به گزارش گونازتی‌وی به نقل از صفحه اطلاع رسانی عباس لسانی، تهدید، احضار ،بازداشت ،زندان ،تبعید ،تفتیش منزل و ضبط وسایل شخصی و ضرب و شتم، ممانعت از کسب و کار، کشتن و اعدام معترضین و... سهم فعالین ملی مدنی و شهروندان تورک معترض به سیاست های جاری از سال ۱۴۰۱  بوده است. به نحوی که صفحه مذکور تنها توانسته است اطلاع یابد که ۱۰۵سال و ۷ماه و ۲۱ روز حبس ، ۳۵۲ ضربه شلاق و ۴۲۰میلیون ریال جزای نقدی و ده ها سال مجازات تکمیلی برای فعالین مدنی در استانهای تورک نشین صادر شده است.

 

وضعیت حقوق بشری آذربایجان پس از آغاز اعتراضات سراسری شهرویور ۱۴۰۱ به مراتب بغرنج تر شده و هزاران معترض و فعال ملی مدنی در شهرهای مختلف آذربایجان دستگیر، ضرب وشتم، شکنجه و کشته شدند به نحوی که در تاریخ ۲۱ مهر۱۴۰۱ و تنها پس از گذشت حدود ۲۵ روز پس از آغاز اعتراضات سراسری، سینا یوسفی نایب رییس کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری آزربایجان شرقی از بازداشت ۱۷۰۰ نفر تنها در اعتراضات تبریز خبر داده و اعلام کرده بود وکلای آزربایجانی برای دفاع از بازداشت شدگان «کمیته دفاع» تشکیل داده‌اند. پس از این اظهارات، این وکیل آزربایجانی توسط نیروهای امنیتی حکومت ایران بازداشت شد.

 

اظهارات آقای یوسفی پس از مدت ها به شکل دیگری توسط سخنان آقای اژه ای رئیس قوه قضاییه تایید شد محسنی اژه ای رئیس قوه قضاییه در ۲۲ اسفند ۱۴۰۱ اعلام کرد که ۸۲۶۵۶ نفر شامل بخشنامه «عفو و کاهش مجازات عمومی» شده اند. با توجه به نسبت جمعیت تورکهای آذربایجانی در کشور ایران و تراکم اعتراضات در شهرهای آذربایجانی و دیگر شهرهای عمدتا تورک نشین همچون تهران احتمال میرود ده ها هزار نفر از بازداشت شدگان تورک شامل بخشنامه «عفو و کاهش مجازات عمومی» شده اند.

 

علی رغم پیگیری فعالین حقوق بشری آذربایجان بدلیل فشار نهادهای امنیتی به فعالین و خانواده بازداشتی ها، ناآگاهی خانواده بازداشت شدگان نسبت به ضرورت اطلاع رسانی بستگانشان و... درصد ناچیزی از نقض حقوق بشر در شهرهای آذربایجان اطلاع رسانی میگردد و به همین دلیل امکان اطلاع دقیق از تعداد افراد احضار و تهدید شده، بازداشتی و محکومیت ها غیر ممکن شده است. و با توجه به اظهارات منابع رسمی همچون آقای اژه ای رئیس قوه قضاییه و متخصصین حقوق بشر در آذربایجان همچون سینا یوسفی نایب رییس کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری آزربایجان شرقی احتمال میرود تعداد افراد بازداشت شده‌ای که اسامی آنها اطلاع رسانی شده در خوشبینانه‌ترین حالت ممکن کمتر از ۱درصد باشد.

 

 

صفحه مذکور طی پیگیریهایی که انجام داده توانسته اسامی دههاتن از احضار شدگان، بازداشتی ها و افرادی که در سال ۱۴۰۱ مورد تهدید قرار گرفته را، اطلاع رسانی کند از جمله اسامی این افراد می توان به نامهای امیر قاضی زاده _فردین مکاری دوست_عباس نیکروان _کریم اسماعیل زاده _داوود شیری_ایوب شیری_اکبر جهانی_بهزاد پاشازاده _اکبر ابولزاده_جعفر اسماعیل زاده _سید محمد فقیهی_حامد اصغری_محمود محمودی _میترا ابراهیمی_بهنام زارعی _هوشنگ نقی زاده _حمید پورولی _یونس محمدی_یونس قلیزاده_مسعود عباس زاده _جلال دهقانی _حمید اکبرزاده _رضا اکبرزاده _ابراهیم آذراوغلو_رضا اعتباری راد_حکیمه احمدی_میکائیل قلی پور_فریبا آمویی _سعید گلمحمدی_علیرضا فتحی وند_محمد میری_علیرضا مقصودی_شهروز سلیمانیان_شکرالله قهرمانی_یاشار پیری_سیاوش علیزاده_شاهین برزگر_سیامک فرجزاده_احمد اشرفی_محمد رضا جعفری_اسماعیل احمدی_اصغر ساعی پور_علی جابر محمدی_حسن روانی_زینب همرنگ_مهدی حمیدی شفق_عسگراکبرزاده_سعید صادقی فر_محمد جولانی_میثم جولانی_محسن محسن زاده_میثم زحمت کش_علی زحمت کش_مهدی پور کریم_امیرحسین خلیل زاده _رومینا رحمانی_مبینا رحمانی_آتیلا صادقی_محمد سیامک نیا_صالح ملا عباسی _اشکان سعادت مهر_حامد پور ابوطالب_عرفان شهبازی_بهنام منجمی_شهریار جعفری_آرزو خالقی_هدیه پور افروز_ودود انصاری_کبری جباری_سودا منادی_پژمان جلیلی_فرهاد آفتابی_فرهاد پاک روح_جواد فتحلو_مائده اولاد قره گوز_زهرا صالح_حامد باقری_محمد جاویدی_آتیلا زارع_رضا امیری_رامین علی نیا_صدف اکبری_آیدا اکبری_رضا جامی_امیر شمالی_مهدی ملا محمدی_محمد احمدپور_امیرحسین علیزاده _میثم شیرینی_علیرضا جباری_علی طالبی_آیتک قربانی_ویدا اکبری_سانیا خرازی_سمانه بابازاده _حسین دانی _رضا انسی_امین صادقی_آراز عبادنژاد_ائلیار غفاری_آرش اسماعیل زاده_آرمین بی باک_سارا مستوفی شمس_رعنا مستوفی شمس_نوید اکبری_فاطمه محمدی_مهلقا بابازاده_علی وکیلی_امین زارعی_علی اکبری_علیرضا حبیبی_وحید دولت خواه_رسول اکبری_مهدی رنجبر_هادی مختاری_حسین مختاری_علی‌محمد باقرنژاد_مجید خانی_علی اسماعیل‌لو_جلیل اسلامی_افشار امویی_متین حاجیلاری_محمد بابایی_علی تقی زاده_میترا حسن‌زاده_لیلا ناصری_محمد حاجیلو_آیدین محسن نژاد_وحید علی قلی پور_حامد واحدی_سینا فارابی_بابک نعمت زاده_آیدین فرج زاده_رضا محمدی_اکبر فتحی_پریسا سهرابی_افشین صبحی_هدیه پور افروز_نازنین زهرا چمنی_امید هاشم پور_امیر هاشم پور_زهرا اسکندری_مستانه زینال زاده_نگین احمدی_صالح فرهادی_ائلیار غفاری _حسین خدایی_رضا رضازاده_لیلی پور بابا_مهدی فکری_محمود اوجاقلو_سجاد کریمی_وحیده خانپور_رضا نادرپور_میثم مبرهن_محمد رجبی_حنانه قنبری_زهرا علی اکبری جم_فرناز علیزاده_علی میرزازاده_ابراهیم مهاجر_میراکبر حسینی_سعید محمودی_ملیحه بنی اسد_بهرام سرداری_سونیا رحمان زاده_زهرا مرادخانلو_اقبال فرجی_نازنین کیان بخت_سهند نورمحمد زاده_علی رضی زاده_علی شادی_شقایق علیزاده_پوریا فریدی_امیر مشعوفی_امیر مهدی پور_وحید جوانی_محمد پورعلی_سجاد مجیدی_آتیلا ارفعی_صفیه قره باغی_سیاوش سلیمانی پور_هاله ارشادی_ابراهیم پاکدل_بابک همرنگ_سجاد قانعی مقدم_یوسف کاری_سالار طاهر افشار_جواد احمد یکانلی_یاشار اکبرزاده _آرش نجفی_میثم بهشتی_رامین بهزاد_فیروز معین_سینا یوسفی_آیسان آدی بیگ_صدیقه آدی بیگ_قاسم بعدی_مهدی بیدار_یونس سببی_مهدی خالدی_مهدی جعفر پور_مهدی اسدی_سینا نوروزی_پیمان منادی اصل_میلاد علیوند_سعید احمدی_محمدرضا چمچمان_یوسف یوسفی_محمد مهدی ابراهمی_عرفان زارعیان_محمد جلالی_توحید منوچهری_حسین جوادی_عباس نصیری_مریم افشارنیا_محمد امین شفیع نژاد_احمد رستمی_معین حدیثی_مبین میکائیل وند_سینا میکائیلی_میرعباس میرحبیبی_آرش اشکانی_علی علوی_امیر امیر رحیمی_امیر مهدی پور_رضا عبدالهی پیرعلیلو_آیدین جعفری_امیر محمد بیغاله_حسین کوشی_ودود سعادتی_مجتبی پروین_فرشید پیچکانلو_فاطمه الفی_سید امیر رشیدی_ودود کابالی_نیما رحیمی_حنان موذن_افشار محب_رضا جودی_آرمیتا پاویر_نگین کیانفر_مرتضی پروین_وحید صادقی فر_نیما رادمنش_علی رادمنش_اصغر فولادزاده_ابوالفضل جانی_ناصر بختیاری_یونس زارعیون_محمد جاویدی_سمانه فتحی_سارا حسین زاده_ایلیا جعفرپناهی_مریم حیدری_جمشید اشرفی_علی هاشمی_بابک قابل نژاد_اسماعیل شکوری_شاهین رحمتی_شهرام ستارپور_حسین امانی_پویا جدیدی_محمد حسین داودی_علیرضا معنویان_امین فاطمی_هادی ایرانی_مهیار عشقی آذر_امیر شیخی_رضا پهلوانیان_علی سبز علی پور_آرش آزادی_سامان بیدار_فراز پور مرادی_اسلام فارابی_محمد باقرنژاد_آرمان شاهدی_شاهین عباس علی زاده_خدیجه تهرانی_سعید احمدی_حسین محمدیان_امید آقاجانی_مهدی کریمی_طاهره بجروانی_پیمان کریم پور و... اشاره کرد.

 

در سال گذشته فعالین حقوق بشری از شکنجه بازداشت شدگان در زندان های مختلف خبرداده و اطلاع داده اند که بسیاری از زندانیان از کمبود امکانات پزشکی در زندان ها رنج می برند از جمله در سال گذشته آقایان پرویز سیابی، عباس لسانی، علیرضا فرشی، روزبه پیری، زینب همرنگ و... از عدم رسیدگی درمانی موثر در‌ خصوص بیماریشان شکایت کرده و خواهان دریافت مرخصی های درمانی شده بودند.

 

در سال ۱۴۰۱، بسیاری از والدین فرزندان تورک آذربایجانی مجبور بوده اند برای دریافت شناسنامه و مدارک هویتی در راهروهای ادارات ثبت احوال و دادگاهها در شهرهایشان منتظر بمانند از جمله خانواده های سادای_آتالای_سئوگی_تۆرک آی_آنار_علی هان_خاقان_آتاهان_ائل آنا_وولکان_تارکان و... از مخالفت اداره ثبت احوال با صدور شناسنامه و از تلاش برای پیگیری مسئله از راههای قانونی خبر داده بودند.همچنین خانواده های زیادی بدلیل نبود امکان برای پیگیری موضوع، نبود آگاهی، هزینه های بالا در صورت نبود مدارک هویتی و بالتبع عدم پوشش بیمه های درمانی و... بالاجبار نامهای مورد تایید اداره ثبت احوال را برای فرزندانشان انتخاب کرده اند.

 

در اواخر سال گذشته با صدور بخشنامه «عفو و کاهش مجازات عمومی» پرونده ده ها هزار آذربایجانی بازداشتی در اعتراضات سراسری در مراحل مختلف دادرسی مختومه اعلام شده از جمله پرونده جواد احمدی یئکانلی، مرتضی پروین، افشار محب، سعید صادقی فر، مهدی حمیدی شفیق، فیروز معینی، یوسف کاری، سجاد قانع مقدم، محمد جولانی، یاشار اکبرزاده و... مختومه شده و هزاران تن از بازداشت شدگان اخیر در شهرهای آذربایجان از جمله تبریز، اورمیه، اردبیل، زنجان، قزوین و همدان به دادسرا یا دادگاه احضار شده و به این افراد پس از امضا فرمی از پیش تهیه شده مبنی بر تعهد و اظهار پشیمانی گفته شده بود که پرونده شما مختومه گردید.

 

همچنین در این راستا تعدادی از فعالین ملی مدنی آذربایجانی که طی سالهای اخیر در زندان بوده اند پس از صدور بخشنامه «عفو و کاهش مجازات عمومی» پس از طی بخشی از محکومیت هایشان از زندان های مختلف آزاد شدند از جمله عباس لسانی، علیرضا فرشی، اکبر نعیمی،زینب همرنگ،توحید امیرامینی، روزبه پیری،‌اکبر ابولزاده و...از زندانهای اردبیل، اوین و تبریز آزاد شدند.

 

درسال گذشته فشار بر فعالین دانشجویی نیز به مراتب افزایش یافته و دانشجویان با احضارهای گسترده به کمیته های انضباطی، ممنوعیت ورود به دانشگاه، تعلیق ، بازداشت و... مواجه شدند ازجمله اینکه علی پروین و سهیلا سپیده دم دانشجویان داروسازی و میلاد امیری دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، پس از حضور در اعتراضات مسالمت آمیز دانشجویی با دریافت ابلاغیه ای از حضور در محیط های آموزشی ،پژوهشی و رفاهی تا تشکیل شورای انضباطی ایشان به مدت یک ماه محروم شده اند و ۲۰ تن از دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان عمدتا با اتهاماتی همچون؛ ۱. اخلال، ایجاد وقفه یا مزاحمت برای کلیه‌ی امور و برنامه‌های دانشگاه، ۲. عدم رعایت شئون دانشجویی ، ۳.توهین به شعائر و مقدسات اسلامی یا ملی، ادیان رسمی کشور یا ارتکاب اعمالی بر ضد نظام جمهوری اسلامی (مانند فحاشی و استفاده از الفاظ رکیک به طور شفاهی یا کتبی از طریق شعارنویسی، پخش اعلامیه و فضای مجازی و...)، ۴. ایجاد و شرکت در بلوا و آشوب، به کمیته‌ی انضباطی فرا خوانده شدند و کانون آذربایجان شناسی دانشگاه تبریز تعلیق و اعضای این کانون مورد تهدید احضار و بازجویی گردیدند حدود ۴۰ تن از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز در پی اعتراض به حملات شیمیایی به مدارس و مسمومیت دانش آموزان، با ارسال پیامک به کمیته انضباطی احضار شدند و برخی از دانشجویان از جمله ابراهیم احمدپور فعال حرکت ملی آذربایجان و دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تبریز، ۸ اسفند ماه ۱۴۰۱ پس از احضار به پلیس اطلاعات و امنیت نیروی انتظامی شهرستان آذربایجان شرقی بازداشت گردید و پس از مدتی با تودیع قرار وثیقه آزاد شد

 

در سال ۱۴۰۱ فعالیت های مدنی و میدانی فعالین آذربایجانی نسبت به سالهای پیشین روند صعودی داشت و صدها مورد اخبار و تصاویر دیوارنویسی و گرافیتی ، نصب تراکت و بنر ، اعلامیه ، آغاز تظاهرات های خیابانی و ... در جهت مطرح نمودن مطالبات ملت آذربایجان همچون، تحقق حقوق زنان، آزادی فعالین سیاسی ، اعتراض به وضعیت معیشتی مردم ، اعتراض به عدم مدیریت صحیح بحران های زیست محیطی ، پاسداشت مولفه های هویتی و زبانی و... مخابره گردید همچنین در مناسبت های مختلفی از جمله اول مهر و ۲ اسفند روز جهانی گرامیداشت زبان مادری هزاران جلد کتاب تورکی در شهرهای آذربایجان از جمله تبریز ، اورمیه ، اردبیل، زنجان، کرج ، تهران و... توزیع شد.

 

همچنین در سال گذشته مسمومیت دانش‌آموزان که از چهارشنبه ۹ آذرماه ۱۴۰۱ در شهر قم کلید خورده بود و در آن روز ۱۸ دانش آموز دختر هنرستان نور مسموم شده و پس از آن گزارش هایی از دیگر شهرهای ایران از جمله بروجرد و تهران مخابره شده بود  ۱۰ اسفند ۱۴۰۱ با شدت بیشتری به آذربایجان رسیده و گزارشهایی از مسمومیت دانش آموزان  حداقل ۱۱ مدرسه در شهر اردبیل و ۱ مدرسه در شهر اصلاندوز مخابره شده بود که بعدها با افزاش آمار مدارس در شهرهای مختلف آذربایجان نگرانی از وضعیت سلامت دانش آموزان افزایش یافته بود.

 

در سال ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در شهرهای آذربایجان گزارش هایی از کشته شدن معترضین خیابانی مخابره شد که از آنجمله میتوان به اسامی افرادی همچون آیلار حقی، اسراء پناهی، حدیث نجفی، نسیم صدقی و... اشاره کرد.

 

در پایان لازم به تاکید دوباره است که بعلت فشار نهادهای امنیتی و تهدید نزدیکان فعالین مدنی در خصوص اطلاع رسانی وضعیت بستگانشان به احتمال قریب به یقین آمار نقض حقوق بشر به مراتب بیشتر از موارد مذکور بوده و اسامی اشاره شده تنها بخش کوچکی از فشارهای اعمال شده نهادهای امنیتی- قضایی علیه فعالین ملی مدنی آذربایجانی می باشد.

 

گونازتی‌وی

SH.A