Azərbaycanı bölən Gülüstan müqaviləsinin imzalanmasından 208 il ötür: “Bu sənədin qüvvədən düşdüyü elan olunmalıdır”

12.10.2021, 14:08

​​​​​​​Bu gün Gülüstan sülh müqaviləsinin imzalandığı gündür.

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

Azərbaycanı ikiyə bölən bu bədnam razılaşmanın imzalanmasından 206 il ötür. 1747-ci ildə Azərbaycan hökmdarı Nadir şahın ölümündən sonra onun qurduğu Avşar dövləti süquta uğramış, Dərbənddən Həmədana qədər olan bütöv Azərbaycan ərazisində 19 xırda feodallıq-xanlıqlar yaranmışdı. Bu zaman güclənməkdə olan Rusiya imperiyası Qafqaza ayaq açmağa başlamışdı. 

I Pyotrun vəsiyyətinə uyğun olaraq ruslar isti sulara doğru hərəkət edirdilər.


Onlar quzeyli-güneyli Azərbaycanı işğal edərək Kəngər körfəzinə çıxmaq, İstanbulu alaraq isə boğazlara sahib olmaq istəyirdilər. Bu zaman Azərbaycanın güneyində Qacar sülaləsi ətrafında birləşmə başlamışdı. Türk qacarlar mərkəzləşdirmə siyasəti aparırdı. Amma yenicə qurulmuş dövlət o qədər güclü deyildi. 

Tərslikdən bu sülalənin ən qüdrətli dövlət xadimi Ağa Məhəmməd şah Qacar 1797-ci ildə Şuşada öldürüldü. 

Bu durumdan məharətlə yararlanan Rusiya Azərbaycanın şimalında bir sıra sultanlığı və xanlığı öz tərkibinə daxil etmişdi. Ordunu fransız zabitlərinin köməyi ilə modernləşdirən Qacarlar Səfəvi sərhədlərinin xeyli hissəsini bərpa etmişdilər. Lakin rus ordusu daha modern və güclü idi. Ən pisi o idi ki, Qacar taxtında iradəsiz Fətəli şah oturmuşdu. 1804-1806-cı illər Qacar dövləti-Rusiya savaşı ikincilərin xeyrinə başa çatdı. 

Fətəli şah sülh müqaviləsini imzalamağa məcbur oldu. 

Müqavilə 12 oktyabr 1806-cı ildə  Azərbaycanın Gülüstan kəndində imzalandı. Müqaviləyə əsasən Şimali Azərbaycan xanlıqlarından İrəvan və Naxçıvanı çıxmaq şərtilə yerdə qalan bütün xanlıqlar (Lənkəran, Şirvan, Quba, Bakı, Gəncə, Qarabağ, Şəki) Rusiyaya verildi. Müqavilənin mətni Böyük Britaniyanın Qacar imperiyasındakı nümayəndəsi olan və hakimiyyətə böyük təsir gücünə malik olan Ser Qor Ousli tərəfindən hazırlanmışdı.

Anlaşmanı Rusiya tərəfindən Nikolay Rtişşev, Qacarlar tərəfindən Mirzə Əbülhəsən xan Elçi imzalamışdı. 

Bu müqavilənin nəticəsi olaraq Cənubi Qafqazın əksər hissəsi Rusiya imperiyasının hakimiyyəti altına keçdi. İkinci Rusiya-İran müharibəsindən sonra Rusiya Cənubi Qafqazı bütünlüklə tutdu və bunu Gülüstan muqaviləsində Qacarlar tərəfindən təsdiq edilməsinə nail oldu.

1826-1828-ci illə Rusiya-Qacar müharibəsindən sonra isə başqa bir bölücü müqavilə imzalandı. Türkmənçay sülhü ilə Naxçıvan və İrəvan xanlıqları da Rusiyanın tərkibinə keçdi. 

Son vaxt İranın Azərbaycana qarşı aqressivliyi fonunda Gülüstan və Türkmənçay sülh müqavilələrinin ləğvi məsələsi gündəliyə gəlib. 

Hesab edilir ki, Azərbaycan xalqına qarşı tarixi ədalətsizlik aradan qaldırılmalıdır. İstiqlalçı millət vəkili, Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyasının sədri Fərəc Quliyev Günaz.TV-yə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan torpaqlarını ikiyə bölən bədnam sülh müqavilələrinin qüvvədən düşdüyü elan olunmalıdır: “Türkmənçay müqaviləsi qüvvədən düşüb. 

Ferec Guliyev - Vikipedi

Çünki Azərbaycanı ikiyə bölən imperiyalardan biri faktiki olaraq yoxdur. Rusiya imperiyası və onun varisi olmuş Sovet İttifaqı dağılıb. Azərbaycan Respublikası yaranıb. Torpaqlarımızı bölən Rusiya və İran Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyıb. Bundan başqa 1975-ci il konvensiyası var. 

Bu sənədə əsasən işğala məruz qalan dövlətlər işğaldan qurtulduqdan sonra onu işğal edənlərin təəhhüdlərini daşımırlar. Biz o müqaviləni ləğv etsək, İrəvan xanlığı ilə bağlı da qarşımıza geniş imkanlar açılacaq”.

Ayxan
 

Post | Gunaz article thumb

Paylaş :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

Vərziğanda qədim qayaüstü rəsm əsərləri tapılıb

2022-05-26

gun az article

Təbriz və Bursa qardaşlaşmış şəhər olacaq

2022-05-26

gun az article

Yaxınları milli fəal Məhəmməd Eyninin taleyindən nigarandır

2022-05-26

gun az article

"Traxtur" Şiraz klubunu məğlub edib

2022-05-26

gun az article

Sulduzda "May qiyamı" qurbanlarının xatirəsi anılıb

2022-05-25

gun az article

Azərbaycanlı veteran futbolçu Əli Dayinin Kirmana sərmayə yatırması narazılıq doğurdu

2022-05-25

gun az article

Şərqi Azərbaycan İran parlamentinin Rəyasət Heyətində kürsüsünü itirdi

2022-05-25

gun az article

“Özümüz” proqramında müzakirə: “Qaraqoyunlu dövləti” -VİDEO

2022-05-25

gun az article

Qərbi Azərbaycanda koronavirusa yoluxan uşaqların sayı artıb

2022-05-25

gun az article

Güney Azərbaycanda dəmiryolu işçiləri etirazlara başlayıb

2022-05-25

gun az article

Güney Azərbaycan ali məktəbləri Ərzrum Universiteti ilə əməkdaşlıq edəcək

2022-05-25

gun az article

Şərqi Azərbaycanda məktəb və dövlət idarələri bağlandı

2022-05-25

gun az article

Güneyli alimin edam hökmünün ləğvi istəyi ilə mitinqə çağırış edilib

2022-05-25

gun az article

Abbas Lisani yenidən əməliyyat olunub

2022-05-25

gun az article

Dörd gün öncə azadlığa buraxılmış güneyli milli fəal yenidən həbs edilib

2022-05-24

gun az article

İctimai fəal Ruqəyyə Beygdelinin sürgün cəzasının müddəti artırılıb

2022-05-24

gun az article

İran Məhkəmə sisteminin sözçüsü güneyli alimlə bağlı açıqlama verib

2022-05-24

gun az article

Ərtoğrul Sağlam İran Futbol Federasiyasına xəbərdarlıq etdi

2022-05-24

gun az article

Duz fırtınaları Güney Azərbaycan şəhərlərini təhdid edir

2022-05-24

gun az article

"Parlaq gələcək”də müzakirə: “1 Xordad (22 May) qiyamının ildönümü və Güney Azərbaycan gəncliyi” -VİDEO

2022-05-24