روابط اقتصادی و راهبردی ایران و ونزوئلا در سال‌های اخیر، به‌ویژه با امضای سند همکاری جامع ۲۰ ساله در سال ۱۴۰۱ (۲۰۲۲)، وارد فاز جدیدی شد؛ چنان که طبق آخرین آمارها (تا پایان سال ۲۰۲۵)، بیش از ۸۰ مورد از مجموع ۲۹۹ قرارداد و تفاهم‌نامه نهایی شده بین دو کشور طی دو سال گذشته به امضا رسیده است.

در حالی که طبق آمارهای رسمی گمرکی، صادرات کالاها و خدمات ایرانی به ونزوئلا در سال‌های اخیر به ۱۶۰ میلیون دلار نرسیده، برخی منابع اعلام کرده‌اند که صادرات ایران به این کشور طی دو سال اخیر بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار بوده که با توجه به این که عمده آن به صورت تهاتر مستقیم نفت با فرآورده‌های نفتی از جمله بنزین و طلا بوده لزوما از مسیرهای سنتی گمرکی با ثبت ارزش دلاری عبور نکرده‌اند

در مقابل، صادرات رسمی کالاها و خدمات ونزوئلایی به ایران هیچ‌گاه به ۲۰ میلیون دلار هم نرسیده و به عنوان نمونه در دوران رونق تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۲ به ۱ میلیون دلار هم نرسیده است.

این آمار به ظاهر از کفه سنگین ایران در روابط تجاری‌اش با ونزوئلا حکایت دارد اما با رخداد تحولات اخیر در ونزوئلا و ربوده شدن نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری این کشور و متحد اصلی ایران در قاره آمریکا، توسط نیروهای ویژه ایالات متحده، سرنوشت سرمایه‌گذاری‌ها و کمک‌های مالی تهران به کاراکاس در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

اصلی‌ترین محور همکاری‌های دو کشور است که شامل نوسازی زیرساخت‌های ونزوئلا توسط ایران بود.

بر اساس گزارش‌های غیررسمی و اظهارات برخی نمایندگان مجلس ایران در اواخر سال ۲۰۲۵، برآورد می‌شود ونزوئلا بابت دریافت خدمات فنی و مهندسی، پروژه‌های زیرساختی و محموله‌های نفتی، حدود ۲ تا ۴ میلیارد دلار بدهی به ایران داشته باشد. گفته می‌شود بخشی از این بدهی نه به‌صورت نقدی، بلکه در قالب تعریف پروژه‌های جدید، تهاتر انرژی و همکاری‌های عملیاتی در حال تسویه یا بازپرداخت غیرمستقیم بوده است.

در کنار این بدهی‌ها، برخی گزارش‌های بین‌المللی از جمله گزارش‌هایی که در رسانه‌هایی مانند لاتین تایمز(Latin Times) منعکس شده، مدعی‌اند که ارزش کل پروژه‌ها و منابع اقتصادی پیوندخورده با ایران در ونزوئلا (اعم از مستقیم و غیرمستقیم) به حدود ۷.۸ میلیارد دلار می‌رسد. این رقم شامل سرمایه‌گذاری مستقیم نقدی نیست، بلکه مجموعه‌ای از اعتبارات، خدمات مهندسی، انتقال فناوری، تهاتر نفت و مشارکت در پروژه‌ها را در بر می‌گیرد.

در عین حال، رقم بالاتر ۱۵ میلیارد دلار که در برخی تحلیل‌ها به‌عنوان «کل سرمایه‌گذاری تاریخی ایران در ونزوئلا» مطرح می‌شود، ناظر بر مجموع ارزش اسمی همکاری‌ها در طول دو دهه است و تنها به پروژه‌های ساخت مسکن، کارخانه‌های سیمان یا لبنیات محدود نمی‌شود؛ بلکه بخش‌هایی مانند انرژی، پالایشگاه‌ها، صنعت نفت و گاز، ماشین‌آلات، حمل‌ونقل و سایر پروژه‌های مشترک را نیز شامل می‌شود. با این حال، هیچ‌یک از این ارقام به‌طور رسمی از سوی دولت‌های ایران یا ونزوئلا تایید نشده‌اند و عمدتا مبتنی بر برآوردهای رسانه‌ای و تحلیل‌های غیررسمی هستند.

گوناز تی وی

E. Y