قرارداد وثوق‌الدوله یا قرارداد ترکمن‌چای؟! - محمد رحمانی فر

۱۴۰۰-۰۱-۱۱ ۲۱:۲۰

به عنوان یک تاریخ‌پژوه، برایم عجیب است که چرا آنهایی که به دنبال یافتن مشابه «قرارداد چینی» در تاریخ این کشور هستند به سراغ «عهدنامه تورکمن‌چای» می‌روند و نه «قرارداد وثوق‌الدوله»!؟

Gunaz.tv Quote | Gunaz article

در نوشته پیشین خود با عنوان «عهدنامه تورکمن‌چای از منظری دیگر» با اشاره به شرایط و عوامل تاریخی که منجر به عقد عهدنامه مزبور گردید، تأکید نمودم که «آنهایی که «قرارداد 25 ساله با چین» را «تورکمن‌چای چینی» می‌نامند یا تاریخ نمی‌دانند یا به دنبال آن هستند که عقده‌های ناشی از ناکارآمدی دولتمردانشان را با تحقیر خاندان تورک قاجار تسکین ببخشند! حاصل عهدنامه تورکمن‌چای هم از دست رفتن سرزمین‌های شمال آراز نبود (چون آن سرزمین‌ها عملاً در نتیجه جنگ نابرابر از دست رفته‌بودند). حاصل آن قرارداد، بازگشت سرزمین‌های اشغال‌شده جنوب آراز از آستارا و اردبیل گرفته تا تبریز و قافلانکوه به قلمرو قاجار بود!»

 

به عنوان یک تاریخ‌پژوه، برایم عجیب است که چرا آنهایی که به دنبال یافتن مشابه «قرارداد چینی» در تاریخ این کشور هستند به سراغ «عهدنامه تورکمن‌چای» می‌روند و نه «قرارداد وثوق‌الدوله»!؟ هرچند جزئیات زیادی از محتوای قرارداد چینی منتشر نشده ولی همین اطلاعات کلی هم که در مورد آن به بیرون درز گردیده، مبین آن است که اگر بخواهیم در تاریخ این کشور مصداقی برای این قرارداد ننگین پیدا کنیم، جز «قرارداد ننگین وثوق‌الدوله»، مصداق دیگری برای آن نخواهیم یافت.

 

اگر «قرارداد ننگین چینی»، ایران را از لحاظ اقتصادی و حتی نظامی مستعمره و تحت‌الحمایه چین قرار می‌دهد،  «قرارداد ننگین وثوق‌الدوله» هم ایران را از لحاظ اقتصادی و حتی نظامی مستعمره و تحت‌الحمایه انگلستان قرار می‌داد. با این تفاوت که در آن تاریخ، پادشاهی به نام احمدشاه قاجار بر این کشور فرمان می‌راند که هنوز هم تنها پادشاه دموکرات طول تاریخ این سرزمین محسوب می‌شود. پادشاهی که در برابر فشارهای بریتانیای کبیر ایستادگی کرد و حتی در مهمانی سلطنتی ملکه انگلستان هم حاضر نشد وعده‌ای در خصوص امضای آن قرارداد ننگین بدهد. وقتی هم که ناصرالملک به وی گوشزد نمود که با این وضع، بریتانیا اجازه نخواهد داد شما به سلطنت خویش ادامه بدهید، پاسخ داد که من از سلطنت کنار می‌کشم ولی حاضر نمی‌شوم به کشور و مردم خویش خیانت کنم!

 

تفاوت دیگر قرارداد وثوق‌الدوله با قرارداد چینی در نحوه بروز و ظهور اعتراضات مردمی بود.  برخلاف قرارداد اخیر که اعتراضات علیه آن از هشتگ‌های فضای مجازی فراتر نمی‌رود، در آن تاریخ، آذربایجان به رهبری شیخ محمد خیابانی به پا خاست و خواهان لغو قرارداد مزبور شد.

 

البته، مخالفان قرارداد مزبور، تاوان سنگین مخالفت خویش با منافع انگلستان را پرداختند. احمدشاه به دست رضاخان که با کودتای انگلیسی بر سر کار آمده بود از سلطنت خلع شد. سلطنت قاجار به عنوان آخرین بازمانده امپراتوری‌های تورک این سرزمین جای خود را به حکومت دست‌نشانده پهلوی داد. شیخ محمد خیابانی کشته شد و جنبش آزادیستان سرکوب گردید و سال‌ها بعد، برادر وثوق‌الدوله یعنی قوام‌السلطنه با سرکوب «دولت ملی آذربایجان» که به رهبری پیشه‌وری نام حزب دموکرات خیابانی را در آذربایجان احیا کرده‌بود، ضمن انتقام مجدد از آذربایجان، انتقام برادرش را نیز گرفت!

 

اکنون برای ایران، نه احمدشاهی باقی مانده که سلطنت خویش و حق پادشاهی خاندان قاجار را فدای آن کند و نه آذربایجانی که برای حفظ ایران حتی از نام تاریخی خویش صرفنظر نماید و نام و جان خویش را به پای آن قربانی کند! بدون آذربایجان هم، هیچ کاری پیش نخواهد رفت!

 

گوناز تی وی

M
M.S

Post | Gunaz article thumb

به اشتراک بگذارید :

Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social Post | Gunaz article social
gun az article

تبریز دیگر سبز نیست / در سایه بی توجهی‌ها، درختان از بین رفته‌اند

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

رودخانه «سویوق‌چای» بناب به محل انباشت زباله تبدیل شده است

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

تخریب و نقض حریم آثار تاریخی آذربایجان‌جنوبی در «سولطان‌داغی» سهند - ویدئو

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

19 اردیبهشت؛ روز دانشجوی آذربایجان جنوبی گرامی باد

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

سنگ قبرهای ۷۰۰ ساله گورستان بکرآباد ورزقان تخریب شد + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

اسکان سیستماتیک کُردها در مغان آذربایجان به بهانه کار در مزرعه

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

تصادف در جاده گرمی مغان ۵ قربانی گرفت

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

مسئولان ایران نام ترکی مسجد «آدی ‌گؤزل» تبریز را به عربی تغییر دادند

۱۴۰۰-۰۲-۱۹

gun az article

ويدئوـ گوناز تی وی ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۰: شستشوی مغزی از طریق تقدیس زبان فارسی

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

بیست و هفتمین سال «روز دانشجو» ی آذربایجان - دکتر ماشااله رزمی

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

فعال ملی آذربایجان؛ «علیرضا فرشی» به مرخصی درمانی اعزام شد

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

گوناز تی وی ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۰: شوشا رسما پایتخت فرهنگی آذربایجان اعلام شد

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

خشک شدن دریاچه‌ ارومیه شدت گرفت

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

روستاییان «زمهریر» مرند در اعتراض به غارت معادن منطقه راه معدنکاران را بستند + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

جوان زنجانی  بر اثر شکنجه بازجویان سپاه پاسداران ایران جان باخت

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

حمله رئیس دفتر امام‌ جمعه چهاربرج با تبر به یک کارگر ساده + فیلم

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

دیوارنویسی در اعتراض به تاراج معادن آذربایجان و فقر و بیکاری افسار گسیخته + عکس

۱۴۰۰-۰۲-۱۸

gun az article

گوناز تی وی ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۰ـ آزادلیق سسی: وطن‌پرورلیک،آزربایجان‌چیلیق

۱۴۰۰-۰۲-۱۷

gun az article

گوناز تی وی ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۰: کؤرپو: ایران شؤوونیزمی‌نین کوزئی آزربایجان‌دا تخریباتچی جهدلری

۱۴۰۰-۰۲-۱۷

gun az article

ایران فقط سرزمین پارس‌ها نیست: سیاست‌های قومی در جمهوری اسلامی – بخش سوم

۱۴۰۰-۰۲-۱۷