توضیحاتی بسیار ارزنده درباره «حق والدین در نام‌گذاری کودکانشان» به نوشته «ابراهیم نوری»

۱۳۹۹-۰۶-۱۵ ۲۱:۴۸

ابراهیم نوری: حق والدین در نام‌گذاری برای کودکانشان؛ (آییل دختر دو ماهه بدون نام به قید تحریر این نوشته)

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

تصویر: «سجاد جولانی و فرزند تازه متولد شده ایشان؛ آییل»

 

نام کودک چشم‌اندازهای گوناگونی از نظام حق‌های اساسی و حقوق بشری را به هم پیوند می‌زند. والدینی که سرمایه عمر خویش را به‌پای کودکانشان می‌گذارند، پس جفا در حقشان است که نتوانند نام دلخواه خویش را بر کودکشان بگذارند. لیکن فرا از موضوعیت اجتماعی و انسانی، به علت نتایج و آثار حقوقی نام‌گذاری، این نوشته مختصراً فارغ از سیر تاریخی قانون‌گذاری در خصوص نام‌گذاری، به بررسی ابعاد حقوقی سه‌گانه در این مسئله می‌پردازد.

 

در آغاز سخن گفتنی است رویدادهای چهارگانه ولادت، ازدواج، طلاق و فوت در قالب احوال شخصیه (به معنی عام) شناسایی شده است. که در واقع به‌عنوان هویت اشخاص حقیقی، ثبت آن‌ها نیز اجباری گردیده است. که در صورت عدم اعلام به‌موقع، ضمانت اجرای کیفری را به همراه دارد.

 

اما در مورد بحث، اهمیت موضوع حق نام‌گذاری به‌اندازه‌ای است که در متون اسلامی فصل جداگانه‌ای به نام «باب‌الاسماء و اکنی؛ باب اسم‌ها و کنیه‌ها» و یا «باب‌التمسیه؛ باب نام‌گذاری» وجود دارد. حقی که در بند ۲ ماده ۲۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی بدین‌گونه مورد اشعار واقع گردیده است: «هر كودكی بايد بلافاصله‌ پس‌ از ولادت‌ به‌ ثبت‌ برسد و دارای نامی‌ بشود.» و در بندهای ۱ و ۲ ماده ۷ و نیز بندهای ۱ و ۲ ماده ۸ کنوانسیون حقوق کودک (مصوب‌ نوامبر ۱۹۸۹) که دولت جمهوری اسلامی ایران نیز در تاریخ ۱۳۷۲/۱۲/۱ بدان ملحق شده است، به‌مراتب ذیل مقرر می‌دارند:

 

«ماده‌ ۷

۱. تولد كودك‌ بلافاصله‌ پس‌ از به‌ دنيا آمدن‌ ثبت‌ می‌‌شود و از حقوقی‌ مانند حق‌ داشتن‌ نام‌، كسب‌ تابعيت‌ و در صورت‌ امكان‌، شناسايی‌ والدين‌ و قرار گرفتن‌ تحت‌ سرپرستی‌ آن‌ها برخوردار می‌‌باشد.

 

۲. كشورهايی طرف‌ كنوانسيون‌ اين‌ حقوق‌ را مطابق‌ با قوانين‌ ملی و تعهدات‌ خود طبق‌ اسناد بين‌المللی مربوطه‌ در اين‌ زمينه‌، خصوصاً در مواردی كه‌ كودك‌ در صورت‌ عدم‌ اجرای‌ آن‌ها آواره‌ محسوب‌ گردد، لازم‌الاجرا تلقی خواهند كرد.

 

 ماده‌ ۸

۱. كشورهای‌ طرف‌ كنوانسيون‌ حق‌ كودك‌ برای‌ حفظ‌ هويت‌ خود، من‌‌جمله‌ مليت‌، نام‌ و روابط‌ خانوادگی‌ را طبق‌ قانون‌ و بدون‌ مداخله‌ تضمين‌ خواهند كرد.

 

۲. در مواردی كه‌ كودك‌ به‌طور غيرقانونی‌ از تمام‌ يا برخی از حقوق‌ مربوط‌ به‌ هويت‌ خود محروم‌ شود، كشورهای‌ عضو حمايت‌ و مساعدتهای‌ لازم‌ را برای‌ استيفای‌ سريع‌ حقوق‌ فوق‌ به‌ عمل‌ خواهند آورد.»

 

گفتنی است در این راستا والدین، دولت و کودکان را می‌توان سه عنصر حقوقی دانست که در شکل‌دهی نظام حقوقی نام‌گذاری نقش دارند. در مورد اخیر لازم به اشاره کوتاه است که مطابق نظر جامعه‌شناسان و روانشناسان، نام‌گذاری نامناسب یا نامتعارف در فرآیند رشد و جامعه‌پذیری کودکان تأثیرات منفی بر جا می‌گذارد. بنابراین علمای حقوق با درک این موضوع «حق بر تغییر نام» را به رسمیت شناخته‌اند.

 

اما چالش اصلی در میان والدین به‌عنوان اشخاص دارای حق و دولت به‌عنوان طرف حق و موجد قیود و تحدید است.

 

که معمولاً حق و تکلیف نام‌گذاری از بدو تولد کودک به والدین سپرده شده و عمدتاً صلاحیت کنترل و تأیید نام نیز برای دولت به رسمیت شناخته شده است. در واقع دخالت دولت در تنظیم و اطمینان از مقدمات حسن تربیت و جامعه‌پذیری کودک به‌عنوان یک امر در حوزه نظم عمومی است. که این مورد در ماده ۲۰ قانون ثبت احوال بر اساس قاعده تناسب (تناسب نام با جنس، تناسب نام با موقعیت اجتماعی، تناسب نام با عرف و تناسب نام بافرهنگ محلی) و قاعده کرامت ذاتی (ممنوعیت اسامی زننده و مستهجن) و قاعده ابتنای بر شرع (ممنوعیت اسامی مغایر با مذهب و موجب هتک حیثیت مذهبی) از سوی شارع به رشته تحریر در آمده است.

 

مع‌الأسف در رویه اداری بر اساس دستورالعمل نامه مصوب ۱۳۹۰ توسط سازمان ثبت احوال، بجای آنکه نام‌های ممنوع در مجموعه‌ای گردآوری شده و انتخاب آن ممنوع اعلام شود، نام‌های مجاز جمع‌آوری شده است؛ رویه‌ای قابل انتقاد و غیرقابل دفاع که سبب تحدید آزادی‌های اشخاص در انتخاب نام دلخواه می‌شود و افزون بر این مغایر تبصره ۲ ماده ۲۰ قانون ثبت احوال (الحاقی ۱۳۶۳/۱۰/۱۸) که مقرر می‌دارد «تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال می‌باشد و این شورا نمونه‌های آن را تعیین و به سازمان اعلام می‌کند.» نیز هست. چرا که به موجب این تبصره شورای عالی ثبت احوال مقرر بود نمونه نام‌های ممنوع را اعلام کند نه نام‌های مجاز را.

 

این رویه ناموجه و غیر حقوقی چندین سال است که مشکلات عدیده‌ای را به بار آورده که هر از گاهی از طریق رسانه‌های جمعی، خبرهایی مبنی بر تلاش‌های بی‌وقفه والدین آذربایجانی برای نام‌گذاری تورکی فرزندانشان و در نقطه مقابل مخالفت اداره ثبت احوال و نتیجتاً بی‌نامی چندین ماهه و چندین ساله کودکان به سمع و نظر می‌رسد. که در مورد اخیر بی‌نامی دختر ۲ ماهه آقای سجاد جولانی به نام «آییل» در شهرستان اردبیل می‌باشد. فارغ از اینکه در این موارد، در مضیق‌ترین تفسیر در مقابل تفسیر موسع، حق بر آزادی بیان اشخاص، ناظر بر آزادی های باور و اعتقاد، سیاسی، رفتارهای مذهبی و مشارکت فرهنگی می‌باشد. و از طرف دیگر باید اصل حریم خصوصی را در نظر داشت که دولت اصولأ منفعت و توجیه مشروعی برای دخالت در این حریم خصوصی زوجین ندارد.

 

مع هذا از نظر راقم بروز مشکلات همانند مورد اخیر فوق‌الاشاره (آییل) از آنجا ناشی می‌شود که با توجه به اصل اباحه، اشخاص به انجام هر اقدامی مجازاند و این فعل ممنوع است که نیاز به ذکر در نصوص دارد.

 

بنابراین، در مورد تعیین نام نیز باید معتقد بود که افراد مجاز به گزینش هر نامی هستند مگر نام‌هایی که ممنوعیت گزینش آن‌ها در قانون تصریح شده باشد. فلذا اگر قانونگذار هر چند که تاکنون هم دیرتر شده است، قدمی شایسته در حل این مورد برندارد (رویه فعلی تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال با متد فوق‌الاشاره)، بروز مشکلات متشابه، همانند مثل «روز از نو، روزی از نو» خواهد بود.

 

نتیجتاً، اولاً؛ اسم دخترانه تورکی «آییل» به معنای «بیدارشو» در زبان فارسی هیچ مغایرتی بانظم عمومی و اخلاق حسنه نداشته و باقاعده تناسب، کرامت ذاتی و اعتنای بر شرع نیز تناقضی ندارد. ثانیاً؛ در صورت عدم حصول انتفاع قصد والدین از طریق اداره ثبت احوال شهرستان اردبیل و سازمان ثبت احوال در مقر شهرستان تهران، حق والدین، مطابق با ماده ۴ قانون ثبت احوال در مراجعه به مراجع عمومی دادگستری .محل اقامت خواهان، در جهت رسیدگی و حل و فصل اختلاف فی مابین آنان و اداره ثبت محفوظ می‌باشد‌.

 

ابراهیم نوری - ۱۳۹۹/۶/۱۵

 

گوناز تی وی

M.S

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

اصلاح‌طلبان و هیاهو برای هیچ! – محمد رحمانی فر

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

شناسایی۱۰بیمار کرونایی هیبرید هندی- کالیفرنیایی در آذربایجان غربی

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

شهرداری تبریز نام ترکی «گؤل باشی» را به فارسی تغییر داد

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

گوناز تی وی ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ ـ گؤروش: روسیه‌نین برجامی موخالیفت ائتمک سبب‌لری، ایرانین آزربایجان‌دا یئنی فیطنه‌‌سی

۱۴۰۰-۰۲-۱۶

gun az article

احضار فعالین ملی آذربایجان؛ «سعید سلطانی و بابک کیومرثی» به دادگاه انقلاب تبریز

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تاراج ده‌ها تُن چوب درختی از جنگل‌های ورزقان

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تجمع اعتراضی دانش‌آموزان دبیرستان در تبریز و زنجان

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

تبلیغ علنی فاشیسم فارسی در تلویزیون ایران + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

اعتراف مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی به آلودگی بالای معدن انجرد + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

محرومیت مطلق در چاروایماق آذربایجان: ۹۰ درصد روستاهای این شهرستان اینترنت ندارند

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

گوناز تی وی ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ اؤزوموز: سومرلر و اورارتولار

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

گوناز تی وی ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ گوندم ماساسی: نه‌دن فارسچی‌لار تورک دیلینه لهجه دئیر؟

۱۴۰۰-۰۲-۱۵

gun az article

استعمار سالیانه «میلیون‌ها تن مواد معدنی» از معادن خوی / آمارسازی‌‎ها را متوقف کنید

۱۴۰۰-۰۲-۱۴

gun az article

ويدئوـ گوناز تی وی ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ پارلاق گله جک: ایران‌ مئدیالاریندا تورک دوشمنچیلییی، فارس شؤوئنیزمینین سالدیریلاری قارشیسیندا نه‌ ائتملیک؟

۱۴۰۰-۰۲-۱۴

gun az article

تجمع اعتراضی «دانش آموزان دبیرستانی» در قزوین

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

فعال ملی آذربایجان؛ «توحید امیرامینی» از زندان اوین به مرخصی اعزام شد

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

ترس حسن روحانی و تیم ایرانشهری از قدرت گرفتن ائتنیکها / مقاله

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

نماینده سپاه خطاب به مالباختگان در نقده: شما را می کُشم و آتش می زنم! + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

تجمع اعتراضی اعضای هیات علمی دانشگاه مدنی آذربایجان

۱۴۰۰-۰۲-۱۳

gun az article

مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی آذربایجان‌شرقی دستگیر شد

۱۴۰۰-۰۲-۱۳