Türkcənin rəsmi dil elan edildiyi gündür

2021-05-13 23:00

Bu gün türk xalqlarının tarixində önəmli günlərdən biridir. May ayının 13-də Türk dilinin dövlət dili elan edilməsinin 741 ili tamam olur. 

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

1277-ci il may ayının 13-də Qaramanoğlu dövlətinin hökmdarı Mehmet bəy türk dilinin dövlət dili elan edilməsi barədə tarixi fərmanı xalqa elan edilib. Fərmanda deyilirdi: “Bu gündən sonra divanda, dərgahda, məclisdə, meydanda və digər yerlərdə türkçədən başqa dil işlədilməyəcək”.

Bu, Malazgirt döyüşündə qazanılan qələbəyə layiq bir zəfər idi. Bu fərman elan ediləndən 10-15 gün ərzində Anadolunun hər yerində xalq bayram edir, türk dilində şeir yarışması keçirir, mahnılar oxuyurdu. 

Qeyd edək ki, Qaramanoğulları oğuzların Avşar boyuna mənsub idi. Onlar Anadoluda ən güclü ailə və soy qəbul edilirdi. 

Qaramanoğullarının qoyduğu ənənə sonralar türk dövlətinin və xanədanlarının siyasətinə də təsir etdi. Səvəfilər dövlətin ilk dönəmində rəsmi yazışmalar türk dilində aparılırdı. Osmanlı, Şeybani özbək dövlətində də bəzi rəsmi məktub və fərmanların  türk dilində yazıldığına dair məlumatlar var. 

Azərbaycan Repsublikasında ilk dəfə türkcə 1918-ci ildə dövlət dili elan edilib.

Sovet Azərbaycanının 1978-ci il Konstitusiyasında “Azərbaycan dili” dövlət dili kimi təsbit olunmuşdu. 1991-ci ilin 18 oktyabrın 18-də qəbul olunmuş “Müstəqillik haqqında Konstitusiya Aktı”nda və 1995-ci ilin 12 noyabrında qəbul olunmuş Ana Yasada Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit edilib. 

Bu gün Türkiyə, Azərbaycan, Şimali Kipr, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Qırğızıstan dövlətlərində yerli türk dilləri rəsmi dövlət dili elan olunub. Rəsmi Moskvanın basqılarına baxmayaraq Rusiya Federasiyasına daxil olan türk muxtar respublikalarında:Tatarıstan, Başqırdıstan, Yakutiya və digər bölgələrdə yerli dillərin inkişafına səy gösətirlir. 

Tatar, başqırd, yakut dilləri məktəblərdə tədris edilir. Lakin 30 milyon uyğurun yaşadığı Çinin Sintzyan-Uyğur Muxtar Bölgəsində türk dilinin sıxıdırılması davam edir. İran İslam Respublikasında 40 milyondan artıq türk yaşasa da rəsmi dili farscadır. İranın hakim molla rejimi panfarsist siyasət aparır, türk dilinin unutdurmağa, sıradan çıxarmağa, tədricən məhv etməyə çalışır.

Lakin bütün mürtəce rejimlər kimi İran rejiminin də bu irqçi siyasəti iflasa uğrayacaq. Ana dilində danışmaq, yazıb-oxumaq bütün millətlərin doğal haqqıdır. Bu doğal haqqı millətlərin əlindən almağa çalışan bütün rejimlər iflasa məhkumdur.

Ayxan Turan
 

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

Əhmədinejad: “ETTELAAT Nazirliyində İsrail üzrə ən yüksək kəşfiyyat məmurunun özü İsrail casusu çıxdı”

2021-06-13

gun az article

Türkiyə Prezidenti: “Şuşaya, Zəfərin qazanıldığı torpaqlara səfər edəcəm”

2021-06-13

gun az article

Mirhüseyn Musəvi prezident seçkilərini boykot edib: "Təslim olmaq istəməyənlərin yanında olacağam"

2021-06-13

gun az article

Türkiyə səfiri: Ərdoğanın Şuşaya səfərinə hazırlıq davam edir

2021-06-13

gun az article

Peyvəndin ikinci dozasından sonra Putinin temperaturu yüksəldi

2021-06-13

gun az article

Paşinyan gülünc vəziyyətə düşdü

2021-06-13

gun az article

ABŞ Azərbaycanın humanitar addımını alqışladı

2021-06-13

gun az article

AVRO-2020: Belçika millisi Rusiyanı darmadağın edib

2021-06-13

gun az article

Ermənistan Ağdamda basdırılmış minaların xəritəsini Azərbaycana təhvil verdi

2021-06-12

gun az article

Paşinyan müxalifəti təhqir etdi, xalqı meydanlara çağırdı

2021-06-12

gun az article

Bu gün İranda prezidentliyə namizədlərin 3-cü debatı keçiriləcək

2021-06-12

gun az article

Akademik Çingiz Qacar vəfat edib

2021-06-12

gun az article

Azərbaycanda bəzi şəxslərə vaksinin üçüncü dozası vurulacaq

2021-06-12

gun az article

Prezident seçkiləri: "Seçki qərargahlarında çirkli pullar dolaşır- Azərbaycanlı namizəd

2021-06-12

gun az article

İlham Əliyev: "İtaliya bizim təbii qaz üçün əsas bazarlardan birinə çevrilir"

2021-06-12

gun az article

İranın Kirman əyalətində ağır yol qəzası: Bir ailənin 5 üzvü ölüb

2021-06-12

gun az article

"Televiziyalarımız oyanış prosesində mərkəz rolunu oynamalıdır"-Elnur Eltürk

2021-06-12

gun az article

Laçının Kamallı kəndindən görüntülər - VİDEO

2021-06-12

gun az article

İranın Şimali Xorasan əyalətində 4,3 bal gücündə zəlzələ olub

2021-06-12

gun az article

Azərbaycan nefti 74 dollara yaxınlaşır

2021-06-12