنار گذاشته می‌شد و اقتصادی باز با الگوی رشد متكی به صادرات جای آن را می‌گرفت. آزادی در حركت سرمایه خارجی، كاهش تصدی‌گری دولت در اقتصاد و تسریع در خصوصی‌سازی از جمله اصلاحات ساختاری بود كه در برنامه تدوینی اوزال گنجانیده شده بود. با اجرای«مصوبات ۲۴ژانویه»، عملیات تضعیف پولی بزرگی در تركیه صورت گرفت و ارزش پول ملی این كشور در یك مرحله ۳۲/۷درصد كاهش یافت. برخی از كارشناسان اقتصادی بر این عقیده‌اند كه گذر به اقتصاد آزاد بدون تامین زیرساخت لازم در كشور، نوعی «كاپیتالیسم وحشی» را در تركیه حاكم كرد كه صدمات بسیار سنگینی به طبقه متوسط و كم‌درآمد جامعه زد، برخی دیگر نیز می‌گویند اگر آن عزم رادیكال در اوزال وجود نداشت، تركیه هنوز در ردیف كشورهای كم‌توسعه یافته و به عنوان یك كشور آسیایی عقب‌مانده باقی می‌ماند. در حالی كه اكنون تركیه به حد و اندازه‌ای رسیده كه مذاكرات عضویت با اتحادیه اروپا را شروع كرده و با حجم بازرگانی خارجی بیش از ۲۰۰میلیارد دلاری و تولید ناخالص ملی حدود ۴۰۰میلیارد دلاری خود، هدف قرار گرفتن در بین ۱۰اقتصاد بزرگ جهانی را به خوبی به پیش می‌برد. شاید مهم‌ترین بعد انتقاد برانگیز «مصوبات ۲۴ژانویه» تركیه، پیگیری الگوی اقتصادی بود كه رشد اقتصادی تورم‌زایی داشت و تبعات جدی بسیاری برای این كشور داشت. مبارزه تركیه با رشد تورم مزمن در این كشور به گفته یك تحلیلگر روزنامه اقتصادی دنیا چاپ استانبول، همواره ویژگی «یك گام به جلو و دو گام به عقب» را داشته است. البته در دوره اقتدار حزب «عدالت و توسعه» رهبری «رجب طیب اردوغان» كه امسال وارد پنجمین سال خود شده، نرخ تورم هرچند دور از هدف اعلام شده است، ولی روندی رو به كاهش دارد و اكنون در زیر ۱۰درصد است. این در حالی است كه تا سال ۲۰۰۰میلادی نرخ تورم تركیه در مقاطعی به ارقام سه رقمی نیز رسید، ولی همواره در محدوده ۶۰ - ۷۰در صد قرار داشت. «محمد كچه جیلر» كه از وزرای كابیته اوزال بود، در تحلیلی كه در روزنامه دنیا چاپ شده، مدعی است دستاوردهای «مصوبات ۲۴ژانویه» بیشتر از تبعات آن بود و در سایه این اصلاحات، تركیه از ماهیت یك كشور فقیر و مواجه با قحطی‌ها و كمبودهای زیاد، به یك كشور نسبتا مرفه تبدیل شد.
Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
Şərhlər
Şərh Yaz
gun az article

GünazTV June.21.2021: PARLAQ GƏLƏCƏK: Ermənistan’da Seçkilər və Şuşa Bəyannaməsi, İran rejimində saxta seçkilərin nəticəsi və Güney Azərbaycanın gələcəyi

2021-06-22

gun az article

GünazTV June.20.2021: HƏFTƏ SONU 1-Cİ BÖLÜM

2021-06-21

gun az article

Tikantəpədə saxtakarlıq: Kürd mənşəli nümayəndənin hərəkəti əhalini qəzəbləndirdi

2021-06-21

gun az article

Amerika mətbuatı güneyli siyasi məhbuslardan yazdı

2021-06-21

gun az article

Tehranın “Persopolis” klubu "Traxtur"un baş məşqçisini məhkəməyə verib

2021-06-21

gun az article

Şərqi Azərbaycanın ölüm saçan yolları: İnsan tələfatı ilə nəticələnən qəzaların sayı açıqlandı

2021-06-21

gun az article

Təbrizli atlet Qazaxıstanda beynəlxalq yarışın qalıbı olub

2021-06-21

gun az article

Təbrizli ixtiraçı beynəlxalq mükafat aldı

2021-06-21

gun az article

"O təbrizlidir, söz anlamaz"-İranın rəsmi televiziyası azərbaycanlıları təhqir etdi

2021-06-21

gun az article

Urmu gölünün səviyyəsi yenə azalıb

2021-06-21

gun az article

Güneyli fəal Salar Tahir Əfşar Urmu həbsxanasına qayıdıb

2021-06-20

gun az article

Xoyda əməliyyat: Külli miqdarda heroin aşkar edilib

2021-06-19

gun az article

“Tikantəpə Birlik Səsi” seçki qrupu şəhər şurası seçkilərini qazandı

2021-06-19

gun az article

Güney Azərbaycanda koronavirusdan öllənlərin sayı açıqlandı

2021-06-19

gun az article

Urmu gölünün quruması barədə yenidən xəbərdarlıq edilib

2021-06-19

gun az article

Edama məhkum olunan azərbaycanlı alim Əhməd Rza Cəlalinin yeri dəyişdirilib-Vəkilindən açıqlama

2021-06-19

gun az article

"İranda əhalinin yalnız 22% -i seçkilərə qatılıb"- Sorğunun nəticələri açıqlandı

2021-06-19

gun az article

"Urmu Birlik Səsi” koalisiyası şəhər şuraları seçkilərində qalib gəldi

2021-06-19

gun az article

Urmuda seçki məntəqələrində qarşıdurma baş verib-VİDEO

2021-06-19

gun az article

İranda seçki: "Prezident seçimləri iqtisadi böhran və nüvə gərginliyi fonunda keçirilir"

2021-06-19