یكی از دلایل ناسیونالیستهای افراطی و شوونیست ها جهت تجزیه طلب و پان توركیست نامیدن فعالین مدنی آذربایجان ، علاقه این فعالین به یادگیری خواندن و نوشتن به زبان مادری  یعنی تركی و خواستار تحصیل آن در مدارس و دانشگاههای كشور كه متكلمین این زبان بیش از 32 میلیون نفر از جمعیت ایران را تشكیل می دهند ، تكلم آنان به زبان اصیل تركی و پرهیز از بكاربری لغات و كلمات وارداتی و حاكم  غیر تركی در گفتگوهای روزمره ،‌ بیزاری آنها از جوكهای تحقیر آمیزی كه در مورد تركان و اقوام دیگر ایرانی گفته می شود ،‌ داشتن اشتیاق به آشنایی و مطالعه  آثار ادبی كلاسیك  قرون گذشته و معاصر به زبان تركی ، فعالیت آنان در دانشگاههای كشور برای اجرای برنامه های ادبی ، فرهنگی – هنری به زبان تركی و اجرای موسیقی آذربایجانی ،‌ احساس تبعیض آنها به علت عدم سرمایه گذاری كلان و ملی در استانها و مناطق  آذربایجان  شبیه آنچه در شهرهای اصفهان و كرمان و دیگر مناطق مركزی و فارس نشین صورت می گیرد ،  نگرانی آنان از مهاجرت روز افزون مردم از شهرها و مناطق خوش آب و هوای آذربایجان و دیگر شهرهای ترک نشین  به علت بیكاری به شهرها و مناطق خشك كویری و مركزی و فارس نشین برای یافتن كار ، اعتراض آنها به خشك شدن دریاچه اورمیه و تبدیل شدن مناطق حاصلخیز آذربایجان به كویر نمك و بی حاصل بر اثر پراكنده شدن نمك این دریاچه با وزش باد در صورت عدم جلو گیری از خشك شدن این دریاچه ، علاقه آنان به مطالعه كتابهایی ادبی ، تاریخی ، شعر  ، داستان و رمانی كه در استانهای آذربایجان و دیگر مناطق ترك نشین ایران و یا در جمهوری آذربایجان و تركیه و به زبان تركی چاپ می شوند  و خواستار اجرای اصل 15 و 19 و 44 قانون اساسی كشور مبنی بر تدریس زبان و ادبیات تركی در مدارس ، حقوق برابر همه اقوام كشور بدون توجه به زبان ، نژاد ، رنگ  … و توسعه همه مناطق كشور  می باشد.

پان توركیست و تجزیه طلب نامیده شدن  فعالین مدنی آذربایجان  توسط شوونیست ها بخاطر مسائلی كه توضیح داده شد در شرایطی صورت می گیرد كه همه امكانات كشور ایران كه كثیرالمله بودن و تنوع زبانی آن یكی از خصوصیات بارز آن است و هر كدام از ملل و اقوام  كشور به نسبت كثرت جمعیتشان حق برخورداری از همه امكانات كشور در آموزش و تحصیل به زبان خود تا توسعه آن و استفاده از بقیه امكانات را در حوزه های مختلف دارند تنها در اختیار زبان و فرهنگ فارسی است و آنچیزی كه  فعالین مدنی آذربایجان  و دیگر ترکان ایران آرزوی جامه عمل پوشیدن فقط  قسمتی اندك از آن را دارند همكشوریهای فارس زبان 90 سال است كه همه آن امكانات را یكجا در اختیار دارند ؛‌ مثلا تركان ایران با جمعیت  دهها میلیونی خود در حالی كه برای تحصیل به زبان خود در مقاطع ابتدایی 40 سال است كه چشم به راه اجرای اصل 15 قانون اساسی هستند  همكشوریهای فارس زبان نه تنها از همه امكانات تحصیلی از پیش دبستانی تا پایان دانشگاه ، كلیه رسانه های گروهی دیداری و شنیداری  و مطبوعات سراسر كشور به زبان خود برخوردار هستند  به تبلیغ همه جانبه این زبان باهزینه های زیاد و با بودجه ملّی كشور که همه ملل و اقوام با زبانها و فرهنگهای متنوع و غنی در آن سهیم و شریکند در داخل و خارج  و از راههای مختلف هم می كوشند ؛ مثل اهدا بورسیه به دانشجویان كشورهای مختلف برای تحصیل زبان فارسی در دانشگاههای داخل كشور و دانشگاههای كشورهای خارجی   ،‌ برگزاری سمینارهای پرهزینه در مورد توسعه زبان فارسی در داخل و خارج  و ایجاد فرهنگستان عریض و طویل زبان و فرهنگ فارسی و بنیاد سعدی نمونه هایی از این تبلیغات و تلاش برای توسعه و گسترش این زبان  در همه زمینه هاست.

حسن راشدی - شنبه 3 شهریور 1397