گوناز تی‌وی در این گزارش، موضع حکومت تهران در قبال دو مسجد، یکی مسجدالاقصی و دیگری مسجد کبود ایروان، را مورد بررسی قرار می‌دهد؛ یکی مسجدی عربی و دیگری مسجدی متعلق به ترک‌های آذربایجان.

 

حکومت تهران هر روز برای یکی فریاد می‌زند و در برابر دیگری سکوت می‌کند؛ برای یکی تظاهرات برگزار می‌کند و دیگری را به ارمنیان واگذار می‌کند. این تفاوت، به‌روشنی نشان می‌دهد که معیار اسلامی حکومت تهران چیست.

 

حکومت ایران سال‌هاست با قاطعیت با کنترل اسرائیل بر مسجدالاقصی مخالفت می‌کند. هر جمعه، در هر بیانیه و هر سخنرانی، همان جملات تکرار می‌شوند: «اسرائیل مانع عبادت فلسطینی‌ها در مسجدالاقصی می‌شود» و «مسجدالاقصی متعلق به مسلمانان است». ما نیز با این سخن موافقیم؛ بله، مسجدالاقصی متعلق به مسلمانان است و فلسطینی‌ها حق عبادت و حق بازگشت دارند. هیچ مسلمانی با این حقوق مخالفت نمی‌کند.

 

اما پرسش اینجاست که چرا تهران این حساسیت را فقط درباره مسجدالاقصی نشان می‌دهد؟ چرا وقتی از حق عبادت فلسطینی‌ها دفاع می‌کند، صدایش می‌لرزد، اما وقتی نوبت به حق عبادت آذربایجانی‌های غربی می‌رسد، سکوت می‌کند؟

 

همان‌طور که می‌دانید، مسجد کبود در ایروان قرار دارد. این مسجد در سال ۱۷۶۶ به دستور حسینعلی‌خان، خان ترک ایروان، ساخته شد و به خان‌نشین آذربایجان تعلق دارد.

 

در سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۱، صدها هزار تن از آذربایجانی‌های غربی با زور از سرزمین‌های اجدادی خود در ارمنستان رانده شدند. آنان خانه‌ها، گورستان‌ها و مساجد خود را از دست دادند. با این حال، حکومت ایران حتی یک‌بار نیز از حق بازگشت آنان حمایت نکرد. تهران هرگز نگفت آذربایجانی‌های غربی حق بازگشت دارند و باید بتوانند در مسجد کبود عبادت کنند. حتی یک‌بار نیز اعلام نکرد که تصرف مسجد آنان از سوی ارمنستان بی‌عدالتی است.

 

برعکس، تهران مسجد کبود را در چارچوب هویت فارسی معرفی کرد و آن را بخشی از «میراث فرهنگی ارمنی ـ فارسی» نامید. به این ترتیب، حکومت ایران مدعی شد این مسجد نه متعلق به آذربایجان، بلکه میراث مشترک فارس‌ها و ارمنیان است.

 

دو روز پیش نیز مراسمی برای نام‌گذاری تالار مراسم مسجد کبود ایروان به نام یقیشه چارنتس، شاعر ارمنی و عضو حزب داشناک، برگزار شد. حمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهور ایران، در این مراسم حضور داشت. قرار است در آینده نزدیک تندیس این شاعر نیز در تالار نصب شود. به این ترتیب، ملاهای حاکم می‌خواهند آخرین نشانه‌های حضور آذربایجانی‌ها در ایروان را نیز پاک کنند.

 

همان‌طور که می‌بینید، تهران از مسجدالاقصی دفاع می‌کند، چون اسرائیل در آنجا حضور دارد؛ اما از مسجد کبود دفاع نمی‌کند، چون پای ارمنستان در میان است. ارمنیان دوستان و برادران فارس‌ها هستند؛ دست‌کم خودشان چنین می‌گویند. آذربایجان اما مایه هراس تهران است. تفاوت را باید در همین‌جا جست‌وجو کرد.

 

فلسطینی مسلمان است و آذربایجانی غربی نیز مسلمان. فلسطینی از خانه خود رانده شده و آذربایجانی غربی نیز از خانه‌اش اخراج شده است. فلسطینی از مسجد خود دور افتاده و آذربایجانی غربی نیز از مسجد خود محروم شده است. فلسطینی خواهان بازگشت است و آذربایجانی غربی نیز حق بازگشت می‌خواهد.

 

تنها تفاوت این است که دشمن فلسطینی اسرائیل است و دشمن آذربایجانی غربی ارمنستان. تهران با اسرائیل مخالف است و به همین دلیل از فلسطینی‌ها حمایت می‌کند؛ اما در کنار ارمنستان قرار دارد و به همین دلیل آذربایجانی‌های غربی را نادیده می‌گیرد.

 

معیار تهران اسلام نیست؛ معیار آن سیاست است. هرکس مخالف اسرائیل باشد، از نظر تهران «برادر مسلمان» است؛ اما هرکس با ارمنستان مخالفت کند، به‌زعم حکومت ایران به یک «مسئله» تبدیل می‌شود.

 

به همین دلیل، تهران در حالی که فعالانه از حقوق مذهبی فلسطینی‌ها دفاع می‌کند، از دفاع از همان حقوق برای مسلمانان آذربایجانی خودداری می‌کند؛ حتی با عبادت آذربایجانی‌های مسلمان در مسجد کبود نیز مخالفت می‌کند.

 

زیرا اگر آذربایجانی‌های غربی به مسجد کبود بازگردند، تاریخ آذربایجانی ایروان آشکار خواهد شد. اگر آنان به حق بازگشت خود دست یابند، تاریخ اشغال ارمنستان نیز دوباره مطرح خواهد شد. تهران چنین چیزی را نمی‌خواهد؛ زیرا از ایروان حمایت می‌کند.

 

گوناز تی‌وی
R.G