ایالات متحده آمریکا با فعال‌سازی و تثبیت مجوز موسوم به D-2، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها بر ابزارهای ارتباطی و فناوری‌های اینترنتی برای مردم ساکن در ایران را لغو کرد؛ اقدامی که با هدف حمایت از دسترسی آزاد به اینترنت و مقابله با سانسور و قطع ارتباطات انجام شده است.

 

مجوز D-2 (Iran General License D-2) یک مجوز عمومی است که توسط دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) صادر شده و بخشی از تحریم‌های ایالات متحده بر صادرات خدمات، نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مرتبط با ارتباطات اینترنتی به مردم عادی در ایران را کاهش داده یا از شمول تحریم‌ها معاف می‌کند.

 

این مجوز به معنای لغو کامل تحریم‌های ایران نیست، بلکه یک استثنای هدفمند برای حمایت از آزادی اینترنت و دسترسی کاربران غیرحکومتی در ایران به ابزارهای ارتباطی محسوب می‌شود.

 

مجوز D-2 چه خدماتی را مجاز می‌کند؟

بر اساس این مجوز، شرکت‌های آمریکایی و شرکت‌هایی که از فناوری یا زیرساخت‌های آمریکایی استفاده می‌کنند، می‌توانند بدون نگرانی از نقض تحریم‌ها، خدمات زیر را در اختیار مردم ساکن در ایران (به‌جز حکومت و نهادهای تحریم‌شده) قرار دهند:

 

خدمات ارتباطی اینترنتی:

پیام‌رسان‌ها (مانند واتس‌اپ، تلگرام، سیگنال)

خدمات ایمیل

شبکه‌های اجتماعی (فیسبوک، اینستاگرام، ایکس، یوتیوب و موارد مشابه)

تماس‌های صوتی و تصویری (زوم، گوگل میت، اسکایپ)

پلتفرم‌های همکاری آنلاین (گوگل درایو، دراپ‌باکس، اسلک)

ویدیوکنفرانس

بازی‌های آنلاین

آموزش آنلاین (مانند کورسرا و خان آکادمی)

خدمات ترجمه خودکار

نقشه‌های آنلاین

خدمات احراز هویت کاربران

خدمات ابری مورد نیاز برای این ابزارها

نرم‌افزارها و ابزارهای مرتبط:

ابزارهای ضدسانسور، ضدجاسوسی و دور زدن فیلترینگ (از جمله VPN)

آنتی‌ویروس‌ها

مرورگرهای اینترنتی

سخت‌افزارهای مصرفی:

گوشی هوشمند، تبلت، لپ‌تاپ، مودم و روتر

تجهیزات مصرفی اینترنت ماهواره‌ای خانگی (مانند دیش‌های کوچک)

ارائه خدمات پولی و رایگان به مردم عادی در ایران مجاز است، اما برای نهادهای حکومتی تنها خدمات رایگان مجاز خواهد بود.

 

محدودیت‌های مهم مجوز D-2

این مجوز شامل حکومت ایران، سپاه پاسداران و سایر نهادها و افراد تحریم‌شده (SDN) نمی‌شود.

ارائه خدمات پولی به نهادهای حکومتی یا افراد تحریم‌شده ممنوع است.

میزبانی وب تجاری یا ثبت دامنه برای نهادهای داخل ایران مجاز نیست تا از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.

برای فعالیت‌هایی فراتر از این چارچوب، شرکت‌ها باید مجوز خاص از OFAC دریافت کنند.

 

در عمل چه کمکی به مردم ساکن در ایران می‌کند؟

با اجرای این مجوز، شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل، متا، اپل، مایکروسافت و زوم می‌توانند با اطمینان بیشتری خدمات خود را در دسترس کاربران اینترنت در ایران قرار دهند، اپلیکیشن‌ها را به‌روزرسانی کنند و خدمات پولی را فعال نگه دارند.

 

بسیاری از خدماتی که پیش‌تر به دلیل ترس از تحریم‌ها محدود یا مسدود شده بودند—مانند خرید اشتراک VPN، پرداخت برای ابزارهای آموزشی آنلاین، استفاده از فضای ابری پولی یا برگزاری کلاس‌های مجازی—اکنون از ثبات قانونی بیشتری برخوردار شده‌اند.

 

همچنین در شرایط قطع اینترنت سراسری، این مجوز امکان ارائه ابزارهای جایگزین ارتباطی را برای شرکت‌ها ساده‌تر می‌کند.

 

در ژانویه ۲۰۲۶، وزارت خارجه آمریکا بار دیگر تأکید کرده است که تحریم‌ها متوجه حکومت ایران است، نه مردم ساکن در ایران، و مجوز D-2 همچنان فعال خواهد ماند تا ارتباط مردم عادی با جهان حفظ شود.

 

مجوز D-2 یکی از معدود استثناهای واقعی در نظام تحریم‌هاست که مستقیماً به نفع مردم عادی در ایران طراحی شده و امکان دسترسی آزادتر به ابزارهای ارتباطی، اطلاعات و اینترنت را فراهم می‌کند، بدون آن‌که شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات در معرض جریمه‌های تحریمی قرار گیرند.

 

گوناز تی وی