گؤنئی آذربایجان دا کیتاب یاندیرماق جینایتی

 

دوغما حؤکومت ییخیلدیقدان5 گون سونرا 26/آذر/1325ده، آذربایجان شهید لرینین قانی قورومامیش یئنی بیر شؤلن باشلاندی، قاتیللر یئنی بیر قیرغینا اَل ووردولار، اونلار نه تکجه بیرایل بویوندا باسیلمیش، آذربایجان تورکجه سینده اولان درسلیک کیتابلاری، بلکه ائولرده و کیتابلیقلاردا کی اَل یازما کیتابلارا دا آجیماییب اوست اوسته قالایاراق یاندیردیلار. پهلوی رژیمی بو ایره نج داورانیشی ایله ساسانلی لارین اوزون آغ ائتدی.او گون دونیانین گؤزو اؤنونده بیر میللتین کئچمیشی و کیملیگی یاندیریلدی، آنجاق هئچ بیر دؤولت، اؤرگوت و یا اولوسلار آراسی قورلوشدان اعتراض سسی چیخمادی، بو تایسیز جینایته دونیا گؤزون یومسادا دوغما اوره کلر او آلاولارلا یانیب یاخیلدی.

 

نئجه کی قوزئی آذربایجانین دیرنیش شاعیری بؤیوک صمد وورغون، بو آجی اولایی گوجلو دویغولاری ایله دونیا سوییه سینه داشیدی، او 1952 ده، پاریس ده قورولان دونیاسال باریش قورولتاییندا (کنگره صلح جهانی پاریس-1952)،" یاندیریلان کیتابلار"آدلی بیر منظومه ایله یاتمیش ویجدانلاری دیکسیندیردی. بؤیوک شاعیر شعرینین بیر پارچاسیندا بئله سؤیله ییر: 

 

جللاد! سنین قالاق قالاق یاندیردیغین کیتابـــلار

مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اوره یین آرزیسی 

بیز کؤچریک بو دونیادان، اونلار قالار یادگار

هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو

مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اوره یین آرزیسی

یاندیردیغین او کیتابلار آلاولانیر، یاخشی بـاخ! 

او آلاولار شؤعله چکیب شفق سالیــر ظولمتــه

شاعیرلرین نجیب روحو مزاریندان قــالخـاراق

آلقیش دئییرعشقی بؤیوک، بیر قاهرامان میللتـه

او آلاولارشؤعله چکیب شفق سالیــر ظولمتـــه...

 

بئله لیکله سوی قیریمی (Genocide) ایلن گونئی آذربایجان اولوسونا ساغالماز یارالار ووران حاکیمییت او جینایتلری یئترلی گؤرمه یینجه، کولتورل قیریم (Cultural Genocide) ایلن بیر اولوسو یئر اوزونده ن سیلمگه چالیشدی. آنجاق دونیا آلیش وئریشلرینه قوربان گئتدیینی گؤرن گونئی آذربایجان اولوسو و آیدینلاری، بوتون یئللرین ترسینه أسدیینی گؤرونجه سوسماق زوروندا قالدی. اورتامی (فضانی) اویغون و مئیدانی بوش گؤرن ایکینجی پهلوی رژیمی باتینین(غربین) دیکته ائتدیگی سیاستی ایرلی آپارماقدا ایدی، ییخیلمیش میللی حؤکومتی خالقین گؤزوندن سالماق ایچین اَلیندن گلنی أسیرگه میردی و گرچکلری یوزدورماغا (تحریف ائتمه یه) باشلامیشدی. دیکتاتور آتاسینین یولون دوام ائدن "محمد ریضا"، اؤز بقاسی و بریتانیانین بؤلگه ده آپاردیغی سؤمورگه (ایستیثمار) سیاستینین قارانتی سیندان اؤترو ایران میلتلری اؤزللیکله ایرانین اَن آکتیو و سیاسی دوشونجه داشییان، آذربایجان تورک اولوسونو، اَریتمک (آسیمیله) ایچین یئنی و داها یوخ ائیدیجی یؤنتملر(روشلر) اویقولاییردی (اجرا ائدیردی)، او آتاسینین ترسینه زوراکیلیق و گؤرونن سیاستلرله دئییل، بلکه سورونگن بیر یؤنتمله میللتلری ایچدن چوروتمگه اَل ووردو.

 

قیزیل آخینا قارشیت؛ یاشیل قورشاق

 

شووونیستی دوشونجه ایله یؤنه تیلن اؤلکه ده میلی دوشونجه لر بوغولدوقدان سونرا، کوتله و آیدینلار آرا ایستیبداد ایلن قاباخلاشماغا ایدئولوژیک دوشونجه لر(سولچولوق و ایسلامچیلیق) دیرچلمه یه باشلادی. میلی حرکتلری، سینیرلاری دیشیندا اولسا بئله، اؤز چیخارینا اویغون گؤرمه یه ن کرملین، ایران خالقلاری آراسیندا دین عونصورونون سیخ و درینلیگینی گؤزه آلاراق ریسگه اَل ووردو و ماتریالیستی دوشونجه نی یایماغا داها آرتیق اؤنم وئردی. سویوق ساواشین اَن قیزغین بؤلگه لریندن اولان اورتادوغو. ایکی سوپرگوجون اؤلوم– قالیم آلانینا(مئیدانینا) چئوریلدی، یئری گلدیکده گوج، یئریگلدیکده ایدئولوژی قوللانان ساوئتلربیرلیگی باتینی سیخیشدیرمیشدی و گونئیه دوغرو ایستی سولارا ساری ایرلیله مکده ایدی.

 

بو آرا آجونون(دونیانین) او بیری دنگه سی(بالانسی)" آمئریکا بیرلشمیش دؤولتلری" یئنی بیر تاکتیک، یا داها دوغروسو بیر پروژه ایله بو جیبهه ده رقیبینی دوردورابیلدی. آمئریکا دمیر ایله دمیری کسدی، ایدئولوژی قارشیتیندا ایدئولوژی. سونرالار سیاست اوزمانلاری(پولوتولوقلار) بوپروژه یه "قیزیل آخینا قارشیت یاشیل قورشاق" آدینی وئردیلر. 

افغانیستاندا مجاهیدلر(طالیبان) ایله قیزیل اوردونو دوردوردو، ایراندا ایسه 1342 ده تملی قویولان ایسلامی نهضتی اؤز چیخارلارینا اویغون گؤرونجه (داها گوجلو دوشمنه قارشی) بیر دئوریمله (اینقیلابلا) سونوجلانماسینا گؤز یومدو.

 

یئنه آذربایجان کؤرپو اولدو!

 

گونئی آذربایجان اؤزللیکله باش شهری

 

اولان تبریز، بؤیوک- حیاتی و تاریخی بیر قالخیش ایلن ایران میلتلری آرا اؤندرلیگین قورودو و 29/بهمن/1356 دا گؤستردیگی تایسیز حرکت ایلن یئنه ایران خالقلارینا ایستیبدادا قارشی دیرنیش جسارتی وئردی و ایسلامی اینقیلابین گر چکلشمه سین ساغلادی.1357 گونش ایلینده ایدئولوژیک بیر دئوریمین گرچکلشمه سینه (ایسلامی اینقیلاب) باخمییاراق ایللر بویو باسقی آلتیندا قالمیش ایران میللتلرینین (اَن آزی آیدینلارینین) میللی شوعورودا دبرمیشدی. او جومله دن آذربایجان تورکلری، عربلر، کوردلر، قاشقای تورکلری و تورکمنلر و... باش قالدیرماغا باشلادیلار. اورتامی اویغون گؤرن آذربایجانین میللییتچی آیدینلاری آسیمیلاسیون سیاستینه اوغرامیش میلتی ییخیلدیغی نوقتادان، یعنی فرهنگی یوللارلا آییلتماغا یئر آلتی چالیشمالارلادا اولسا، چوخدان باشلامیشدیلار. بو آرا 1359 دا آیت الله شریعتمداری حضرتلری باشدا اولماقلا "خلق موسلمان" حرکتی یولا دوشموشدو، بو تشککولده چئشیتلی ایدئولوژیلر یئر آلسا دا آذربایجان و تورک میلییتچی لیگی آغیرلاییردی.

 

گونئی آذربایجان تورکونون حاقلارین اؤنجه لیکده (اولوییت) گؤرن آیت الله شریتمداری حضرتلری موختار بیرایالت قورماق ایسته ییردی، آنجاق یئنی بیر ایدئولوژیک دئوریم کئچیردن و دینی اینانجلاری قوللانیلماقدا اولان اولوسون چوخونلوغو(أکثریتی)، میلی سورونلاری اونودموش دورومدایدی. ها بئله اولوسال باخیمدان تاپدانیلان و اَریمکده اولان توپلوم حتی دین آدامینین(آیت الله شریعتمداری ) چاغریلارین دویمادی... بئله لیکله بیر کز داها آذربایجان قوللانیلدی و20 نجی عصیرده نئچه نجی دؤنه اولاراق فارس میللتینه کؤرپو اولدو.

 

آنجاق آیدینلارین سویو کسیلمه میشدی!

 

سؤزده دئییل اؤزده آیدینلاریمیز:

آیدین و ضیالی سؤزجوگونه توش گلینجه موثبت ذهنییتله یاناشی بیر سیرا منفی دوشلره (خییاللارا) دالماماق اولمور. بو دویغو اؤزباشینا دئییل بلکه بیر سیرا تاریخی اولایلاردان آسیلی اولاراق اورتایا چیخیر، نئجه کی بوگونکو آغیر دوروما دوشمه ییمیزده؛ دوزه لیشگن، قورخاق، ساتقین و سؤزده آیدینلاریمیزین ائتگیسی آز اولماییبدیر، آنجاق بویازینین اؤزللیکله بو بؤلومده باشقا آماج داشیدیغینا گؤره او قونونون آیرینتی لارینا گیرمک ایستمیریک.

 

اؤزده آیدین و بو سوروملولوغو داشییان کیمسه لر نئجه بیر کیشیلیگه (شخصییت ) یییه لَنیبلر. گئنل باخیمدا دئسک، دوزگون آیدینلار اؤزلرین اونودوب بوتون وارلیقلاری ایله شام تک یاناراق تاریخین آغیر و قارانلیق کئچیدلرینده اؤز اولوسلارینا و بعضأ بوتون دونیایا ایشیق ساچیبلار، آنجاق بو سؤزلرله آیدینلار دونیاسینی تانیماق، اولاغان ایش دئییل. بو درین دالایا (اوقیانوسا) دالماق ایچین چوخ باشاریلی بیر دالغیج(غواص) گرکلی اولدوغونا گؤره، یالنیز ساحیلده دوروب، چوخ اوزدن کئچدی بیر باخیشیمیز اولاجاق. بو اؤتری باخیشی بیر آز اولسادا درینلتمک ایچین گؤزوموزدن بوتون چکینجه لری آتمالی و گرچکچی اولمالییق.

 

آیدین آدی گلینجه، اوتولو کت شالوار گئییب کیراوات آسمیش، آکادمیک تحصیل آلمیش، ائل آراسیندا آزگؤرسنن، یازی لاریندا و دانیشیقلاریندا چوخ یابانجی سؤزجوک قوللانابیلن، تئوریک کیشیلیگه یییه لنن... بیریسی گؤزوموزده جانلانیر.آنجاق تاریخی بلگه لر(فاکتلار) بیزیم ساندیقلاریمیزی اونایلاماماقدادیر(تایید ائتمه مکده دیر). نییه کی بیز آیدینلاری تاریخ پروسه لرینده چئشیتلی حاللاردا گؤره بیلیریک .

 

بیرگون قیلینج ألــده ظولمـه آیقیـریــر                بیرگؤن قوپوز ألده اؤیودلر وئـریــر

بیرگون قلم آلیب ، أثـــــر یارادیـــــر                 بیر گونسه آتلارین دیرنــاغیندادیـــر

بیرگون قازاماتدا، بیرگون سورگونده                 بیرگونسه سویولور یـازدیغی اوسته

بیرگون دار آغاجیندا، اَسیـــر أسینله                  بیر گون لابراتوواردا، بیلیـم ایشینده

بیرگون أکینده، بیـر گــــون بیچینده                  بیرگون بـــوغولوبدور آلـقان ایچینده

ائل هاردادیرســا، هئپ اوردادیـر او                  آرادا قــــانـمــازدان، آلــماقـدادیر هو

 

بو گرچکلره دایاناراق دئمک اولار گؤرونوموندن (ظاهیریندن) آسیلی اولمایاراق، تئوریک و یا پیراتیک باخیمدان توپلوما ایشیق ساچیب دوغرو یول گؤستره بیلن هر کیمسه یه آیدین دئمک اولار. آنجاق بونلارین توپلوم آرا ائتگی و اؤتگوسو، کیشی سل باشاریلاری و اولاناقلارینا (ایمکانلارینا) باغلیدیر. تاریخ بویو ساتقینلیقلارلا بئله، آذربایجان اولوسونون "اؤزآیدین" بوشلوغو اولمایبدیر.

 

اولوس یاتسادا آیدین یاتماییبدیر. جوغرافییا باخیمیندان دونیانین اولایلار چاتارقاسیندا یئر آلان و آغیر تاریخی سورجلر سوووشدوراراق بو گونه ده ک یاشایان آذربایجان اولوسو، چئشیتلی آشامالاردان نئجه آشاجاغینی چوخ یاخچی بیلیر.

 

ایسلام اینقیلابیندان داها اؤنجه باشلایان یئر آلتی فرهنگی ایشلر، اؤزللیکله دیل و ادبیات ساحه سینده، دئوریمدن سونرا داها گوجلندی و گون اوزو گؤردو. بونلارین هامیسینی سؤزده یوخ، اؤزده آیدینلاریمیزا بوشلویوق. 

 

عباس لیسانی 1383

"اوزگورلوک هارایی" کیتابی