اقلیت‌های قومی ایران، کلید سرنگونی رژیم ملایان در ایران هستند.

اگرچه ایالات متحده و اسرائیل سرگرم انتخابات هستند، تهدید ایران از میان نرفته است.

ملایان در تهران همچنان شعار «مرگ بر اسرائیل» و «مرگ بر آمریکا» سر می‌دهند. آن‌ها با وجود تحریم‌های موجود، در پی دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای هستند. آن‌ها تمام تلاش خود را برای بازسازی هلال شیعی از دریای سرخ تا دریای مدیترانه به کار می‌گیرند.

آن‌ها مردم خود را به‌صورت گسترده و به جرم رؤیای داشتن آینده‌ای بهتر برای خود و فرزندانشان اعدام می‌کنند. به همین دلیل، چه انتخابات برگزار شود و چه نشود، نمی‌توانیم از تلاش برای تغییر رژیم در ایران دست بکشیم. و این روزها، تغییر رژیم در محدوده امکان‌پذیری قرار دارد.

آتاکان آراز، از حزب جمهوری آذربایجان جنوبی و عضو شورای دولت‌مداری آذربایجان جنوبی، در مصاحبه‌ای اخیر اظهار داشت: «ارزیابی ما این است که جمهوری اسلامی در حال حاضر با ترکیبی بی‌سابقه از بحران مشروعیت، فرسایش اقتصادی و ساختاری، فشار خارجی، جنگ، نارضایتی اجتماعی و اعتراضاتی روبه‌رو است که در مراکز متعددی در حال شکل‌گیری هستند.»

این وضعیت، رژیم ملایان را در این مقطع آسیب‌پذیرتر می‌کند.

آراز در ادامه گفت: «درست است که بحران شدید اقتصادی یا اعتراضات، به‌تنهایی لزوماً به معنای فروپاشی قطعی یک رژیم نیستند. بااین‌حال، هنگامی که این عوامل به‌طور هم‌زمان و در ترکیب با عوامل دیگر رخ می‌دهند، می‌توانند به اهرم‌های مؤثری برای تغییر سیاسی و فرسایش ظرفیت حکمرانی تبدیل شوند.

«تلاش‌های اخیر برای تقویت سازوکارهای کنترل و سرکوب نیز ممکن است نشان‌دهنده نگرانی ساختار حاکم از افزایش مخاطرات اجتماعی و احتمال فروپاشی سیاسی و ساختاری باشد.»

 

تغییر مؤثر رژیم ایران

الدار قره‌داغی، رئیس حزب آزادی آذربایجان جنوبی و عضو هیئت‌مدیره شورای دولت‌مداری آذربایجان جنوبی، تأکید کرد: «یک راهبرد موفق برای تغییر رژیم ایران باید به‌طور هم‌زمان در چهار جبهه پیش برود: ۱. فشار نظامی مستمر و ایجاد هراس از جنگ؛ ۲. تحریم‌های عمیق و غیرقابل‌نفوذ؛ ۳. فشار راهبردی بر خلیج (عربی) فارس و تنگه هرمز؛ و ۴. تقویت قدرت سیاسی ملت‌های غیر فارس ایران.»

او توضیح داد که ایران را نمی‌توان صرفاً از دریچه تهران درک کرد: «تضادهای اقتصادی، زیست‌محیطی، قومی، مذهبی و اجتماعی آن به‌شدت درهم‌تنیده شده‌اند؛ درحالی‌که بزرگ‌ترین ابزار کنترل رژیم، صرفاً برنامه‌های هسته‌ای یا موشکی آن نیست، بلکه نظام ایدئولوژیک و تبلیغاتی آن است.

«برای یک رژیم اقتدارگرا با منابع اقتصادی محدود، تداوم تهدید به اقدام نظامی می‌تواند فشار روانی بیشتری نسبت به خود جنگ ایجاد کند. هم‌زمان، تحریم‌ها باید به‌ویژه درآمدهای نفتی، نظام بانکی، لجستیک و شبکه‌هایی را هدف قرار دهند که برای دور زدن محدودیت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

«دهه‌ها تحریم نشان داده است که اجرای ناقص تحریم‌ها و وجود مسیرهای جایگزین، به‌ویژه از طریق چین و روسیه، می‌تواند تاب‌آوری رژیم را حفظ کند. تحریم‌هایی که از یک سو اعمال و از سوی دیگر دور زده می‌شوند، در نهایت موضع تهران را تقویت می‌کنند.»

بااین‌حال، اگر هدف تغییر رژیم باشد، ممکن است به جنگ دیگری نیاز باشد. این جنگ ممکن است زودتر از آنچه تصور می‌شود رخ دهد. بااین‌وجود، باید توجه داشت که نمی‌توان این رژیم را صرفاً با بمباران به نابودی کشاند.

اسرائیل و آمریکا برای اجرای تغییر رژیم به نیروهای زمینی نیاز خواهند داشت، اما این نیروها لزوماً نباید سربازان آمریکایی و اسرائیلی باشند؛ زیرا بسیاری از مردم ایران خواهان تغییر رژیم هستند و گروه‌های اقلیت قومی ایران در میان آن‌ها جایگاه برجسته‌ای دارند.

 

نقش جمعیت آذربایجان جنوبی

ساواش مرندی، نماینده مرکز حقوق بشر آذربایجان جنوبی، تأکید کرد که سرکوب گروه‌های اقلیت از سوی رژیم چنان گسترده بوده است که به سطح نسل‌کشی فرهنگی می‌رسد. او همچنین خاطرنشان کرد که رژیم پهلوی نیز با جمعیت آذربایجان جنوبی بدرفتاری کرده است.

او گفت: «ما در مرکز حقوق بشر آذربایجان جنوبی از جامعه بین‌المللی می‌خواهیم که سرکوب مداوم آذربایجانی‌های جنوبی تحت حاکمیت رژیم فارس ایران را به رسمیت بشناسد.»

«بیش از ۱۰۰ سال است؛ از زمان فروپاشی امپراتوری قاجار در سال ۱۹۲۵، مردم ما تحت حاکمیت هر دو رژیم پهلوی و جمهوری اسلامی به‌اصطلاح اسلامی، با تبعیض نظام‌مند، تحقیر، آسیمیلاسیون و سرکوب سیاسی مواجه بوده‌اند. زبان ترکی آذربایجانی ما از آموزش رسمی ممنوع شد، هویت و تاریخ ملی ما به حاشیه رانده شد و میلیون‌ها نفر از آذربایجانی‌های جنوبی آسیمیله شدند.

«هرگاه مردم ما برای دفاع از حقوق خود به پا خاسته‌اند، به‌شدت سرکوب شده‌اند. ده‌ها هزار نفر در سرکوب حکومت ملی آذربایجان در سال‌های ۱۹۴۵ و ۱۹۴۶ و دیگر خیزش‌ها در دوره‌های پهلوی و اسلامی کشته شدند.»

جواد رنجبر، عضو هیئت‌مدیره شورای ملی دولت‌مداری آذربایجان جنوبی و نماینده اتحادیه دانشجویان آذربایجان جنوبی، گفت: «از دیدگاه ما، تجربه نزدیک به نیم قرن حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نشان داده است که نظام سیاسی موجود در فراهم کردن سازوکارهای حقوقی و نهادی کافی برای مشارکت دموکراتیک سیاسی، حقوق ملی و آزادی‌های اساسی ناکام بوده است.

«سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات سیاسی، ملی و اجتماعی، زندانی کردن‌های سیاسی، اعدام‌ها و استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان، نگرانی‌های جدی‌ای را بر اساس معیارهای بین‌المللی حقوق بشر برانگیخته است.»

 

ضرورت یک نظام دموکراتیک

بااین‌حال، رنجبر معتقد است که جایگزین کردن رژیم کنونی ملایان با نظامی دموکراتیک‌تر و نه حکومتی اقتدارگرای دیگر، از اهمیت حیاتی برخوردار است. به همین دلیل، او با به قدرت رسیدن رضا پهلوی در ایران مخالف است.

او گفت: «در حافظه تاریخی ما، حاکمیت پهلوی با تمرکز شدید قدرت، سرکوب سیاسی و سیاست‌هایی علیه هویت، زبان و حقوق ملی ملت‌های غیرفارس، از جمله مردم آذربایجان، پیوند خورده است.

«از دیدگاه ما، رضا پهلوی هیچ‌گاه به‌روشنی و به‌گونه‌ای قانع‌کننده از این جنبه‌های کارنامه سیاسی و میراث پدر و پدربزرگش فاصله نگرفته است؛ بلکه در بسیاری از مواضع خود همچنان از آن میراث سیاسی دفاع کرده است.

«افزون بر این، مواضع او درباره حق ملت‌های غیرفارس برای تعیین سرنوشت خود، حقوق ملی، حقوق زبانی و آموزش به زبان مادری، نتوانسته است اعتماد نیروهای سیاسی آذربایجان جنوبی را جلب کند. بنابراین، ما نمی‌توانیم جایگزین شدن جمهوری اسلامی با نظامی را بپذیریم که همان منطق تمرکزگرایی و بی‌اعتنایی به حقوق ملت‌های غیرفارس را در شکلی دیگر بازتولید کند.»

به گفته رنجبر، «امروزه ترک‌ها، به‌ویژه ترک‌های آذربایجانی، بزرگ‌ترین جامعه ملی در جغرافیایی هستند که ایران نامیده می‌شود. بنابراین، هیچ تغییر سیاسی پایدار، موفق و برخوردار از مشروعیت دموکراتیک، بدون مشارکت فعال و اراده سیاسی آنان امکان‌پذیر نیست. همین اصل باید درباره بلوچ‌ها، عرب‌ها، کردها و دیگر ملت‌های غیرفارس نیز صدق کند.»

او خاطرنشان کرد که «سازمان‌های سیاسی آذربایجان جنوبی آماده همکاری با سازمان‌های سیاسی این ملت‌ها و همچنین نیروهای دموکراتیک اپوزیسیون فارس برای گذار از جمهوری اسلامی هستند، اما چنین همکاری‌ای باید بر پایه اصولی روشن و مورد پذیرش متقابل بنا شود.

«نخستین و بنیادی‌ترین این اصول، به‌رسمیت شناختن حق ملت‌ها برای تعیین سرنوشت خود است. پس از آن، باید حقوق آموزش به زبان مادری و استفاده آزادانه از آن در زندگی عمومی، مشارکت سیاسی برابر و دیگر حقوق اساسی ملی و مدنی به‌صورت قانونی تضمین شود.»

رنجبر تأکید کرد که «همکاری میان سازمان‌های سیاسی ملت‌های غیرفارس نیز باید بر احترام متقابل و رد ادعاهای ارضی علیه یکدیگر، از جمله ادعاهای ارضی علیه شهرها و سرزمین‌های آذربایجان جنوبی، استوار باشد. اگر این اصول به‌طور متقابل به رسمیت شناخته شوند، به باور من امکان واقعی برای ایجاد همکاری سیاسی گسترده و مشروع میان نیروهایی که خواهان پایان دادن به جمهوری اسلامی هستند، وجود دارد.»

ائتلافی از آذربایجانی‌های جنوبی، ترکمن‌ها، بلوچ‌ها، کردها، عرب‌های اهوازی، لرها و دیگر گروه‌های اقلیت قومی می‌تواند در میدان مبارزه کند و رژیم را سرنگون سازد. هم‌زمان، اسرائیل و آمریکا می‌توانند پشتیبانی هوایی فراهم کنند.

و این بار، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، باید تا پایان یافتن کار به مبارزه ادامه دهد و در میانه راه متوقف نشود؛ زیرا تهدید ایران تا زمانی که این رژیم سرنگون نشود، پایان نخواهد یافت.

۴ نوامبر ۲۰۲۶
نویسنده: ریچل آبراهام؛ مدیرعامل مرکز دیپلماسی دونا گراسیا و روزنامه‌نگاری مستقر در اسرائیل است. او نویسنده کتاب «زنان و جهاد: بررسی بمب‌گذاری‌های انتحاری زنان فلسطینی در رسانه‌های آمریکایی، اسرائیلی و عربی» است.

لینک اصلی:
https://www.jpost.com/opinion/article-913569