با دستور رئیس جمهور اوکراین ولودیمیر زلنسکی، درخواست عضویت در اتحادیه اروپا در 18 آوریل 2022 پذیرفته شد و از 23 ژوئن 2022، اوکراین وضعیت کشور نامزد اتحادیه اروپا را دریافت کرد. به ویژه پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و به طور کلی جامعه غربی در کنار اوکراین در برابر روسیه موضع گرفتند و تحریم های مادی در بسیاری از مسائل از اقتصاد تا سیاست اعمال شد.

 

پروفسور دکتر مصطفی آلکان رئیس بخش روابط بین الملل دانشگاه غازی آنکارا  اروپا و تحولات آینده را برای خبرگزاری کریمه ارزیابی کرده است.

 

رهبران اتحادیه اروپا هفته گذشته در بروکسل تصمیمی تاریخی را امضا کردند. پس از ارزیابی درخواست های نامزدی اوکراین و مولداوی، توافقی در مورد اعطای "وضعیت کشور کاندید" حاصل شد. زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین گفت: من صمیمانه از تصمیم رهبران اتحادیه اروپا برای اعطای وضعیت نامزد به اوکراین استقبال می‌کنم. لحظه ای تاریخی و منحصر به فرد برای اوکراین و اتحادیه اروپا. آینده اوکراین در اتحادیه اروپا نهفته است.

 

- کشورهای اتحادیه اروپا به اوکراین نشان می دهند که در برابر روسیه تنها نیستند                                              

در اجلاس سران اتحادیه اروپا در 23 ژوئن، اوکراین و مولداوی وضعیت کشورهای نامزد اتحادیه اروپا را دریافت کردند. این یک رویداد مهم برای اتحادیه اروپا و اوکراین است. زیرا در این زمان، جهان غرب و ناتو در تلاش هستند تا نشان دهند که در برابر روسیه در اتحاد و همبستگی هستند. آنها می خواهند نشان دهند که از اوکراین در برابر روسیه محافظت می کنند. این رویداد برای اوکراین نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. زیرا در کنار روند نامزدی اوکراین در اتحادیه اروپا، مشاهده می شود که غرب و اتحادیه اروپا در کنار اوکراین هستند. این تصور که "من تنها نیستم، کسانی هستند که از من حمایت می کنند" علیه روسیه ایجاد شد.

 

برای اوکراین، روند عضویت در اتحادیه اروپا جدید نیست، از سال 2014 آغاز شد. در مقدمه قانون اساسی اوکراین در سال 2019، هدف این کشور از عضویت در اتحادیه اروپا بیان شد. اوکراین چندین سال است که تلاش می کند نشان دهد که به اروپا نزدیک است. تقریباً 91 درصد از مردم اوکراین قصد و تمایل به پیوستن به اتحادیه اروپا را دارند. با این حال، ما شاهد همان سطح بالای حمایت در بین شهروندان اتحادیه اروپا نیستیم. در یک نظرسنجی که در ماه مه سال جاری در کشورهای اتحادیه اروپا انجام شد، در پاسخ به سوال  "آیا اتحادیه اروپا اوکراین را به عنوان عضو خواهد گرفت؟" 60 درصد از شهروندان می گویند بله، 30 درصد می گویند نه، و 10 درصد می گویند بلاتکلیف هستند.

 

صادقانه بگویم، من انتظار یک عدد بسیار بالاتر را داشتم. با این حال، باید دید که شهروندان اتحادیه اروپا چندان مشتاق نیستند. در واقع وقتی در مورد روابط اتحادیه اروپا و اوکراین بحث می کنیم با موضوع زیر مواجه می شویم. آیا اوکراین اکنون می تواند به عضویت آن درآید؟ بدیهی است که موضوع عضویت به این آسانی نیست، به سرعت در حال توسعه نیست. وقتی به روند عضویت کشورها نگاه می کنیم، فنلاند که سریع ترین عضو است، توانست ظرف 3 سال به عضویت این کشورها درآید. با این حال، در کشورهای دیگر این روند بسیار طولانی است. به عنوان مثال، وقتی به ترکیه نگاه می کنیم، می بینیم که از سال 1999 نامزد اتحادیه اروپا بوده است. در واقع، روند مذاکرات در سال 2005 آغاز شد ،در  سال  2022 هنوز عضو نیست، روند مذاکرات ترکیه هنوز تکمیل نشده است..

 

چنین چیزی وجود ندارد که اوکراین بلافاصله وارد اتحادیه اروپا شود. اکنون گامی در این زمینه برداشته شده است. اوکراین کمی آرام شد. اتحادیه اروپا نشان داد که در کنار اوکراین است. اما به نظر نمی رسد عضویت به این زودی اتفاق بیفتد. در واقع، کارشناسان در مورد زمانی که اوکراین می تواند به عضویت آن درآید نظر می دهند. در این راستا به نظر می رسد واقع بینانه ترین تاریخ عضویت در 8 سال یعنی سال 2030 باشد. چون این موضوع عضویت به این راحتی نیست. 35 فصل وجود دارد. این 35 فصل باید باز شود و باید بحث و بسته شود. اتحادیه اروپا باید این را تایید کند. سپس پارلمان اروپا یا کشورهای عضو اتحادیه اروپا باید عضویت اوکراین را تایید کنند.

 

به عنوان مثال، وقتی به ترکیه نگاه می کنیم، مشاهده می شود که این روند چقدر طولانی است. از سوی دیگر، آیا همه کشورهای اتحادیه اروپا به این موضوع «بله» خواهند گفت؟ بالاخره هر کشوری حق وتو دارد. در این مورد، خیلی دقیق نیست. بنابراین اوکراین راه طولانی در پیش دارد. حتی صحبت از اعطای وضعیت ناظر متفاوت به اوکراین در این زمینه وجود دارد.

 

اما صادقانه بگویم، مردم اوکراین ابراز می کنند که نمی خواهند زیاد منتظر بمانند. به ویژه با پایان این جنگ، می خواهد به اتحادیه اروپا نزدیک شود. با این حال، همانطور که بیان کردیم، این وضعیت چندان واقع بینانه نیست. روند عضویت در اتحادیه اروپا وضعیتی به سرعت در حال توسعه نیست. آیا رشوه دادن مسئله فساد در اوکراین را حل می کند؟ بدیهی است که به دلیل جنگ، تجدید ساختار جدیدی صورت خواهد گرفت. در حال حاضر، اوکراین باید کل کشور را بازسازی کند. اوکراین راه طولانی در پیش دارد. با این حال، حداقل در حال حاضر، هدف آن روشن است. شهروندان اوکراین از این وضعیت راضی هستند. در حال حاضر، شهروندان اوکراین می توانند بدون ویزا به کشورهای اتحادیه اروپا بروند. به عبارت دیگر، شهروندان اوکراین در این زمینه از ترکیه خوش شانس تر و برتر هستند. همانطور که می دانید، در حالی که هنوز شرایط ویزا برای ما فراهم نشده است، اوکراین 1-2 سال است که بدون ویزا بسیار راحت سفر می کند. شهروندان اوکراین می توانند به مدت 90 روز بدون ویزا به منطقه شینگن سفر کنند. با این حال باید دید که روند عضویت سریع نخواهد بود.

 

شهروندان اوکراین حمایت اتحادیه اروپا را در این زمان احساس خواهند کرد. رئیس شورای اروپا، به ویژه رئیس پارلمان اروپا، رهبران اروپایی مدام می گویند که پشت اوکراین هستند. این یک گام مهم است. در حال حاضر به نظر من، خیلی زود است که در مورد عضویت آن صحبت کنیم. در ابتدا شاهد روند کاندیداتوری و مذاکره خواهیم بود. به هر حال، اگر جنگ تمام شود و مذاکرات تا پایان سال آغاز شود، در این زمان تلاش می‌کند در کنار اوکراین قرار بگیرد.

 

ضمن توجه به عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا، باید در نظر داشت که بالکان غربی نیز دارای وضعیت نامزدی اتحادیه اروپا است. زیرا آنها بیان می کنند که کشورهای بالکان غربی از وضعیت نامزدی سریع اوکراین ناراحت خواهند بود. اتحادیه اروپا نیز باید این را در نظر بگیرد. باید دید که اتحادیه اروپا نمی خواهد با زیر نظر گرفتن موازنه ها، بالکان غربی را آزار دهد.

 

اوکراین در چهارمین روز جنگ (28 فوریه 2022) به اتحادیه اروپا درخواست داد. مولداوی و گرجستان در 3 مارس 2022 درخواست دادند. در 17 ژوئن، کمیسیون اروپا نظر خود را در مورد اعطای وضعیت نامزدی به اوکراین و مولداوی بیان کرد. رهبران اتحادیه اروپا امروز در بروکسل با اعطای وضعیت "کشور کاندید" به اوکراین موافقت کردند. رستم اومروف معاون اوکراینی با اعلام تصمیم اتحادیه اروپا گفت: ما یک قدم به عضویت در اتحادیه اروپا نزدیکتر شده ایم.

 

ترجمه و توضیح از مهسا مهدیزاده

 

گونازتی‌وی

SH.A