بی‌بی‌سی فارسی؛ منویات ایدئولوژیک در جامه‌ی اصول حرفه‌ای – ایواز طاها

۱۳۹۹-۰۸-۰۲ ۱۰:۳۵

بی‌بی‌سی فارسی؛ منویات ایدئولوژیک در جامه‌ی اصول حرفه‌ای – ایواز طاها

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

بی‌بی‌سی فارسی رسانه‌ی مؤثری در زمینه‌ی برساخت افکار عمومی است. اما از آنجا که این رسانه‌ی حکومتی در خدمت سیاست‌های راهبردی دولت بریتانیا است، پیوسته نیازمند نوعی توجیه و یا برائت از فلسفه‌ی وجود‌ی‌اش است. و درست همین نکته است که تولید مشکل می‌کند. زیرا بی‌بی‌سی فارسی ناگزیر است که از طریق پیچاندن منویات ایدئولوژیک‌اش در جامه‌ی اصول حرفه‌ای پیوسته بر بی‌طرفی‌اش تأکید کند. به عبارت دیگر، این رسانه با تکیه بر تجارب درازآهنگ رسانه‌ای‌اش، پیام‌های جهت‌دار را در پوشش نوعی واقعیت به مخاطب القا می‌کند. همین امر به اعمال نوعی خشونت نرم منجر می‌شود که نتیجه‌ای جز فریب سازمان‌یافته ندارد. این نکته را در پرتو یک مثال ملموس به اختصار بررسی می‌کنیم:

 

1- بی‌بی‌سی فارسی مثل هر رسانه‌ی دولتی دیگر می‌تواند طرفدار ارمنستان و یا آذربایجان باشد، همچنانکه عملا در جبهه‌ی ارمنستان است. لیکن بنا به دلیلی که اشاره کردیم، در حرف این جبهه‌گیری را انکار می‌کند، انکاری که جز فریب مخاطب هدف دیگری ندارد.

 

اگر این رسانه بی‌طرف بود سوژه‌های تحلیل و خبر بسیار بودند: بدلیل پشتیبانی قاطع روسیه از ارمنستان، هیچگاه متصور نبود که آذربایجان بتواند با تکیه بر قدرت نظامی‌اش سرزمین‌های اشغالی‌اش را بازپس بگیرد. اما در این مقطع زمانی چگونه توانست با یک حمله‌ی برق آسا در کمتر از یکماه یک‌سوم اراضی اشغالی را بازپس بگیرد؟ مسکو چرا نتوانست و یا نخواست به نفع ارمنستان آتش‌بس پایدار برقرار کند؟ وقتی سرزمین‌های کشوری اشغال می‌شود، بیست‌هزار نفر از شهروندانش کشته و ساکنان یک شهرش به طور کامل قتل عام می‌شوند، ولی مجامع بین‌المللی به مدت سی سال هیچ حرکتی برای پایان اشغالگری نمی‌کنند، دعوت به آتش بس (و نه صلح عادلانه) چه معنایی دارد؟ ترکیه در به‌هم‌خوردن تعادل قوا به نفع آذربایجان چه نقشی داشت؟ آیا تاکتیک جنگ بدون تماس به واسطه‌های پهبادهای مسلح، جنگ کلاسیک را منسوخ خواهد کرد؟ تأثیر بسیج رسانه‌ای در میان ترکان ایران به نفع آذربایجان چه پیامدهایی خواهد داشت؟

 

2- هرگاه اسبی در تاجیکستان شیهه کشد موضوع خبر و گزارش و تحلیل همدلانه‌ی بی‌بی‌سی فارسی واقع می‌شود، لیکن وقتی نوبت به ترکیه می‌رسد کلا با اخبار منفی مواجه هستیم و در مورد آذربایجان تا جنگ اخیر اغلب با بایکوت. این رسانه به جای تحلیل مسائل مهمِ مرتبط با جنگ اخیر، کل روشنگری‌اش منحصر بود به جعل یک سند. بی‌بی‌سی به شیوه‌ای که حتا رسانه‌های زرد نیز کمتر به آن توسل جسته‌اند، پای جنگجویان مسلمان را پیش کشید تا بتواند از کنار موفقیت‌های آذربایجان بگذرد. کل سند بی‌بی‌سی عبارت بود از یک امضای جعلی به نام محمد ابراهیم و یک زنگ ادعایی از قره‌باغ از طرف کسی که خود را جنگجوی سوری می‌نامید. بی‌بی‌سی با استفاده از یک روش نخ‌نما ابتدا به قلم یکی از کارمندانش که به احتمال قوی مهرداد فرهمند است، خبر جعلی را ابتدا در بخش عربی منتشر، سپس بارها و بارها به آن استناد می‌کند. بگذارید از این هم جزئی‌تر و عینی‌تر رویکرد این رسانه را بشکافیم.‏

 

بی‌بی‌سی فارسی  بدون آنکه خبر برقراری آتش‌بس بین آذربایجان و ارمنستان را منتشر کند، روز یکشنبه بیست‌وهفتم مهر هنوز صبح نشده از نقض آتش‌بس توسط جمهوری آذربایجان آنهم در تیتر اول سایت خود خبرداد. در حالی که همین رسانه در چند روز گذشته دربارۀ هیچیک از پیروزی‌های آذربایجان تیتری  نزده و تنها لفظ مبهم “پیشروی” را بکار برده بود. مثلن یک روز قبل از آن تاریخ که شهر فضولی از اشغال آزاد شد، سطری در باره‌ی این حادثه ننوشت و نخواند.

 

بی‌بی‌سی فارسی ابتدا قرار بود از تیتر “آذربایجان و ارمنستان با آتش‌بس موافقت کردند” استفاده کند. بنگاه سخن‌پراکنی بریتانیا که تا آن روز آزادسازی سه‌شهر و پنجاه‌ودو روستا و چندین ارتفاع سوق‌الجیشی را در هاله‌ای از سکوت پوشانده بود، این‌بار می‌خواست آتش‌بس را به صدر اخبار خود بیاورد. زیرا در وضعیتی که جمهوری آذربایجان در مدار پیروزی قرار داشت، آتش‌بس تحمیلی روسیه برایش یک شکست به حساب می‌آمد. اما این عنوان نیز به اندازه‌ی کافی بار منفی مورد نظر بی‌بی‌سی را نداشت، لذا با اولین ندا از ارمنستان، آنهم در ساعاتی که همه‌ی منابع خبری خاموش‌ بودند، تیتر را تغییر داد تا خبر آتش بس را تبدیل به جنگ رسانه‌ای علیه آذربایجان بکند. در این تغییر عنوان خبر، اگر-اماهای همیشگی مبنی بر اینکه “بی‌بی‌سی نمی‌تواند این خبر را تأیید کند” نیز فراموش شد.

 

3- گفتیم بی‌طرفی بی‌بی‌‌سیِ فارسی ادعایی نادرست است. چرا که این وزارت خارجه‌ی بریتانیاست که چهارچوب و خطوط کلی سیاست‌های این بخش بی‌بی‌سی را معین می‌کند، نه اصول بی‌طرفی رسانه‌ای که خود در کلیتش افسانه‌ای بیش نیست. به عبارت دیگر این رسانه برخلاف نامش بی‌آنکه  توسط بی‌بی‌سی مادر اداره شود، به صورت بازوی تبلیغاتی وزارت خارجه‌ عمل می‌کند. با این‌همه چنانکه اشاره کردیم، همواره در تلاش است محتوای ایدئولوژیک پیامش را در زیر پوست نوعی نگاه حرفه‌ای پنهان کند، کاری که بسیاری از رسانه‌ها نمی‌توانند بکنند. اما وقتی سخن از آذربایجان و ترکیه به میان می‌آید، بی‌بی‌سی حتا ابتدایی‌ترین موازین حرفه‌ای‌‌اش را نیز زیرپا می‌گذارد و تبدیل به یک رادیوی زیرزمینی می‌شود. چرا؟ دلیل اصلیِ نقضِ اصولِ حرفه‌ای در برخی زمینه‌ها و موضوعات خاص به سیاست‌های کلی برمی‌گردد و دلیل فرعی آن به گرایش‌های فکری کارکنان بخش فارسی. این دلیل فرعی چندان بی‌اهمیت نیست.

 

همین دلیل فرعی از این جهت شایان دقت است که افراد نمی‌توانند به صرف مزدبگیری‌شان تبدیل به مجریان مطلق رباتیک شوند. سوژه‌ها را نمی‌توان حتا در جبری‌ترین حالت‌ها و در خودکامه‌ترین جوامع پشت سر گذاشت. کارکنان بی‌بی‌سی فارسی نیز از این امر مستثنا نیستند و از امکان اعمال برخی سلیقه‌ها برخوردارند. شاهد مثال اثبات این ملاحظه‌ی نظری،  تجربه‌ی شخصی خودم است. زمانی که در صداوسیما کار می‌کردم اتفاق جالبی می‌افتاد. یکی از مقامات برنامه‌‌ی عربی در شب‌هایی خاص اخباری را به بخش عربی رادیو مونت‌کارلو می‌فرستاد. پس از مدتی دریافتم که کارکنانی چون آنتوان نوفل در شیفت‌های کاری‌شان اخبار سفارشی را روی آنتن می‌برند. حال چرا کارکنان بی‌بی‌بی فارسی نتوانند خواه بر اساس علایق شخصی و خواه از طریق مزدوری برای جریان‌های خاص، سیاست‌های کلی را دور بزنند، در آن به اغراق گرایند و یا آن را به نحو رقیق اجرا کنند. اگر سه طیف موجود، به ویژه اصلاح‌طلبان تبارگرا، در بی‌بی‌سی فارسی را به نظر آوریم، درخواهیم یافت که اینها ضمن پایبندی به چهارچوب کلی تا چه اندازه می‌توانند اخبار خاص را برجسته و یا رقیق کنند. گو اینکه علایق فردی و دیدگاه سیاسی‌شان با سیاست‌های کلی بنگاه سخن‌پراکنی بریتانیا نیز تا حدودی همپوشانی دارد و این امر مزید بر علت است.

 

گوناز تی وی

SH.A

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

گوناز تی وی ۱۶ اریبهشت ۱۴۰۰ـ سؤزوموز: فضولی

۱۴۰۰-۰۲-۱۷

gun az article

گوناز تی وی ۱۶ اریبهشت ۱۴۰۰ـ دوشونمه یه چاغیریش: میللی روح و بوتؤو آزربایجان

۱۴۰۰-۰۲-۱۷

gun az article

اردبیل؛ دیدار‌ فعالین‌ ملی آذربایجان‌ با‌ توحید‌ امیرامینی‌‌ و‌ کیانوش اصلانی

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

اصلاح‌طلبان و هیاهو برای هیچ! – محمد رحمانی فر

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

شناسایی۱۰بیمار کرونایی هیبرید هندی- کالیفرنیایی در آذربایجان غربی

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

شهرداری تبریز نام ترکی «گؤل باشی» را به فارسی تغییر داد

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

گوناز تی وی ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ ـ گؤروش: روسیه‌نین برجامی موخالیفت ائتمک سبب‌لری، ایرانین آزربایجان‌دا یئنی فیطنه‌‌سی

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

احضار فعالین ملی آذربایجان؛ «سعید سلطانی و بابک کیومرثی» به دادگاه انقلاب تبریز

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تاراج ده‌ها تُن چوب درختی از جنگل‌های ورزقان

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تجمع اعتراضی دانش‌آموزان دبیرستان در تبریز و زنجان

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تبلیغ علنی فاشیسم فارسی در تلویزیون ایران + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

اعتراف مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی به آلودگی بالای معدن انجرد + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

محرومیت مطلق در چاروایماق آذربایجان: ۹۰ درصد روستاهای این شهرستان اینترنت ندارند

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

گوناز تی وی ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ اؤزوموز: سومرلر و اورارتولار

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

گوناز تی وی ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ گوندم ماساسی: نه‌دن فارسچی‌لار تورک دیلینه لهجه دئیر؟

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

استعمار سالیانه «میلیون‌ها تن مواد معدنی» از معادن خوی / آمارسازی‌‎ها را متوقف کنید

۱۴۰۰-۰۲-۱۴

gun az article

ويدئوـ گوناز تی وی ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ پارلاق گله جک: ایران‌ مئدیالاریندا تورک دوشمنچیلییی، فارس شؤوئنیزمینین سالدیریلاری قارشیسیندا نه‌ ائتملیک؟

۱۴۰۰-۰۲-۱۴

gun az article

تجمع اعتراضی «دانش آموزان دبیرستانی» در قزوین

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

فعال ملی آذربایجان؛ «توحید امیرامینی» از زندان اوین به مرخصی اعزام شد

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

ترس حسن روحانی و تیم ایرانشهری از قدرت گرفتن ائتنیکها / مقاله

۱۴۰۰-۰۲-۱۳