Azərbaycanı bölən Gülüstan müqaviləsinin imzalanmasından 208 il ötür: “Bu sənədin qüvvədən düşdüyü elan olunmalıdır”

12.10.2021, 10:08

​​​​​​​Bu gün Gülüstan sülh müqaviləsinin imzalandığı gündür.

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

Azərbaycanı ikiyə bölən bu bədnam razılaşmanın imzalanmasından 206 il ötür. 1747-ci ildə Azərbaycan hökmdarı Nadir şahın ölümündən sonra onun qurduğu Avşar dövləti süquta uğramış, Dərbənddən Həmədana qədər olan bütöv Azərbaycan ərazisində 19 xırda feodallıq-xanlıqlar yaranmışdı. Bu zaman güclənməkdə olan Rusiya imperiyası Qafqaza ayaq açmağa başlamışdı. 

I Pyotrun vəsiyyətinə uyğun olaraq ruslar isti sulara doğru hərəkət edirdilər.


Onlar quzeyli-güneyli Azərbaycanı işğal edərək Kəngər körfəzinə çıxmaq, İstanbulu alaraq isə boğazlara sahib olmaq istəyirdilər. Bu zaman Azərbaycanın güneyində Qacar sülaləsi ətrafında birləşmə başlamışdı. Türk qacarlar mərkəzləşdirmə siyasəti aparırdı. Amma yenicə qurulmuş dövlət o qədər güclü deyildi. 

Tərslikdən bu sülalənin ən qüdrətli dövlət xadimi Ağa Məhəmməd şah Qacar 1797-ci ildə Şuşada öldürüldü. 

Bu durumdan məharətlə yararlanan Rusiya Azərbaycanın şimalında bir sıra sultanlığı və xanlığı öz tərkibinə daxil etmişdi. Ordunu fransız zabitlərinin köməyi ilə modernləşdirən Qacarlar Səfəvi sərhədlərinin xeyli hissəsini bərpa etmişdilər. Lakin rus ordusu daha modern və güclü idi. Ən pisi o idi ki, Qacar taxtında iradəsiz Fətəli şah oturmuşdu. 1804-1806-cı illər Qacar dövləti-Rusiya savaşı ikincilərin xeyrinə başa çatdı. 

Fətəli şah sülh müqaviləsini imzalamağa məcbur oldu. 

Müqavilə 12 oktyabr 1806-cı ildə  Azərbaycanın Gülüstan kəndində imzalandı. Müqaviləyə əsasən Şimali Azərbaycan xanlıqlarından İrəvan və Naxçıvanı çıxmaq şərtilə yerdə qalan bütün xanlıqlar (Lənkəran, Şirvan, Quba, Bakı, Gəncə, Qarabağ, Şəki) Rusiyaya verildi. Müqavilənin mətni Böyük Britaniyanın Qacar imperiyasındakı nümayəndəsi olan və hakimiyyətə böyük təsir gücünə malik olan Ser Qor Ousli tərəfindən hazırlanmışdı.

Anlaşmanı Rusiya tərəfindən Nikolay Rtişşev, Qacarlar tərəfindən Mirzə Əbülhəsən xan Elçi imzalamışdı. 

Bu müqavilənin nəticəsi olaraq Cənubi Qafqazın əksər hissəsi Rusiya imperiyasının hakimiyyəti altına keçdi. İkinci Rusiya-İran müharibəsindən sonra Rusiya Cənubi Qafqazı bütünlüklə tutdu və bunu Gülüstan muqaviləsində Qacarlar tərəfindən təsdiq edilməsinə nail oldu.

1826-1828-ci illə Rusiya-Qacar müharibəsindən sonra isə başqa bir bölücü müqavilə imzalandı. Türkmənçay sülhü ilə Naxçıvan və İrəvan xanlıqları da Rusiyanın tərkibinə keçdi. 

Son vaxt İranın Azərbaycana qarşı aqressivliyi fonunda Gülüstan və Türkmənçay sülh müqavilələrinin ləğvi məsələsi gündəliyə gəlib. 

Hesab edilir ki, Azərbaycan xalqına qarşı tarixi ədalətsizlik aradan qaldırılmalıdır. İstiqlalçı millət vəkili, Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyasının sədri Fərəc Quliyev Günaz.TV-yə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan torpaqlarını ikiyə bölən bədnam sülh müqavilələrinin qüvvədən düşdüyü elan olunmalıdır: “Türkmənçay müqaviləsi qüvvədən düşüb. 

Ferec Guliyev - Vikipedi

Çünki Azərbaycanı ikiyə bölən imperiyalardan biri faktiki olaraq yoxdur. Rusiya imperiyası və onun varisi olmuş Sovet İttifaqı dağılıb. Azərbaycan Respublikası yaranıb. Torpaqlarımızı bölən Rusiya və İran Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyıb. Bundan başqa 1975-ci il konvensiyası var. 

Bu sənədə əsasən işğala məruz qalan dövlətlər işğaldan qurtulduqdan sonra onu işğal edənlərin təəhhüdlərini daşımırlar. Biz o müqaviləni ləğv etsək, İrəvan xanlığı ilə bağlı da qarşımıza geniş imkanlar açılacaq”.

Ayxan
 

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

Əhməd Obalı: "İran hökuməti zəlzələdə dağılan evləri bərpa etməkdə maraqlı deyil"

2023-02-03

gun az article

Zəlzələdən zərər görənlər etiraz aksiyası keçirilib

2023-02-03

gun az article

"İlham Əliyevin güneyli soydaşlarımızın problemlərini qaldırması bizdə qürur hissi yaradıb"- Əhməd Obalı

2023-02-03

gun az article

Güney azərbaycanlılar sanki diri-diri basdırmaq istəyir- "Ərk"-BMT-yə müraciət edəcək

2023-02-03

gun az article

 “Sözümüz” proqramında müzakirə: “Xoy zəlzələsi və Güney Azərbaycan milli hərəkatı”  - VİDEO

2023-02-03

gun az article

Güneyli rejissor zəlzələ ilə bağlı növbəti çağırış etdi

2023-02-03

gun az article

Sünni din xadimi güneylilərə dəstək verməyə çağırdı

2023-02-03

gun az article

Terrorçu Qasım Süleymanini təbliğ edən meyxanaçılar da nəzarətə götürülməlidir

2023-02-02

gun az article

Güneyli jurnalistlər mükafatlarını xoylulara verdilər

2023-02-02

gun az article

Zənganlı fəal müvəqqəti azad edilib

2023-02-02

gun az article

"Həsən Şəriətmədari azərbaycanlı olsa da manqurtlaşmış ünsürdür"-Əhməd Obalı

2023-02-02

gun az article

"Traxtur" klubunun üzvləri Xoya gedəcək

2023-02-02

gun az article

“Görüş”: “Azərbaycanın İranın casus və terror şəbəkəsinə qarşı əməliyyatı” və “Xoy zəlzələsində zərər çəkmiş güneylilərə İran rejimi yardım etmir”-VİDEO

2023-02-02

gun az article

Şərqi Azərbaycan valisi dəyişdirilə bilər

2023-02-02

gun az article

Güneyli rejissor Cəfər Pənahi aclıq aksiyası keçirir

2023-02-02

gun az article

“Traxtur”un oyununda Xoy zəlzələsində ölənlər anılıb

2023-02-01

gun az article

Güneyli siyasi məhbuslardan zəlzələdən zərər çəkənlərə dəstək

2023-02-01

gun az article

Xoylulara dəstək çağırışından sonra futbolçunun bank hesabı bağlandı

2023-02-01

gun az article

"Traktor"dan zəlzələdən zərər görənlərə dəstək

2023-02-01

gun az article

 “Özümüz” proqramında müzakirə: “Zəlzələnin dərdini çəkək, yoxsa dövlətin şərrini” - VİDEO

2023-02-01