بر اساس اظهارات مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی، دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل معتقدند ایران در پاییز سال گذشته هزاران دستگاه سانتریفیوژ مورد استفاده برای غنی‌سازی اورانیوم را به تونل‌های عمیق در داخل کوه «کلنگ» منتقل کرده که می‌تواند نگرانی‌ها درباره امکان بازسازی برنامه هسته‌ای تهران را افزایش دهد.

 

به نوشته «وال استریت ژورنال»، اسرائیل نتایج این داده‌های اطلاعاتی را در اختیار آمریکا قرار داده و اعلام کرده است که سانتریفیوژها پس از جنگ 12 روزه در ژوئن (خرداد)، زمانی که واشینگتن و تل‌آویو حملات گسترده‌ای را علیه 3 تأسیسات اصلی هسته‌ای ایران انجام دادند، در پاییز سال گذشته به «کوه کلنگ»منتقل شدند.

 

15 ماه فعالیت مستمر

از سوی دیگر، «مؤسسه علوم و امنیت بین‌الملل»، اندیشکده فعال در زمینه مسائل تسلیحات هسته‌ای و منع اشاعه، اعلام کرد فعالیت‌ها در این منطقه طی 15 ماه گذشته به‌طور مستمر ادامه داشته است؛ از جمله رفت‌وآمد کامیون‌ها، تقویت تونل‌ها و ایجاد حصارهای امنیتی. همچنین اقداماتی در اطراف شبکه‌ای از تونل‌های قدیمی‌تر مربوط به سال 2007 انجام شده که ایران متعاقبا آن را تعطیل کرده بود.

 

دیوید آلبرایت، رئیس این مؤسسه، نیز گفت: «به احتمال زیاد ایران سانتریفیوژهایی را به تونل‌های کوه کلنگ منتقل کرده است.»

 

در همین حال، نیت سوانسون، مدیر امور ایران در شورای امنیت ملی آمریکا در دولت جو بایدن، معتقد است سابقه فعالیت‌های هسته‌ای مخفیانه ایران به این معناست که هرگونه فعالیت اعلام‌نشده در یک سایت مستحکم زیرزمینی، موجب نگرانی است.

 

سوانسون افزود: «نفوذ مخفیانه، بدترین سناریوی ممکن است. ما از نیت‌های ایران اطلاعی نداریم، اما واقعیت این است که نمی‌توانیم این سایت را راستی‌آزمایی کنیم و همین موضوع نشان می‌دهد وضعیت کنونی تا چه اندازه مشکل‌ساز است.» او تأکید کرد: «بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید در این محل حضور داشته باشند تا این موارد را بررسی کنند.»

 

 

«کوه کلنگ» در جریان جنگ اسرائیل و ایران در سال گذشته در اولویت حملات هوایی قرار نداشت و همچنین در دور درگیری‌های آغازشده با آمریکا از 28 فوریه (اسفند) هدف حمله قرار نگرفت. با این حال، مقام‌ها و کارشناسان مدت‌هاست نگران هستند که ایران از این تونل‌ها برای ذخیره‌سازی یا ساخت تجهیزات هسته‌ای و همچنین ایجاد یک تأسیسات کوچک غنی‌سازی برای تولید مواد شکافت‌پذیر استفاده کند.

 

یک مقام نظامی اسرائیلی آگاه از تلاش‌های مربوط به تعیین اهداف حملات نیز نسبت به این موضوع ابراز نگرانی کرد که حملات هوایی در جنگ اخیر، فعالیت‌های مرتبط با برنامه تسلیحات هسته‌ای را به اندازه کافی هدف قرار نداده‌اند. او گفت هنوز اقدامات بیشتری باید انجام شود، از جمله اقداماتی در «کوه کلنگ».

 

گفته می‌شود این سایت که در ایران با نام «کوه کلنگ» شناخته می‌شود، سال‌هاست تحت نظارت آمریکا و اسرائیل قرار دارد. اطلاعات موجود درباره فعالیت‌های ایران در این مکان، هرچند محدود است، نشان می‌دهد که این سایت می‌تواند چالش‌های جدی برای هرگونه حمله هوایی ایجاد کند.

 

این سایت در نزدیکی یکی از تأسیسات اصلی هسته‌ای ایران قرار دارد و به‌عنوان جایگزینی زیرزمینی برای تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژهای ایران آماده شده است؛ تأسیساتی که در پی انفجاری در سال 2020، که احتمال می‌رود اقدامی خرابکارانه بوده باشد، آسیب‌های سنگینی دید.

 

کارشناسان برآورد می‌کنند این مجموعه زیرزمینی در عمقی بین 300 تا 450 فوت زیر صخره‌های سخت قرار دارد و فضای کافی برای استقرار چندین تأسیسات مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای را در اختیار دارد.

 

سانتریفیوژها دستگاه‌هایی هستند که برای چرخاندن گاز اورانیوم و جداسازی ایزوتوپ‌ها به‌منظور غنی‌سازی این ماده برای تولید انرژی هسته‌ای غیرنظامی یا احتمالاً ساخت تسلیحات به کار می‌روند. ایران همواره دستیابی به سلاح هسته‌ای را رد کرده است، اما حدود 1000 پوند اورانیوم با غنای 60 درصد تولید کرده که به درجه غنای مورد استفاده در تسلیحات هسته‌ای نزدیک است.

 

انتقال سانتریفیوژها به «کوه کلنگ» الزاماً به این معنا نیست که ایران در حال ساخت یک تأسیسات غنی‌سازی در این مکان است. پس از انفجارهای ژوئن 2025، ممکن است تهران سانتریفیوژهای باقی‌مانده را برای کاهش خطر نابودی، به این محل منتقل کرده باشد.

 

با این حال، مشخص نیست سانتریفیوژهایی که اسرائیل به آمریکا اعلام کرده به «کوه کلنگ» منتقل شده‌اند، از کجا آمده‌اند. این احتمال وجود دارد که سانتریفیوژهای اضافی، پیش‌تر در تأسیسات اصلی هسته‌ای ایران نگهداری می‌شدند.

 

در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که ایران هیچ‌گونه دسترسی به این سایت را در اختیار آژانس قرار نداده و هیچ اطلاعاتی درباره فعالیت‌ها یا برنامه‌های خود در آن ارائه نکرده است.

 

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در ماه مارس (اسفند) اعلام کرد که ایران در سال 2021، قصد خود برای انجام «فعالیت هسته‌ای» در این مکان را به آژانس اطلاع داده بود.

 

گوناز تی وی

E. Y