گوناز تی وی: امروز 26 آذر(17 دسامبر) مصادف است با وفات مولانا جلال الدین رومی شاعر بزرگ جهان تُرک. مولانا در سال 1273 میلادی دیده از جهان فرو بست.

آرامگاه مولانا در قونیه هر سال شاهد برگزاری مراسم سالگرد وی با نام «شب عرس مولانا» است. امروز نیز مراسم 744 سالگرد وفات وی برگزار شد. سماع و رقص عرفانی مهم‌ترین بخش این مراسم است.

مولانا جلال‌الدین بلخی ثم رومی پس از سقوط امپراتوری سلجوقی در شهر بلخ (تُرکستان جنوبی) از توابع خراسان بزرگ و در روز 30 سپتامبر سال 1207 میلادی متولد شد.

زبان مادری مولانا تُرکی و زبان دوم وی نیز همانند ساکنان تُرکستان دری بود. مولانا در همه آثار خود همچون اقیانوسی از معنا است که از عشق و صلح و نوع‌دوستی موج می‌زند.

در آن هنگام شهر بلخ و تمامی خراسان بزرگ در معرض تهدید مغولان قرار داشت. لذا بهاء الدین ولد، پدر جلال الدین تصمیم گرفت تا همراه با خانواده به سوی سرزمین آناتولی مهاجرت کند.

مولانا در سن 6 سالگی با پدرش سلطان ‌العلما از طریق جغرافیای ایران به شهری در ترکیه به نام قونیه هجرت نموده است. وی در مسیر این هجرت با شیخ فریدالدین عطار ملاقاتی داشته است.

مولانا در خانۀ خود به زبان تُرکی اوزبیکی صحبت می‌نمود و تاجیکی را طوری که از اشعار او برمی‌آید به حد عالی می‌دانسته. وی اشعار تُرکی بسیاری دارد. مولانا می‌گوید:

ترکی همه ترکی کند                       تا جیک تا جیکی کند

من ساعتی ترکی کنم                       یک لحظه تاجیکی کنم

مولانا در اشعارش به دفعات و از روش‌های مختلف به تُرک بودن خود تأکید دارد. آثار به جای مانده از وی نشان می‌دهد که با تُرکان ترکیه احساس آرامش و قومیت و هم‌زبانی می‌نموده است.

از آنجا که مولانا بخش اعظم آثارش را به زبان فارسی نوشته، برخی از محافل پان فارسیزم وی را شاعری متعلق به ایران می‌نامند. حال اینکه فارسی در آن زمان زبان ادبیات منطقه بود.

نوشتن و یا سرودن شعر به زبان فارسی این معنی را نمی‌دهد که باید نویسنده و یا شاعر فارس زبان باشد. در میان آثار وی ابیات و تألیفاتی به زبانه‌ای تُرکی ، عربی و یونانی نیز به چشم می‌خورد.

به طور مثال حضرت مولانا تُرک بودن خود را این‌گونه ثابت می‌کند. مولانا همچنین می‌گوید تُرک‌ها گوشت را نیم خام می‌خورند و می‌فرماید که ایشان تُرک هستند و در تصوف.

گفتم ز کجایی تو، تسخیر زد و گفت ای جان                  نیمیم ز ترکستان، نیمیم زفرغانه

ترک جوشی کرده‌ام من نیم خام                                  از حکیم غزنوی بشنو تمام

استاد شهریار، انوری ابیوردی، خاقانی شیروانی، نظامی گنجوی، شمس تبریزی، صایب تبریزی، زیب‌النسا مخفی، فرخی سیستانی و... ترک‌هایی بودند که آثار خود را به زبان فارسی نوشته‌اند.

اگر با این فرمول که هر کسی به زبان فارسی تألیفات و آثاری داشته باشد، زبان و قوم وی متعلق به فارس است، آن موقع علمای بزرگ فوق‌الذکر زبان عربی هم تألیفاتی نموده‌اند پس آن‌ها عرب هستند؟

به عبارت دیگر مولانا جلال‌الدین رومی بلخی به قوم فارس و ایران هیچ تعلقی ندارد، اما از نگاه معنوی به همه جهان ارتباط دارد. در کتاب درسی آموزش و پرورش ایران نیز مفاخر جهان تُرک، فارس معرفی می‌شوند.

تألیفات مولانا دو گونه‌اند. آثار منظوم وی که عبارت‌اند از مثنوی معنوی، دیوان شمس تبریزی و رباعیات و آثار منثور وی که عبارت‌اند از فیه ما فیه، مجالس سبعه و مکتوبات.

گوناز تی وی

E.Y