Avropanın İran oyunu. Həsən AĞACAN

2008-06-12 21:57

Avropanın İran oyunu $ 6,14 milyard həcmində qiymətləndirilən "Nabucco" layihəsin 2011-ci ilədək Xəzər dənizi hövzəsindən Avstriyaya qaz boru kəmərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. Avropa İranla danışıqlar aparmaq istəyir, amma ABŞ-dan çəkinir. Xəzər və Or

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

Avropanın İran oyunu $ 6,14 milyard həcmində qiymətləndirilən "Nabucco" layihəsin 2011-ci ilədək Xəzər dənizi hövzəsindən Avstriyaya qaz boru kəmərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. Avropa İranla danışıqlar aparmaq istəyir, amma ABŞ-dan çəkinir. Xəzər və Orta Asiyanın təbii qazının Avropa Birliyinə nəql olunmasına yönəlmiş "Nabucco" layihəsinə qoşulmaq istəyən Tehran bu sahədə fəaliyyətini xeyli fəallaşdırıb. İranın xarici işlər naziri Mənuçhör Mütəkki Bolqarıstana rəsi səfəri əsnasında Sofiyada bildirmişdi ki, ölkəsi "Nabucco" layihəsinə qoşulmağa hazırdır. Avropa Birliyi təbii qaz təminatı sahəsində Rusiyadan asılılıqdan qurtulmaq və "Qazprom"un diktatına yol verməmək üçün satıcıların sayını artırmaq istəyir. Təbii qaz ehtiyatlarının həcminə görə dünyada ikinci yeri tutan İran da avropalıların bu istəklərindən geosiyasi müstəvidə yararlanaraq bir güllə ilə dovşan qətliamını həyata keçirməyə çalışır. Belə ki, Tehranın "Nabucco" layihəsinə qoşulması avtomatik olaraq İranı ABŞ-ın tətbiq etdiyi regional layihələr təcridindən çıxaracaq, Tehranın Avropanın stabil və dayanıqlı enerжi partnyoruna döndərəcək. İranın sabiq prezidenti, ölkənin nüfuzlu siyasətçisi Əli Əkbər Həşimi-Rəfsəncani də Avropa Birliyinin təbii qazla təminatında İranın önəmli rol oynaya biləcəyini ivurğulayıb. Enerжidaşıyıcılarının, xüsusilə də təbii qazın nəqli sahəsində Avropa Birliyinə yol tapmaq üçün hələlik Bolqarıstandan başlamaq qərarına gələn Tehran bir qədər əvvəl İsveçrə ilə anlaşıb və potensial irəliləyiş üçün zəmin hazırlayıb. Rəfsəncani də Bolqarıstan parlamentinin xarici siyasət komissiyasının sədri Solomon Pasi ilə Tehranda görüşərkən açıq şəkildə deyib: "Bolqarıstan Avropaya açılan qapıdır və o, İranla iqtisadi əməkdaşlıqda mühüm rol oynaya bilər". $6,14 milyard həcmində qiymətləndirilən "Nabucco" layihəsin 2011-ci ilədək Xəzər dənizi hövzəsindən Avstriyaya qaz boru kəmərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. Kəmərin inşaatı və istismarı ilə Avstriyanın OMV neft-qaz şirkətinin rəhbərlik edəcəyi beynəlxalq konsorsium məşğul olacaq. "Nabucco"nun maksimal buraxılış gücü ildə 31 milyardk kubmetr qaz səviyyəsində dəyərləndirilir. Layihənin reallaşdrılması ilə Türkiyə, Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan və Avstriya məşğul olsa da, bütün nəzarət Avropa Birliyi rəhbərliyindədir. Bu kəmər Azərbaycan ərazisindən də keçəsidir və bəhs olunan məqam layihəyə üzv olmaq istəyən dövlətlərin davranışını Bakı üçün də önəmli edir. Azərbaycan və Orta Asiya ölkələrinin, mümkün perspektivdə isə İranın təbii qazının Rusiyadan yan keçmək şərtilə Avropaya axınında iştirakçıların sayı artasıdır. Belə ki, ilk əvvəl təminatçılar Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistan olacaqlarsa da, sonradan İran, İraq və Misirin "Nabucco"ya qoşulmaları istisna edilmir. Neft və qaz kəmərləri marşrutlarının II Dünya Müharibəsindən sonra sırf iqtisadi ünsür səviyyəsindən çıxaraq qlobal geosiyasətin və regional qüvvələr düzümünün bir hissəsi formasını almasını xatırlasaq, Tehranın təşəbbüsü anlaşılandır. Zira Rusiyanın var qüvvəsi ilə həyata keçirməyə çalışdığı "Cənub Axını" layihəsi Avropa Birliyi ölkələrini "Qazprom"un satdığı təbii qazdan asılı hala salmağa yönəlibsə, "Nabucco" tam əksinə, bu asılılığı minimum səviyyəyə endirmək məqsədi güdür. Rəqib layihələrə qoşulan dövlətlərin sayı isə regionda ABŞ və Avropa Birliyi ilə Rusiya-Çin duetinin qarşıdurmasının bir hissəsi olduğundan, "Cənub Axını" və ya "Nabucco"ya üstünlük verən dövlətlər də Şərqlə Qərb arasında seçim etmək məcburiyyətində qalır. Avropa Birliyi üçün "Nabucco" sadəcə, təbii qazla təminat mənbəyi yox, həm də regionda siyasi çəki və iqtisadi təsir imkanlarını artırmaq vasitəsidir. ABŞ layihəni dəstəkləyir, amma əslində bu layihə avropalıların Xəzər regionundakı proseslərə və enerжidaşıyıcılarının dünya bazarlarına nəql marşrutları üzərində nəzarətdə amerikalılarla rəqabətə girişmək cəhdidir. "Nabucco" layihəsi, onun üçün təbii qaz və razılaşmış ölkələr var. Çatışmayan təkcə maliyyədir. İranın layihəyə qoşulması isə AB-nin proжektinin qarşısında duran son səddin aradan qalxması da sayıla bilər. Tehran "Nabucco" vasitəsilə bəlli dividendlər əldə etməyə çalışır, lakin unudur ki, özünü könüllü şəkildə "qaz tələsi"nə salır. Zira Avropa İrandan təbii qaz almaqla əslində Tehranı özündən asılı vəziyyətə salmağa çalışır. Axı Tehranın indi ABŞ-ın yaratdığı və günbəgün gücləndirdiyi sanksiyalar həlqəsini dəlmək üçün yeganə çıxış yolu Avropa istiqamətidir. Öz bazarındakı təbii qazın həcmini artıran Avropa Birliyi "Nabucco" vasitəsilə Xəzər regionu, "Cənub Axını" iləsə Rusiyaya təzyiq imkanları əldə edir. Həsən AĞACAN [email protected]/* */ butovaz
Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
Şərhlər
Şərh Yaz
gun az article

Qəzvində koronavirus fəlakəti: “Britaniya ştammı” sürətlə yayılıb, xəstəxanalarda çarpayı çatışmır

2021-04-20

gun az article

Ərdəbildə güclü yanğın: Ölənlər var-FOTO

2021-04-20

gun az article

Şərqi Azərbaycanda koronavirusa yoluxma kəskin artdı: Xəstəxanalarda yer çatışmazlığı yaranıb

2021-04-20

gun az article

Ərdəbildə etiraz aksiyası: İşsiz müəllimlər Təhsil İdarəsinin qarşısına toplaşdı

2021-04-20

gun az article

Tehranda Türkiyə əleyhinə şüarlar asıldı: Ermənilər qondarma soyqırımla bağlı geniş hazırlıqlara başladı-FOTOLAR+VİDEO

2021-04-20

gun az article

GünazTV April.19.2021: PARLAQ GƏLƏCƏK: İran’da Keçiriləcək Seçkilər, Seçkilər və Güney Azərbaycan

2021-04-20

gun az article

Urmulu milli fəal Salar Tahir Əfşar saxlanıldı

2021-04-19

gun az article

Tikantəpənin sərvətləri talanır: Bölgənin icra hakimi mərkəzi hökuməti sərt tənqid etdi

2021-04-19

gun az article

Qarabağa görə saxlanılan güneyli fəallar Babək Kiyumərsi və Səid Sultani istintaqa çağırılıb

2021-04-19

gun az article

Qərbi Azərbaycanın qubernatoru Məhəmməd Mehdi Şəhriyari koronavirusa yoluxub

2021-04-19

gun az article

Ərdəbilli boksçudan uğur: Dünya çempionatında litvalı rəqibini məğlub etdi

2021-04-19

gun az article

Təbrizli millət vəkili təzyiqlərdən danışdı: "Mənə dedilər ki, həbs olunmaq istəmirsənsə bu barədə danışma"

2021-04-19

gun az article

Güney Azərbaycanda əməliyyat: İki əyalətdə külli miqdarda narkotik maddə ələ keçdi

2021-04-19

gun az article

İranda mollanın döyülmə görüntüsü geniş rezonans doğurdu-VİDEO

2021-04-18

gun az article

Asiya Çempionlar Liqasında yarışan "Traxtur" yenə rəqiblə bərabərə qaldı

2021-04-18

gun az article

Muxtar İbrahimi ilə görüş; "Radio Fərda" həftəlik qonaq verilişini güneyli milli-mədəni fəala həsr edib+VİDEO

2021-04-18

gun az article

Milli fəal Əlirza Fərşiyə məzuniyyət hüququndan istifadəyə icazə verilmir

2021-04-18

gun az article

Beynəlxalq Əfv Təşkilatından İran hökumətinə ÇAĞIRIŞ: "Əlirza Fərşini azad edin"

2021-04-18

gun az article

Sərəskənd məktəbləri yararsız durumdadır: Şagirdlər təhlükəli sinif otaqlarında təhsil alır

2021-04-17

gun az article

Soyuqbulağın kürd millət vəkili Urmu gölünə su buraxılmasına qarşı çıxdı

2021-04-17