معدن اندیرگان(اندریان) با ذخیره قطعی ۳۰ میلیون تن کانسنگ طلا از بزرگترین معادن طلای آذربایجان محسوب می شود. این معدن در محدوده جنگل های قره داغ در روستای اندیرگان، بخش خاروانا شهرستان ورزقان استان آزربایجان شرقی واقع شده است. علیرغم گذشت سه دهه از استحصال این معدن طلا، مردم منطقه نفعی از آن نبرده و با فقر، بیکاری و مهاجرت دست به گریبان هستند. 

به گزارش "صفحه اطلاع رسانی عباس لسانی"،

در استحصال معدن طلای اندیرگان از روش خطرناک و آلاینده "لیچینگ سیانوری" یا "سیانوراسیون" استفاده می‌شود. در این روش برای جداسازی طلا از خاک از "سیانید سدیم" که ماده‌ای بسیار خطرناک، سمی و از مشتقات سیانور است، استفاده می شود. نشت و تبخیر این ماده خطرناک، با بارش باران جذب خاک منطقه و آب‌های زیرزمینی شده و صدمات جبران ناپذیری به محیط زیست منطقه وارد می کند. انتشار ماده سمی سیانور سبب خشک شدن درختان، باغات روستاییان و آلوده شدن آب‌های سطحی و زیرزمینی و اراضی کشاورزی منطقه شده است.

خبرگزاری " آنادولو آژانسی" در گزارشی به تاریخ ۱۸ فوریه سال میلادی جاری [۲۹ بهمن ۱۴۰۳] به بررسی عواقب زیست محیطی استخراج طلا به روش سیانوراسیون در ورزقان پرداخته است. این خبرگزاری در گزارش خود ضمن اشاره به تصاویر منتشر شده از تلف شدن احشام در اطراف معدن طلای "مزرعه شادی" که آن هم در ورزقان قرار دارد و توسط پیمانکار چینی اداره میشود، اشاره کرده است که تصاویری مشابه نیز از اطراف معدن طلای "اندیرگان" منتشر شده است که به نگرانی های مردم منطقه دامن زده است. به گفته این خبرگزاری ساکنان روستای اندیرگان بر این باور بودند که سیانور باعث از بین رفتن زمین‌های کشاورزی، خشک شدن باغ‌ها و آلودگی آب کشاورزی و شرب منطقه شده است.

در این گزارش همچنین آمده است رحیم آفتابی، رئیس اداره حقوقی اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی در تاریخ ۳ آبان ۱۴۰۳ اظهار داشته است: مستندات آلودگی از طریق نتایج به دست آمده آزمایشات در خصوص نشت مواد محلول مورد استفاده در مراحل استحصال طلا که موجب آلودگی و ورود خسارت به محیط زیست طبق نظریه کارشناسان رسمی دادگستری شده است، در دست است.

همچنین احمد علیرضابیگی، نماینده مجلس ایران در تاریخ یازده فروردین ۱۳۹۹ به خبرگزاری «فارس» گفته بود: نمونه‌برداری که از روان آب‌های زیرزمینی منطقه صورت گرفته نشان می‌‎دهد، آلایندگی به سیانور در مقایسه با شرایط قبل از بهره‌برداری از معدن، 3 برابر افزایش یافته که طبیعتا آثار این میزان آلایندگی در جغرافیای پیرامون قابل محاسبه بوده و می‌توان تعیین کرد که چه اتفاقاتی در کشاورزی، زنبورداری و دامداری منطقه رخ داده است.

خبرگزاری ایسنا در گزارشی به تاریخ ۱۶ اردیبهشت سال جاری از نشست مسولین استانی ذی ربط معدن اندیرگان با اصحاب رسانه اظهارات معاون امنیتی انتظامی استانداری آذربایجان شرقی را نوشته است که وی گفته بود: در پی اتفاقاتی که در این معدن افتاد حاکمیت در حوزه‌های مختلف اینگونه ابلاغ کرد که غارت اموال از این معدن باید متوقف شده و با حفاران غیرمجاز بصورت جدی برخورد شود. این اظهارات در حالی بیان میشود که تا کنون هیچگونه گزارش شفاف مالی از درآمدهای معدن اندیرگان ارایه نشده است و رسانه‌های حکومتی همواره از افشای هویت واقعی سهام دار خارجی آن دوری میکنند. حاکمیت به جای ایجاد شفافیت در ساز و کار مالی شرکت، مشخص کردن سهمی منصفانه از درآمدهای معدن برای اهالی منطقه که هزینه توسعه، اشتعال زایی و ایجاد زیرساختهای منطقه بشود با همکاری یک شرکت روسی در حال غارت ثروت آزربایجان جنوبی است و از طرفی دیگر نیروی سرکوب خود را علیه مردمی که در نبود عدالت و زیر فشار فقر و بیکاری خواهان سهمی از ثروت خودشان هستند، بسیج کرده است. 

مردم منطقه بارها به غارت ثروت آزربایجان و تخریب منطقه همراه با تولید آلایندگی زیست محیطی اعتراض کرده اند. فروردین ۱۳۹۷ در پی برگزاری تجمع اعتراضی از سوی اهالی روستای اندیرگان تعدادی از روستاییان به همراه دهیار و اعضای شورای اندیرگان بازداشت شدند. بین سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۳۹۹ نیز شرکت زرین‌داغ آستارکان از "امیر کریم‌زاده"، مدیرمسئول خبرگزاری نصرنیوز، "آیدین تبریزی"، خبرنگار محیط‌زیست این رسانه و "احمد بایبوردی" فعال محیط زیست آزربایجانی، شکایت کرد و این افراد را به دلیل انتشار گزارشاتی درباره تخلفات زیست محیطی این معدن به "نشر اکاذیب" و "تشویش اذهان عمومی" متهم کرد. از آن تاریخ تا کنون همواره شاهد اعتراضات اهالی روستای اندیرگان و روستاهای همجوار بودیم تنها در سال جاری در تاریخ یکم اردیبهشت و ۱۹ شهریور مردم منطقه با تجمع علیه آلایندگی های زیست محیطی معدن اعتراض کردند و در تاریخ ۱۵ اردیبهشت نیز تعدادی از کارگران اخراجی معدن تجمعی اعتراضی برگزار کردند.

گزارش مستند فوق، تنها بخش بسیار کوچکی از پروژه استعمار و استثمار  آذربایجان جنوبی توسط حاکمیت فارس محور حاکم بر جغرافیای موسوم به ایران است.

گوناز تی وی

E. Y