تصاویری که اخیراً از مسجد امام‌علی در شهر مارنئولی منتشر شده، موجی از پرسش‌ها و نگرانی‌ها را درباره گسترش نفوذ ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران در خارج از مرزهایش برانگیخته است. در این تصاویر، نمازگزاران با در دست داشتن عکس‌های علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در مراسمی شرکت کرده‌اند که بیش از آنکه به یک آیین مذهبی شباهت داشته باشد، یادآور گردهمایی‌های تبلیغاتی نظام‌های ایدئولوژیک است.

 

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی «بنیاد خیریه امام علی» که در گرجستان فعالیت می‌کند، خطبه این هفته مسجد به موضوع «رهبری الهی» اختصاص داشته؛ مفهومی که در ادبیات رسمی حکومت ایران، مستقیماً با ولایت فقیه و شخص خامنه‌ای گره خورده است. هم‌زمان، تصاویر بزرگ رهبر ایران بر دیوار مسجد نصب شده و شعارهایی در ستایش او سر داده شده است؛ اقدامی که با اصول سنتی اسلام و ممنوعیت تصویرسازی در مساجد در تضاد آشکار قرار دارد.

 

مسجد یا ستاد تبلیغاتی؟

کارشناسان امنیتی و سیاسی می‌گویند آنچه در مارنئولی رخ داده، نه یک اتفاق مذهبی خودجوش، بلکه بخشی از استراتژی دیرینه تهران برای صدور ایدئولوژی از طریق شبکه‌های دینی است. به‌ویژه در مناطقی که اقلیت‌های قومی و زبانی – از جمله تورک‌های آذربایجانی – به دلیل ندانستن زبان رسمی کشور محل سکونت، در «خلأ اطلاعاتی» زندگی می‌کنند.

 

جمعیت آذربایجانی‌های گرجستان که بنا بر آمار رسمی بیش از ۲۳۳ هزار نفر تخمین زده می‌شود، بزرگ‌ترین اقلیت قومی این کشور را تشکیل می‌دهند. اما فاصله زبانی و اجتماعی، آن‌ها را از مشارکت فعال سیاسی و مدنی دور نگه داشته و همین مسئله، زمینه را برای نفوذ بازیگران خارجی فراهم کرده است.

 

چرا خامنه‌ای در مارنئولی؟

پرسش اصلی اینجاست: اگر خامنه‌ای در داخل ایران از «حمایت قاطع مردمی» برخوردار است، چرا تصاویر او باید در مساجد گرجستان دست‌به‌دست شود؟ چرا رهبر یک کشور خارجی باید به نماد مذهبی در خاک کشوری دیگر تبدیل شود؟

 

منتقدان می‌گویند این نمایش‌ها نشانه‌ای از نگرانی تهران نسبت به تضعیف مشروعیت داخلی و تلاش برای جبران آن از طریق نمایش‌های نمادین در خارج از مرزهاست. نکته قابل توجه اینکه این مراسم بلافاصله توسط رسانه‌های وابسته به حکومت ایران، از جمله شبکه «سحر آذری» – که مستقیماً زیر نظر حاکمیت ایران فعالیت می‌کند – بازنشر شده است.

 

دین به‌مثابه ابزار سیاست

ایران سال‌هاست که دین را نه به‌عنوان امر معنوی، بلکه به‌عنوان ابزار نفوذ ژئوپلیتیک به کار می‌گیرد. پرسش‌های بی‌پاسخ در این میان کم نیستند:

زمانی که مساجد قره‌باغ به مدت ۳۰ سال ویران شده بودند، صدای اعتراض تهران کجا بود؟

پس از بازسازی مساجد در اراضی آزادشده آذربایجان، چرا رسانه‌های ایرانی سکوت کردند؟

چرا «دغدغه دینی» ایران فقط در جاهایی فعال می‌شود که منافع سیاسی‌اش اقتضا می‌کند؟

 

توپ در زمین تفلیس

آنچه در مارنئولی رخ داده، حالا به یک چالش جدی برای دولت گرجستان تبدیل شده است. چگونه یک دولت مستقل اجازه می‌دهد رهبر کشور دیگری به نماد ایدئولوژیک در مساجدش بدل شود؟ اگر فردا این شبکه‌ها خواستار نادیده گرفتن قوانین گرجستان به نام «فرمان دینی» شوند، پاسخ تفلیس چه خواهد بود؟

 

واقعیت این است که ایران بار دیگر نشان داده که مسجد را نه فقط برای عبادت، بلکه برای پیشبرد اهداف سیاسی خود می‌خواهد. قربانیان اصلی این بازی خطرناک، جوامعی هستند که سال‌ها در انزوای اطلاعاتی و اجتماعی نگه داشته شده‌اند؛ جوامعی که دینشان به ابزار و هویتشان به میدان نبرد نیابتی تبدیل شده است.

گوناز تی وی 
منبع: oxu.az