آژانس دفاع از اورشلیم (Defense Jerusalem) مقاله‌ای با عنوان «آیا اسرائیل باید از رضا پهلوی حمایت کند؟» منتشر کرد و در آن ابعاد مختلف این سوال را مورد بررسی قرار داد.

 

دفنس جروزالم در ابتدای مقاله به فراخوان رضا پهلوی در دوران جنگ ایران و اسرائیل اشاره کرده که در آن می‌گوید رژیم جمهوری اسلامی در حال فروپاشی است و از مردم می‌خواهد که به خیابانها بریزند و از نظامیان می‌خواهد سلاحشان را به زمین بگذارند و به این رژیم پایان دهند و نگران بی‌ثباتی پس از سقوط رژیم نباشند چرا که وی برای صد روز اول پس از تغییر رژیم برنامه دارد.

 

دفنس جروزالم در ادامه می‌نویسد: «با این حال، یک سوال باقی می‌ماند: جدا از اهداف از بین بردن قابلیت‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران، آیا اسرائیل باید از رضا پهلوی به عنوان حاکم بعدی ایران پس از ملاها حمایت کند؟ یا باید از شخص دیگری از اپوزیسیون ایران حمایت کند؟ درست است که رضا پهلوی، مانند پدرش، شاه، دوست دولت اسرائیل است. پهلوی حتی در سفر خود به اسرائیل سخنان دلگرم‌کننده‌ای در مورد آینده روابط ایران و اسرائیل در صورت به قدرت رسیدنش بیان کرد.

 

در دوران رژیم شاه قبلی، ایران پس از ترکیه، دومین کشور مسلمان بود که استقلال اسرائیل را به رسمیت شناخت. پس از جنگ شش روزه، ایران بخش قابل توجهی از نیازهای نفتی اسرائیل را تأمین می‌کرد و نفت ایران از طریق خط لوله ایلات-اشکلون، یک پروژه مشترک ایران و اسرائیل، به بازارهای اروپا ارسال می‌شد. در زمان شاه، شرکت‌های ساختمانی اسرائیلی در ایران بسیار فعال بودند و شرکت هواپیمایی ال‌آل پروازهای مستقیمی بین تل‌آویو و تهران انجام می‌داد. اسرائیل و ایران حتی تلاش کردند تا به طور مشترک یک موشک جدید را تحت پروژه گل توسعه دهند. بنابراین، در دنیای یهود، دلتنگ دوره شاه هستند و بسیاری از یهودیان ایرانی خاطرات خوبی از او دارند.

 

اما فقط به این دلیل که رضا پهلوی برای اسرائیل خوب است، به این معنی نیست که اکثر ایرانیانی که مخالف ملاها هستند، او را بهترین جایگزین برای رژیم آیت‌الله می‌دانند. در واقع، اگرچه شاه برای اسرائیل خوب است، بسیاری از ایرانیان به دلیل نقض وحشتناک حقوق بشر توسط نیروی پلیس مخفی معروف به ساواک، با شاه مخالف هستند. آنها همچنین به دلیل کودتای سال ۱۹۵۳ که دولت منتخب دموکراتیک دکتر محمد مصدق را سرنگون کرد، از رژیم شاه متنفرند.

 

در واقع، در سال ۱۹۷۹، چپ‌گرایان، سوسیالیست‌ها، کمونیست‌ها و دیگر فعالان طرفدار دموکراسی به دلیل سبک حکومت استبدادی شاه و شکاف عظیم بین ثروتمندان و فقرا در کشور در آن زمان، در انقلاب برای سرنگونی او شرکت کردند. رویا حکاکیان، نویسنده ایرانی، حتی در مورد چگونگی مشارکت اولیه چپ‌گرایان جوان یهودی در انقلاب ۱۹۷۹ نوشت. به گفته پروفسور احمد کریمی حکاک از دانشگاه مریلند، کالج پارک، «انقلاب ایران در ابتدا قرار بود یک جنبش چپ طرفدار دموکراسی باشد. انقلاب به سادگی توسط اسلام‌گرایان ربوده شد.» به همین دلیل، بسیاری از ایرانیان با بازگشت شاه مخالفند، زیرا نمی‌خواهند ظلم و ستم ملاها را با شکل دیگری از ظلم و ستم از دوران شاه جایگزین کنند.

 

اقلیت‌های قومی ایران به ویژه از احتمال بازگشت شاه به قدرت نگران هستند. دکتر جواد عباسی، زندانی سیاسی سابق و فعال حقوق بشر آذربایجان جنوبی در تبعید، نظرات خود را در این مورد به اشتراک گذاشت: «ایران چه در دوران سلطنت پهلوی و چه در دوران حکومت جمهوری اسلامی تا به امروز، یک سیستم حکومتی متمرکز و سفت و سخت مبتنی بر ایدئولوژی پان آریایی را اجرا کرده است. این چارچوب قومی-ملی، هویت اسطوره‌ای فارسی-آریایی را ستایش می‌کند، در حالی که همزمان تلاش می‌کند زبان‌ها و هویت‌های فرهنگی مردمان غیرفارس را از بین ببرد. گروه‌هایی مانند ترک‌های آذربایجانی، کردها، بلوچ‌ها، اعراب احوازی و ترکمن‌ها که ۷۰٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند، در معرض حذف اجباری، سرکوب فرهنگی و انزوای سیاسی قرار دارند. اینها فقط سوءتفاهم‌های جزئی در حکومت نیستند، بلکه چیزی هستند که محققان آن را استعمار می‌نامند.»

 

دکتر عباسی می‌گوید که درخواست برای بازگشت یک سلطنت سکولار-ملی‌گرا به منظور حفظ وحدت فارسی، تکرار اشتباهات تاریخ خواهد بود. «پان‌آریانیسم، سلطنت‌طلبی و تمام مدل‌های متمرکزی که هویت فارسی را بر هویت‌های دیگر اولویت می‌دهند، برای آزادی و صلح ملی مضر هستند. زیرا چنین سیستم‌هایی سیاست‌ها و سرکوب امپریالیستی ایران را تقویت می‌کنند. ناسیونالیسم متمرکز و فارس‌محور ایران مدت‌هاست که به ناآرامی‌های داخلی و افراط‌گرایی بین‌المللی دامن زده است. رژیم مناطقی مانند خوزستان، آذربایجان جنوبی، کردستان و بلوچستان را به نام حفاظت از تمامیت ارضی خود نظامی کرده است، در حالی که جوانان را رادیکالیزه کرده و باعث بیگانگی بین ملت‌ها شده است. عواقب آن آشکار است: قیام‌های داخلی، مهاجرت اجباری و تروریسم ایدئولوژیک صادراتی. در مقابل، به رسمیت شناختن و تقویت ملت‌هایی که ترکیب ایران را تشکیل می‌دهند، یک جایگزین دموکراتیک و غیرمتمرکز ارائه می‌دهد که مستقیماً دستگاه اقتدارگرای دولت و رفتار امپریالیستی آن را به چالش می‌کشد.»

 

به گفته دکتر عباسی، «در این برهه حساس، جامعه بین‌المللی و جهان متمدن باید همه اشکال ناسیونالیسم برتری‌طلب فارسی، از جمله سلطنت‌طلبی یا تمرکزگرایی سکولار، را رد کنند و ماهیت واقعی ایران را به عنوان یک کشور چندملیتی تأیید کنند. مسیر صلح پایدار مستلزم به رسمیت شناختن حق همه مردم برای تعیین سرنوشت خود است. بازیگران جهانی باید از جنبش‌های مدنی و دموکراتیک متعهد به کثرت‌گرایی و کرامت حمایت کنند. چنین همبستگی نه تنها برای پایان دادن به ظلم داخلی، بلکه برای از بین بردن هسته ایدئولوژیک تنها رژیمی که رسماً در جهان به عنوان حامی تروریسم شناخته می‌شود، ضروری است.»

 

احمد اوبالی، یکی دیگر از مخالفان رژیم از آذربایجان جنوبی که از یک سوء قصد ایران در آمریکا جان سالم به در برد، در بیانیه‌ای اظهار داشت که ایران مرکزی منطقه‌ای است که عمدتاً فارس‌ها در آن ساکن هستند و ایران به طور کلی یک کشور چندملیتی است. «ایران قطعاً سرزمین فارس‌ها نیست، بلکه کشوری است که توسط فارس‌ها اداره می‌شود. تا زمان به قدرت رسیدن رضا پهلوی و فارس‌ها در سال ۱۹۲۵، ایران توسط حاکمان ترک اداره می‌شد. اکثریت کشور غیرفارس هستند. فارس‌ها ۳۷ تا ۳۸ درصد از کشور را تشکیل می‌دهند. هنگام تصمیم‌گیری در مورد اینکه چه کسی پس از آیت‌الله‌ها کشور را به دست خواهد گرفت، باید جمعیت کشور در نظر گرفته شود.»

 

اوبالی اظهار می‌کند که رضا پهلوی خود را یک فارس می‌داند و «اگر به ایران بازگردد، از سیاست‌های فارس‌محور حمایت خواهد کرد. کردها رهبری پهلوی بر کشور یا رهبری مخالفان برای سرنگونی حکومت را نخواهند پذیرفت. آنها رهبران خود را دارند و برتری فارس‌ها بر کشور را نمی‌پذیرند. ۹۰٪ آنها او را نخواهند پذیرفت. و ۹۵٪ از اعراب احواز نه تنها او را دوست ندارند، بلکه حتی به دلایل قومی از پهلوی متنفرند. بلوچ‌ها هیچ حکومت پهلوی یا فارس‌محوری را در ایران نمی‌خواهند. حدود ۹۰٪ از اهالی آذربایجانی‌ جنوبی هیچ حکومت فارس‌محوری، به ویژه پهلوی را نمی‌خواهند. ما خاطره بدی از پهلوی‌ها در ایران داریم. ترکمن‌ها از پهلوی‌ها متنفرند زیرا آنها ترکیب قومی مناطق ترکمن‌نشین ایران را تغییر دادند. اساساً هیچ یک از گروه‌های قومی پهلوی را نمی‌خواهند.»

 

احمد اوبالی اظهار می‌کند که پایگاه پهلوی در ایران در مناطق تحت سلطه فارس‌ها مانند اصفهان و تهران است. «و من مطمئن نیستم که اکثر فارس‌ها خواهان بازگشت پهلوی‌ها باشند. ۵۰ درصد از فارس‌ها نمی‌خواهند پهلوی‌ها برگردند. به تهران نگاه کنید. چهارده میلیون نفر جمعیت دارد و پایتخت کشور است. ۳۶ درصد از جمعیت تهران آذربایجانی هستند. همچنین جمعیت کرد و بلوچ زیادی در آن وجود دارد. تهران منطقه‌ای است که فارس‌ها بیشترین قدرت را در آن دارند و آنها مخالف بازگشت پهلوی‌ها هستند.»

 

اوبالی می‌گوید که پهلوی حتی در میان ایرانیان خارج از کشور در آمریکا، جایی که در حال حاضر زندگی می‌کند، چندان جایگاهی ندارد: «رضا پهلوی سه بار از مردم ایران خواست که علیه دولت قیام کنند. اما پس از فراخوان او، هیچ فعالیتی در خیابان‌های تهران و شهرهای بزرگ وجود نداشت. او فقط یک اسم دارد، او هیچ کاری جز مصاحبه علیه رژیم انجام نداد. اعتراضات مهسا امینی تا زمانی که پهلوی درگیر شد، خوب پیش می‌رفت، سپس متزلزل شد. اعتراضات جنبش سبز بزرگ و خوب پیش می‌رفت، اما باعث شد بسیاری از معترضان در ایران به خانه‌هایشان برگردند زیرا نمی‌خواستند پهلوی بخشی از این جنبش باشد. آنها می‌خواستند اصلاح‌طلبان در راس دولت ایران باشند.

 

به گفته اوبالی، «پهلوی هیچ کاری نکرده است. او هیچ پایگاهی در ایران ندارد. بنابراین، سرمایه‌گذاری روی پهلوی برای سرنگونی دولت ایده بدی است. سوال این است که چه کسی می‌تواند سرنگونی دولت ایران را رهبری کند؟ پاسخ پهلوی نیست. پاسخ گروه‌های قومی به رهبری ترک‌های آذربایجانی است. زیرا آذربایجانی‌ها بزرگترین گروه قومی در ایران هستند. بنابراین، باید سرمایه‌گذاری قوی روی آذربایجانی‌هایی انجام شود که می‌توانند با سایر گروه‌های قومی برای سرنگونی دولت همکاری کنند. در ۴۶ سال گذشته، اپوزیسیون فارس خارج از کشور به دلیل اینکه نخواسته وعده‌ای به گروههای ائتنیکی بدهد، نتوانسته کاری برای سرنگونی حکومت انجام دهد. این باعث شده که حکومت همچنان در قدرت بماند. اما اگر سرمایه‌گذاری قوی روی آذربایجانی‌هایی انجام شود که می‌توانند با سایر اقوام و فارس‌ها همکاری کنند، گامی به جلو خواهد بود.»

 

گونازتی‌وی