با آغاز مهر، زنگ بازگشایی مدارس به صدا درآمد و کودکان با شور و شوق برای کسب دانش و مهارت‌های اجتماعی وارد مدرسه شدند. اما برای میلیون‌ها دانش‌آموز ترک، عرب، بلوچ، لر، و گیلکی که از حق تحصیل به زبان مادری محروم مانده‌اند، اول مهر نه آغاز یادگیری، بلکه یادآور تبعیض و بی‌عدالتی است.

در این میان، برخی از کودکان نیز با ظلمی مضاعف مواجه می‌شوند؛ کودکانی که به دلیل مخالفت اداره ثبت احوال با نام‌شان، بدون شناسنامه می‌مانند و از ثبت نام در مدرسه باز می‌مانند و یا با مشکلات فراوان در این زمینه روبرو می‌شوند و از همان کودکی طعم تلخ تبعیض را می‌چشند.

برای نمونه، بنا به اطلاع کمپین #بالامین_آدی صفحه دان، «آنار نعمت‌پور» کودک یک خانواده آذربایجانی ساکن تهران تا ۹ سالگی بدون شناسنامه ماند و از حق تحصیل محروم شد، زیرا اداره ثبت احوال تهران با نام ترکی‌اش مخالفت کرد. پیش از او، چندین نفر با نام ترکی «آنار» شناسنامه گرفته بودند، اما اداره ثبت احوال به بهانه اینکه نام «آنار» در «سامانه انتخاب نام» موجود نیست، از صدور شناسنامه برای این کودک اهل کلیبر خودداری کرد.

«آتالای اصلانی» کودک آذربایجانی اهل تبریز نیز با مشکل مشابهی مواجه شد. اداره ثبت احوال تبریز به مدت ۸ سال از صدور شناسنامه برای این کودک متولد ۱۳۹۷ با نام ترکی «آتالای» خودداری کرد. علی اصلانی پدر آتالای به کمپین بالامین‌آدی می‌گوید «در سال ۱۴۰۳ آتالای را با مشقت فراوان توانستیم در کلاس اول ثبت‌نام کنیم. از دادگاه نامه گرفتم، و در دفترخانه اسناد رسمی تعهد دادم که او را تنها برای عقب نماندن از همسالانش ثبت‌نام کنند و برایش کارنامه نمی‌خواهیم. اکنون نیز چون کارنامه ندارد؛ برای ثبت نام در مقطع دوم ابتدایی از او تعیین سطح خواهند گرفت و در صورت قبولی به کلاس دوم خواهد رفت.»

«دومرول» کودک آذربایجانی اهل تبریز نیز به دلیل مخالفت اداره ثبت احوال با نام ترکی‌اش ۶ سال است بدون شناسنامه مانده است. دکتر ناهید محمدی مادر این کودک به کمپین بالامین‌آدی می‌گوید «کودکم را در مراکز آموزشی و ورزشی ثبت نام نمی‌کنند؛ حتی برای ثبت نام در پیش‌دبستانی مانده‌ام چه کنم!» این در حالی است که دومرول نیز باید سال آینده به مدرسه برود و با این شرایط، وضعیت تحصیل او در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

اداره ثبت احوال ماکو نیز ۶ سال است از صدور شناسنامه برای یک کودک آذربایجانی با نام «چاغری ماناس» مخالفت می‌کند. به دلیل این تبعیض‌ آشکار، چاغری ماناس هم از ثبت نام در مراکز آموزشی باز مانده است. این کودک نیز سال آینده باید به مدرسه برود و والدینش از هم اکنون نگران وضعیت تحصیلی او هستند.

«هونتای» کودک آذربایجانی اهل جلفا هم به دلیل مخالفت اداره ثبت احوال با نام ترکی‌اش، ۶ سال بدون شناسنامه ماند و طی این مدت از ثبت نام در مراکز آموزشی و اماکن عمومی محروم شد.

موارد مطرح شده فقط بخشی از کودکانی هستند که قربانی قوانین تبعیض‌آمیز و برخوردهای سلیقه‌ای اداره ثبت احوال شده‌ و از حق تحصیل در مدرسه و یا ثبت نام در مراکز آموزشی باز مانده‌اند. چرا که شمار زیادی از والدین به دلایل مختلف، مایل به رسانه‌ای کردن بی‌شناسنامه ماندن کودکان خود نیستند.

حقوقدانان و فعالین مدنی معتقدند راه پایان دادن به این تبعیض‌ها، تضمین «حق انتخاب نام والدین» از طریق «اصلاح ماده ۲۰ قانون ثبت احوال» شود.

گونازتی‌وی

SH.A