اسرائیل و حماس با اجرای مرحلهٔ نخست طرح رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، برای غزه موافقت کرده‌اند؛ توافقی شامل آتش‌بس و مبادلهٔ گروگان‌ها که می‌تواند نخستین گام برای پایان دادن به جنگ دوساله‌ای باشد که خاورمیانه را دچار آشوب کرده است.

 

توافق بر سر مرحلهٔ نخستِ چارچوب ۲۰ ماده‌ای ترامپ از طریق مذاکرات غیرمستقیم در مصر حاصل شد؛ یک روز پس از دومین سالگرد حملهٔ گروه افراطی حماس به اسرائیل که حملهٔ اسرائیل به نوار غزه را در پی داشت.

 

ترامپ اعلام کرد که اسرائیل و حماس هر دو مرحلهٔ نخست این طرح را امضا کرده‌اند و این اقدام منجر به آزادی تمام گروگان‌ها، زنده یا کشته‌شده، «خیلی زود» و همچنین عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی به‌سوی «خط زرد» موسوم در غزه خواهد شد. به‌گفتهٔ یک منبع امنیتی بلندپایهٔ اسرائیلی، این خط مرز اولیه‌ای برای عقب‌نشینی مرحله‌ای نیروهای اسرائیل طبق طرح ترامپ است.

 

حماس نیز تأیید کرد که به توافقی برای پایان جنگ دست یافته که شامل عقب‌نشینی اسرائیل از غزه و مبادلهٔ گروگان‌ها و زندانیان فلسطینی است، اما از ترامپ و کشورهای تضمین‌کننده خواست تا اطمینان حاصل کنند اسرائیل آتش‌بس را به‌طور کامل اجرا کند.

 

مهم‌ترین موارد نامشخص چیست؟

با وجود امیدها برای پایان جنگ، جزئیات مهمی هنوز مشخص نشده است؛ از جمله زمان‌بندی، نحوهٔ ادارهٔ غزه پس از جنگ و سرنوشت گروه افراطی حماس که آمریکا و اتحادیه اروپا هم آن را یک سازمان تروریستی می‌دانند.

 

هیچ نشانهٔ روشنی وجود ندارد که چه کسی پس از جنگ ادارهٔ غزه را در دست خواهد داشت. نتانیاهو، ترامپ، کشورهای غربی و عربی همگی نقش حماس را رد کرده‌اند؛ گروهی که از سال ۲۰۰۷ و پس از کنار زدن رقبای فلسطینی، کنترل غزه را در اختیار دارد.

 

طرح اصلی ترامپ نقشی برای تشکیلات خودگردان فلسطینی در نظر گرفته، اما تنها در صورتی که اصلاحات عمده‌ای انجام دهد.

 

گام بعدی چیست؟

نخست‌وزیر اسرائیل گفته است روز پنج‌شنبه ۱۷ مهر دولتش را برای تصویب توافق تشکیل جلسه خواهد داد.

 

منبعی آگاه گفت این اقدام بیشتر جنبهٔ تشریفاتی دارد، زیرا اسرائیل پیش‌تر با توافق موافقت کرده است. با این حال، برخی جزئیات هنوز نیاز به نهایی شدن دارد؛ بنابراین زمان‌بندی ممکن است تغییر کند.

 

به‌گفتهٔ منابع مطلع از مذاکرات، حماس قرار است ۲۰ گروگان زنده را ۷۲ ساعت پس از آغاز آتش‌بس آزاد کند. یک مقام اسرائیلی گفت ممکن است آزادی گروگان‌ها روز یکشنبه یا دوشنبه انجام شود.

 

منابع فلسطینی گفتند اجساد گروگان‌های کشته‌شده به‌تدریج و هم‌زمان با عقب‌نشینی ارتش اسرائیل تحویل داده خواهد شد. هماهنگ‌کنندهٔ امور گروگان‌های اسرائیلی گفت نیرویی بین‌المللی برای یافتن اجساد گروگان‌هایی که حماس قادر به شناسایی‌شان نیست، تشکیل خواهد شد.

 

اسرائیل قرار است حدود دو هزار زندانی فلسطینی را آزاد کند که بیش از ۲۰۰ نفر از آنان به حبس ابد محکوم هستند.

 

حماس روز چهارشنبه اعلام کرد فهرست گروگان‌های در اختیارش و زندانیان مورد نظر برای آزادی را تحویل داده است.

 

یک مقام اسرائیلی گفت پس از تصویب توافق در اسرائیل، این کشور باید ظرف ۲۴ ساعت به خط توافق‌شده عقب‌نشینی کند و پس از آن شمارش معکوس ۷۲ ساعته آغاز می‌شود. کاخ سفید انتظار دارد آزادی گروگان‌ها از روز دوشنبه شروع شود.

 

طبق طرح ترامپ، کمک‌های بشردوستانه به غزه افزایش خواهد یافت. یک مقام اسرائیلی گفت روزانه ۶۰۰ کامیون وارد غزه خواهند شد، در حالی‌که منابع فلسطینی حداقل ۴۰۰ کامیون در روز را پیش‌بینی کرده‌اند که به‌تدریج افزایش می‌یابد.

 

ترامپ قرار است در روزهای آینده به مصر سفر کند. کاخ سفید اعلام کرده او در حال بررسی سفر به منطقه در روز جمعه است. نتانیاهو نیز از ترامپ دعوت کرده تا در پارلمان اسرائیل سخنرانی کند و ترامپ در گفت‌وگو با «اکسیوس» گفت که مایل به انجام این کار است.

 

گوناز تی وی

E. Y