تحصیل و کار به زبان مادری یک حق بنیادین انسانی است؛ حقی که به گفته نویسنده این یادداشت، جامعه دروزی‌های اسرائیل و دیگر اقلیت‌های قومی در این کشور از آن برخوردارند. (دروزی به پیروان آیینی به نام دروز گفته می‌شود؛ یک جامعه دینی–قومی که ریشه آن به قرن یازدهم میلادی برمی‌گردد.)

این مقاله در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ در وب‌سایت (Jewish News Syndicate) (JNS) منتشر شده و نویسنده آن Ayoob Kara، سیاستمدار دروزی اسرائیلی و وزیر پیشین ارتباطات این کشور است.

او در ابتدای یادداشت می‌نویسد به‌عنوان یک رهبر سیاسی دروزی در اسرائیل، به تسلط خود بر سه زبان عبری، عربی و انگلیسی افتخار می‌کند. به گفته او، بسیاری از شهروندان دروزی اسرائیل از دوره قیمومیت بریتانیا به سه زبان مسلط بوده‌اند؛ دوره‌ای که آموزش به زبان‌های عبری و انگلیسی در کنار زبان مادری‌شان، عربی، تشویق می‌شد.

نویسنده تأکید می‌کند با وجود تحصیل در مدارس یهودی و تشویق دروزی‌ها به یادگیری عبری، همچنان به زبان مادری خود، عربی، افتخار می‌کند و یادآور می‌شود که عربی یکی از زبان‌های رسمی اسرائیل است. به گفته او، اما همه ملت‌ها از حق سخن گفتن، تحصیل و کار به زبان مادری برخوردار نیستند؛ حقی که دروزی‌های اسرائیل دارند.

او با اشاره به ۲۱ فوریه، روز جهانی زبان مادری، می‌نویسد این روز برای اقلیت‌های قومی در ایران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا به گفته او، تورک های آذربایجان جنوبی، کردها، بلوچ‌ها، عرب‌های اهوازی و ترکمن‌ها از حق تحصیل و کار به زبان مادری محروم‌اند.

در این مقاله نوشته شده است که این گروه‌ها در ایران به‌دلیل استفاده، آموزش و ترویج زبان مادری خود با «سرکوب سیستماتیک» مواجه‌اند و حکومت ایران این فعالیت‌ها را تهدیدی امنیتی و اقدمه‌ای تجزیه‌طلبانه تلقی می‌کند. نویسنده می‌گوید با وجود تصریح قانون اساسی ایران بر امکان آموزش زبان‌های محلی، حکومت به‌طور عملی استفاده از این زبان‌ها را محدود می‌کند تا هویت فرهنگی و سیاسی متمرکز و مبتنی بر زبان فارسی را حفظ کند.

در بخش دیگری از مقاله آمده است که در سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، پس از اعتراضات اخیر در ایران، فشارها بر اقلیت‌های قومی افزایش یافته است. نویسنده می نویسد در این دوره شماری از تورک های آذربایجان جنوبی کشته شده‌اند و صدها نفر بازداشت، زندانی یا شکنجه شده‌اند. به گفته او، یکی از دلایل این برخوردها، تلاش این گروه‌ها برای ترویج آموزش به زبان مادری در کنار مطالبات اقتصادی و سیاسی بوده است.

در ادامه، از چند فعال آذربایجانی نام برده می‌شود؛ از جمله عباس لسانی که بنا بر این گزارش همچنان در زندان است. همچنین از علی‌رضا فرشی یاد شده که به‌دلیل توزیع کتاب‌های کودک به زبان آذربایجانی بازداشت و به حبس طولانی‌مدت محکوم شده است، و محمدرضا فقیهی، وکیلی که به گفته نویسنده در پی حمایت از زندانیان آذربایجانی بازداشت شده است.

مقاله تأکید می‌کند که سرکوب تنها محدود به آذربایجانی‌ها نیست. به نوشته نویسنده، پس از اعتراضات بازار، نیروهای امنیتی ایران فشار بر معلمان و فعالان کرد را افزایش داده و شماری از آنان را با اتهام‌هایی مانند «تبلیغ علیه نظام» یا تهدید امنیت ملی بازداشت کرده‌اند. همچنین در فوریه ۲۰۲۵ چندین انجمن آموزشی در بلوچستان تعطیل و معلمان مرتبط با ترویج زبان و فرهنگ بلوچی بازداشت شده‌اند.

نویسنده در پایان، به‌عنوان شهروند اسرائیل و وزیر پیشین ارتباطات، می‌گوید از اینکه جمهوری اسلامی ایران اقلیت‌هایی چون تورک های آذربایجان جنوبی، کردها، بلوچ‌ها، عرب‌های اهوازی و ترکمن‌ها را از حق تحصیل و کار به زبان مادری محروم می‌کند، شگفت‌زده است. او تأکید می‌کند تحصیل و کار به زبان مادری حقی اساسی است که دروزی‌ها و دیگر اقلیت‌های قومی در اسرائیل از آن بهره‌مندند.

در بخش پایانی مقاله همچنین به اظهارنظری از یکی از وزیران پیشین آموزش‌وپرورش ایران اشاره می‌شود که گفته بود تا ۷۰ درصد کودکان ایران در خانواده‌هایی بزرگ می‌شوند که در آن‌ها زبانی غیر از فارسی صحبت می‌شود؛ موضوعی که نویسنده آن را نشانه تنوع زبانی گسترده در ایران می‌داند.

گوناز تی وی

R.G