با گذشت حدود یک ماه از سرکوب خونین اعتراضات خیابانی در شهرهای مختلف ایران و با وجود بازگشایی نسبی اینترنت و خطوط تلفن، خانواده‌های زندانیان سیاسی آذربایجانی همچنان موفق به برقراری هیچ‌گونه تماس یا دریافت اطلاعات رسمی از وضعیت عزیزان خود نشده‌اند.

 

این بی‌خبری مطلق موجب افزایش شدید نگرانی‌ها درباره امنیت جانی، وضعیت جسمانی و شرایط نگهداری این زندانیان شده و سرنوشت آنان همچنان در هاله‌ای از ابهام کامل قرار دارد. این وضعیت در حالی ادامه دارد که حتی پس از پایان دوره قطع گسترده ارتباطات نیز، پاسخ مقام‌های قضایی و امنیتی به خانواده‌ها تغییری نکرده است.

 

خانواده برخی از زندانیان سیاسی آذربایجانی محبوس در زندان اوین و زندان مرکزی تبریز، برای پیگیری وضعیت بستگان خود به مراجع قضایی و مسئولان زندان مراجعه کرده‌اند، اما با پاسخ تکراری «تا اطلاع ثانوی امکان ملاقات یا تماس وجود ندارد» روبه‌رو شده‌اند؛ پاسخی که پیش‌تر نیز در جریان اعتراضات و قطع کامل ارتباطات ارائه می‌شد.

 

حق تماس تلفنی زندانیان به‌طور کامل لغو شده و تاکنون هیچ زمان مشخصی برای بازگشت این حق اعلام نشده است. شدت این نگرانی‌ها به حدی بوده که گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد در مکاتبه‌ای رسمی که در ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، نسبت به وضعیت «وخیم طاهر نقوی و ابوالفضل رنجبری»، دو وکیل حقوق بشری تورک آذربایجانی زندانی، هشدار داده و از نقض تعهدات بین‌المللی ایران، از جمله محرومیت از درمان پزشکی، فشارهای امنیتی و طرح اتهامات سنگین امنیتی، خبر داده‌اند.

 

در همین چارچوب، ابوالفضل رنجبری، استاد دانشگاه و وکیل حقوق بشری آذربایجانی، از ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ بدون ارائه هیچ دلیل قانونی در تبریز بازداشت شده و تاکنون در وضعیت ممنوع‌الملاقات و ممنوع‌المکالمه نگهداری می‌شود. علیه او اتهام سنگین «جاسوسی» مطرح شده است؛ اتهامی که خانواده و نهادهای حقوق بشری آن را مرتبط با یک سفر علمی و کاری وی به جمهوری آذربایجان می‌دانند و تأکید می‌کنند هیچ سند یا توضیح روشنی درباره این اتهام ارائه نشده است.

 

یونس مرامی، دیگر فعال آذربایجانی که عصر سه‌شنبه ۱۰ تیرماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بود در ۲۷ مردادماه به زندان مرکزی تبریز منتقل شده و با اتهاماتی از جمله «تبلیغ علیه نظام» و «جاسوسی» مواجه شده است؛ اتهاماتی که به گفته خانواده، تاکنون هیچ توضیح یا سند مشخصی درباره آن‌ها ارائه نشده است. وی اکنون نزدیک بیش از ۷ ماه است که بدون توضیح قانونی، در وضعیت ممنوع‌الملاقات و ممنوع‌المکالمه در بند قرنطینه زندان تبریز نگهداری می‌شود و خانواده‌اش از وضعیت جسمی و روحی او بی‌اطلاع هستند.

 

در ادامه بازداشت‌ها، یوروش مهرعلی‌بیگلو، فعال سیاسی آذربایجانی، روز ۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۴ و پیش از آغاز گسترده اعتراضات، پس از انتشار پیامی ویدئویی درباره فراخوان‌های مرتبط با شهرهای آذربایجان، در تبریز بازداشت شده است و همچنان در بازداشتگاه ویژه وزارت اطلاعات نگهداری می‌شود و تحت فشار و اذیت جسمی و  روحی مضاعف قرار دارد.

 

علی بابایی، از فعالان حرکت ملی آذربایجان، نیز روز ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در تبریز بازداشت شد. مأموران اداره اطلاعات با یورش به محل کسب وی و اعمال خشونت، او را بازداشت کرده و سپس با تفتیش منزل شخصی‌اش در حضور مهمانان، فضای رعب و ارعاب ایجاد کرده‌اند. علی بابایی تنها در یک تماس تلفنی کوتاه حدود دو دقیقه‌ای به خانواده اطلاع داده که در بازداشت اداره اطلاعات تبریز است و از آن زمان تاکنون هیچ خبر رسمی و شفافی از وضعیت، محل نگهداری یا اتهامات او منتشر نشده است.

 

همچنین احد فرهمندی یامچی، فعال و هنرمند آذربایجانی که به‌احتمال زیاد در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بازداشت شده است؛ با گذشت بیش از یک ماه از بازداشت خانواده‌اش همچنان هیچ اطلاعی درباره محل نگهداری، وضعیت حقوقی یا مرجع بازداشت‌کننده وی دریافت نکرده‌اند. پیگیری‌های مکرر خانواده از نهادهای امنیتی و قضایی تاکنون بی‌نتیجه مانده و این بی‌خبری، نگرانی‌ها درباره وضعیت جسمی و حقوقی او را افزایش داده است.

 

علاوه بر این افراد، شمار دیگری از فعالان سیاسی و مدنی آذربایجانی که پیشتر از سوی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شده‌اند و در رندان‌ها اوین و زندان مرکزی تبریز نگهداری می‌شوند هنوز نتوانسته‌اند با خانواده و نزدیکان خود ارتباط برقرار کنند.

 

زندانیان سیاسی تورک آذربایجان از جمله ودود اسدی، سالار طاهر افشار، آیاز سیف‌خواه، آراز امان، مرتضی پروین، محمدرضا فقیهی، عباس لسانی، محمود اوجاقلو، طاهر نقوی، باقر حاجی‌زاده، کرم مردانه، عبدالعزیز عظیمی‌قدیم  و فاطمه آتشی‌خیاوی هم‌چنان در بازداشت یا حبس به‌سر می‌برند و خانواده‌هایشان در بی‌خبری مطلق قرار دارند. تداوم این وضعیت و سکوت نهادهای مسئول، نگرانی‌ها درباره سلامت و امنیت جانی زندانیان سیاسی تورک آذربایجانی را بیش از پیش تشدید کرده است.

گونازتی‌وی

SH.A