Azərbaycanlı fəallar Əli Xeyrcu və Nağı Mahmudinin Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibəti ilə MÜSAHİBƏSİ

23.02.2019, 14:23

GünAz TV: Güney Azərbaycanlı fəallardan olan şair və yazıçı Əli Xeyrcu və hüquqşünas Nağı Mahmudi Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibəti ilə AzadlıqRadiosuna müsahibə veriblər.

Müsahibə olduğu kimi təqdim olunur:

“Traktor”un oyununda azarkeşlər hər 15-ci dəqiqədə ayağa durub deyirlər ki, ana dilində hər kəsə mədrəsə olmalıdır”.

Fevralın 21-i beynəlxalq ana dili günüdür. Hələ də öz ana dilində təhsil ala bilməyən xalqlar var.

O xalqlardan biri də azərbaycanlılardır. Vaxtaşırı bu ölkədə yaşayanlar bu tələbi gündəmə gətirirlər, bununla bağlı həbsə düşən, cəza alanlar da olur.

Milli fəal, yazar Əli Xeyrcu AzadlıqRadiosu-na bu haqda danışır. Söhbətə bir arzusu ilə başlayır: “O gün olsun heç bir uşaq ana dilində təhsil almaqdan məhrum olmasın. Bu, hər kəsin təməl haqqıdır, heç kim bunu dana bilməz. YUNESCO-nun tələbidir ki, dövlət uşaqların ana dilində təhsil almasında görəvlidir, buna yol açmalıdır. Amma biz İranda bunu görməmişik”.

Hazırda Almaniyada yaşayan, hüquqşünas Nağı Mahmudi isə bu məsələnin hüquqi tərəfindən danışır. Onun sözlərinə görə, İran İslam Respublikasının qanunları onlara ana dilində təhsil almağa imkan vermir.

15-Cİ DƏQİQƏ

“İran çoxmillətli dövlətdir. İran Konstitusiyasının 15-ci maddəsində bu ayrı-seçkiliyə qanuni don geyindirilib. Orda deyilir ki, İran millətinin (əslində, İran milləti özü düzgün ifadə deyil) dili, əlifbası farscadır, onun rəsmi qurumlarla məktublaşması, yazışması, əlifbası, dərslikləri farsca olmalıdır. Yalnız Konstitusiya bir istisna tanıyır. İrandakı məhəlli dillərin ədəbiyyat nümunələri qəzetdə, mediada fars dilində çap oluna bilər”, – Mahmudi söyləyir.

Milli fəal Əli Xeyrcu deyir ki, İran Konstitusiyasının 15-ci maddəsinə görə, ayrı dillərin də ədəbiyyatı tədris oluna, KİV-də işlədilə bilər:

“19-cu maddədə deyilir ki, bu ölkədə yaşayan kürd, fars, ərəb, bəluç, türkman arasında fərq yoxdur, hamısı qanun qarşısında bərabərdir. Ancaq təəssüf ki, İranda ana dilində təhsil almaq mümkün deyil. Ona görə də vaxtaşırı etirazlar olur. Azərbaycanın milli fəalları da neçə illərdir bu yolda çalışırlar, mədrəsədə, məktəbdə ana dilində oxumaq istəyirlər. Amma bizim uşaqlar mədrəsədə fars dili öyrənirlər. Sistem elə qurulub ki, başqa xalqlar assimilyasiyaya uğrayır, öz ana dillərini itirirlər”.

Əli Xeyrcu bir də ona təəssüflənir ki, ana dilini tələb edən azərbaycanlılar çox vaxt həbs edilir. Həbs edilənlərdən biri o özü olub. İndi həbsdə başqa milli fəalların olduğunu bildirir: “Abbas Lisani, Lətif bəy Həsəni, Siyamək Mirzayi, İbrahim Nuri və başqaları həbsdədirlər”.

Bununla belə, o, həbslərin milli fəalları qorxutmadığını vurğulayır:

“Təbrizin futbol komandası “Traktor”un oyununda azarkeşlər hər 15-ci dəqiqədə ayağa durub deyirlər ki, Azərbaycan dilində hər kəsə mədrəsə olmalıdır. Niyə 15-ci dəqiqə? Ana Yasanın 15-ci maddəsi ana dilində təhsil almağı haqq kimi tanıyır”.

Amma o, mübarizənin davam etdiyini bildirir: “Fevralın 20-də təkcə Marağada minə qədər imza toplandı ki, ana dilində təhsil alaq”.

“MARŞI GƏNCLƏR OXUYUR”

Nağı Mahmudi isə deyir ki, son illər ana dilində mübarizə güclənib: “2006-cı ildə İranda rəsmi qəzetdə azərbaycanlılarla bağlı karikatura çıxdı və bundan sonra bir oyanış başladı. İndi məktəblərdə ana dilində kitablar paylanır, insanlar milli kimlikləri ilə maraqlanırlar.

 

Nağı Mahmudi

Bu hadisə dönüş nöqtəsi oldu. İndi İranın böyük-kiçik şəhərlərində, ucqar kəndlərində türklərin məclisində “Azərbaycan marşı” səsləndirilir. Sözlərini Bəxtiyar Vahabzadə yazıb, musiqisini Emin Sabitoğlu bəstələyib.

Azərbaycan, sənsən mənim,

Ülviyyətim, şan-şöhrətim.

Adın mənim öz adımdır,

Sənsiz mənim nə qiymətim.

Azərbaycan, Azərbaycan.

Yaşa, yaşa, Azərbaycan.

Biz tarixə sığınmadıq,

Dünən vardıq, bugün varıq.

Biz dostluğa güvənərək,

Gələcəyə addımlarıq.

Bunu milli fəal Həsən bəy Dəmirçi 40 il öncə dəb saldı. Getdiyi bütün məclislərdə oxuyardı. İndi də gənclər oxuyur.”

 

N.S

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
Şərhlər
Şərh Yaz
gun az article

Rusiya hərbçiləri Severodonetski ələ keçirib

2022-06-25

gun az article

Çavuşoğlu və Blinken telefonla danışdı

2022-06-25

gun az article

İranlı Norveçdə gecə klubuna hücum edib-Ölən və yaralananlar var

2022-06-25

gun az article

İran mollası həbsdəki əlaltısına görə Azərbaycanı hədələdi

2022-06-25

gun az article

Ceyhun Bayramov Avstriya səfiri ilə görüşüb

2022-06-25

gun az article

Ərdoğan və NATO Baş katibi arasında telefon danışığı olub

2022-06-25

gun az article

"Qız məktəblərində kişi müəllimlərin dərs deməsi qadağandır"-İran Təhsil Nazirliyi

2022-06-25

gun az article

İranda 13 milyon nəfər marginal bölgələrdə yaşayır

2022-06-25

gun az article

Britaniyanın Baş naziri: "Putinin qələbəsi fəlakətə səbəb olacaq"

2022-06-25

gun az article

Türkiyədə İrana bağlı daha 3 terror qrupu həbs edilib

2022-06-25

gun az article

Kərəcdə daha iki məhkum edam edilib

2022-06-25

gun az article

"Çətinliklər yalnız dini qaydalara əməl olunacağı təqdirdə həll ediləcək"-Məşhədin cümə imamı

2022-06-25

gun az article

İranda vəba xəstəliyi yayılıb

2022-06-25

gun az article

Bakıdan Füzuliyə ilk müntəzəm avtobus reysi açılıb

2022-06-25

gun az article

Avropa Birliyinin nümayəndəsi gözlənilmədən Tehrana səfər edib

2022-06-25

gun az article

Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Prezident Cozef Baydenlə görüşüb

2022-06-25

gun az article

Son bir ayda İrandakı edam sayında rekord

2022-06-25

gun az article

Ukraynada Rusiyanın 4 generalı, 21 polkovniki öldürülüb

2022-06-24

gun az article

Mehdiabad kitabxanasında kəşfiyyatçı İlkin Nəcəfovla görüş keçirilib

2022-06-24

gun az article

Qazaxıstandan Bakıya təyyarə reysləri açılır

2022-06-24