:Musavat.com

- صادق عیسی بئی‌لی، در تاریخ ۲۸ مارس در لندن کنگره‌ای با عنوان «آزادی ایران» درباره آینده ایران برگزار شد. در میان شرکت‌کنندگان، آذربایجانی‌ها نیز حضور داشتند. این نشست متمرکز بر ایران که در لندن برگزار شد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا آذربایجانی‌ها باید در آن شرکت می‌کردند؟

در این نشست، نیروهای مختلف مخالف رژیم فارس-ملا در ایران گرد هم آمده‌اند. به نمایندگان ملت‌های غیرفارس نیز برای حضور در این نشست دعوت‌نامه ارسال شده و برخی از آنان نیز شرکت کرده‌اند. دلیل اینکه می‌گویم «برخی» این است که برای مثال، نمایندگان عرب نیز دعوت شده بودند اما در این نشست شرکت نکردند. دلیل اصلی این موضوع، عدم فراهم شدن فرصت سخنرانی برای آنان بوده است. وضعیت مشابهی نیز برای برخی از نمایندگان سازمان‌های آذربایجانی رخ داده است. آن‌ها ابتدا در نشست شرکت کردند اما پس از آنکه مشاهده کردند امکان سخنرانی به آن‌ها داده نمی‌شود، با انتشار بیانیه اعتراضی، نشست را ترک کردند.

 

در مجموع، نحوه برگزاری این نشست و ترکیب شرکت‌کنندگان نشان می‌دهد که این روند عمدتاً ابتکار نیروهای سیاسی مخالفی است که دارای نگرش فارس‌محور هستند. با نگاهی به سوابق فعالیت این افراد نیز می‌توان دید که برخی از آن‌ها در گذشته با رژیم همکاری داشته‌اند و در روندهای سیاسی داخل کشور، از جمله «جنبش سبز»، مشارکت کرده‌اند. به عبارت دیگر، هدف اصلی این است که این نیروها بر اساس حداقل مطالبات مشترک در کنار یکدیگر قرار گیرند. در حالی که ایران کشوری چندملیتی است و به‌ویژه ملت‌های غیرفارس دارای مطالبات خاص خود هستند.

 

با این حال، اهداف تعیین‌شده نشان می‌دهد که در اینجا بیش از آنکه به حل مشکلات واقعی داخل ایران پرداخته شود، روندی برای شکل‌دهی یک نیروی سیاسی جایگزین و مشروعیت‌بخشی به آن در حال جریان است. این کنگره نیز می‌تواند به‌عنوان مرحله ابتدایی این مشروعیت‌بخشی ارزیابی شود. دعوت از ملت‌های غیرفارس نیز نه برای بررسی مشکلات آن‌ها، بلکه بیشتر جنبه نمایشی دارد. تأکید اصلی بر ایجاد یک نظام دموکراتیک در آینده و شکل‌دهی به سازوکار گذار است. اما در عمل، هیچ‌گونه بحث جدی مبتنی بر مطالبات ملی صورت نمی‌گیرد و مسائل در چارچوب کلی حقوق مردم ارائه می‌شود. متأسفانه، توجهی به مشکلات مشخص ملت‌های غیرفارس نمی‌شود.

 

هرچند موضوع گذار به دموکراسی مورد بحث قرار می‌گیرد، اما حقوق ملی و سیاسی ملت‌های غیرفارس تنها در سطح حقوق عمومی مردم بررسی می‌شود و مسئله تعیین سرنوشت به‌طور کلی مطرح نمی‌شود. از این منظر، حضور آذربایجانی‌ها در چنین پلتفرم‌هایی باید به‌عنوان یک انتخاب راهبردی ارزیابی شود. افرادی که در این نشست‌ها شرکت می‌کنند، نه از طرف آذربایجان، بلکه تنها از طرف سازمان‌هایی که نمایندگی می‌کنند سخن می‌گویند.

 

اگر مسائل ملی در دستور کار کلی قرار نگیرد، اهمیت چنین مشارکتی کاهش می‌یابد. در این صورت، این حضور بیشتر جنبه نمادین پیدا می‌کند و در نتیجه، موضع سیاسی مستقل آذربایجان جنوبی در حاشیه قرار می‌گیرد. در مجموع، مباحث مطرح‌شده در این کنگره نشان می‌دهد که مشکلات ملت‌های غیرفارس به‌صورت مشخص در دستور کار قرار نگرفته است.

 

- در شرایطی که تحولات در ایران در جریان است، مردم ساکن در ایران در مناطق جنوبی (آذربایجان جنوبی) چگونه باید رفتار کنند؟ آیا باید در موضع انتظار باقی بمانند؟

این حرکت دارای تجربه تاریخی قابل توجهی است و بر اساس همین تجربه، نسبت به روندهای جاری در داخل ایران موضع‌گیری می‌کند. «موضع انتظار» به معنای انفعال نیست. برعکس، این رویکرد به معنای فعالیتی سنجیده در راستای گسترش حرکت ملی، مدیریت ریسک‌ها و فراهم‌سازی شرایط است. هدف، دستیابی به حقوق ملی است و این روند بدون رادیکال شدن دنبال می‌شود. این رویکرد از نظر کاهش هزینه‌ها و دستیابی به نتایج اهمیت دارد. مسئله اصلی، توسعه صحیح حرکت ملی و جلوگیری از بروز شکاف و چنددستگی است.

 

در این چارچوب، حرکت ملی آذربایجان جنوبی موضعی اصولی اتخاذ کرده و با ارزیابی صحیح شرایط، رفتار خود را بر همان اساس تنظیم می‌کند. این امر امکان ارائه یک موضع مستقل و قدرتمند را فراهم می‌سازد. با این حال، برخی افراد تلاش می‌کنند با هدف توجیه همکاری با نیروهای فارس‌محور، حرکت ملی را ضعیف جلوه دهند. آن‌ها ادعا می‌کنند که بدون چنین همکاری‌ای، دستیابی به موفقیت ممکن نیست، اما این رویکرد نادرست است. در واقع، چنین دیدگاه‌هایی با هدف اعطای مشروعیت به آن نیروها مطرح می‌شود. همچنین، احتمال وجود برخی منافع مالی و سیاسی در پشت این روندها نیز منتفی نیست.

 

در مجموع، حرکت ملی آزادی‌بخش آذربایجان جنوبی موضعی درست و مستقل اتخاذ کرده و این موضوع مانع از تغییر مسیر آن می‌شود. با این حال، تلاش‌هایی برای ایجاد شکاف در داخل برخی از این نیروها نیز مشاهده می‌شود. با وجود این، این حرکت در مجموع در مسیر صحیح در حال پیشرفت است.

 

در بسیاری از محافل گفته می‌شود که مردم ساکن در ایران در مناطق جنوبی (آذربایجان جنوبی) از رژیم و حکومت ایران حمایت می‌کنند و به همین دلیل دست به اقدام نمی‌زنند. در این‌باره نظر شما چیست؟

این رویکرد بی‌اساس است و بیشتر جنبه اتهامی دارد. در واقع، حرکت ملی آزادی‌بخش بر اساس یک رویکرد راهبردی فعالیت می‌کند و گام‌های تاکتیکی آن متناسب با شرایط موجود تعیین می‌شود. هدف اصلی این حرکت، گسترش و فراگیر شدن و همچنین شکل‌گیری گسترده مطالبات ملی است. هرچه این مطالبات در ذهن مردم شکل می‌گیرد، به عرصه سیاسی منتقل می‌شود.

 

برای مثال، مطرح شدن و گسترش شعارهای ملی در برنامه‌ها و رویدادهای مختلف، بخشی از این روند است. در حال حاضر، مطالبات مربوط به زبان مادری در بسیاری از مناطق آذربایجان جنوبی به یک مطالبه عمومی تبدیل شده است. این موضوع موجب افزایش ظرفیت تأثیرگذاری سیاسی می‌شود. به همین دلیل، موضع انتظار را نمی‌توان به‌عنوان حمایت از رژیم ارزیابی کرد. برعکس، این یک رویکرد سنجیده و راهبردی است.

 

رژیم حاکم طی سال‌های طولانی سیاست تبعیض‌آمیز علیه آذربایجان جنوبی را دنبال کرده و این موضوع برای جامعه شناخته‌شده است. از این رو، ضروری است که این مسائل به‌صورت دقیق و بی‌طرفانه مورد بررسی قرار گیرد. ارزیابی‌هایی که بدون در نظر گرفتن شرایط اجتماعی و سیاسی موجود در ایران ارائه می‌شوند، به نتایج نادرست منجر خواهند شد. رویکردهای سطحی نمی‌توانند ماهیت مسئله را بازتاب دهند.

 

حرکت ملی آزادی‌بخش آذربایجان جنوبی دارای مطالبات مشخص و مستقل است و برای تحقق این مطالبات، شرایط مناسب در حال شکل‌گیری است. تهدید این حرکت از سوی برخی نیروهای فعال در خارج، موجب شده است که سازمان‌های داخلی با احتیاط بیشتری عمل کنند. هدف این است که روندها همچنان با محوریت آذربایجان باقی بماند و به هیچ وجه اجازه داده نشود که این روندها بار دیگر به یک پروژه متمرکز بر تهران تبدیل شود.

 

در این چارچوب، حرکت ملی در مسیر راهبردی صحیح حرکت می‌کند و تلاش دارد خود را از تهدیدها حفظ کند. این امر امکان انجام تحلیل‌های دقیق‌تر و مبتنی بر واقعیت را فراهم می‌سازد. بار دیگر باید تأکید کرد که برخی افرادی که با نیروهای فارس‌محور همکاری می‌کنند، برای توجیه مواضع خود تلاش می‌کنند حرکت ملی را ضعیف جلوه دهند. این اقدام در راستای اعطای مشروعیت به همان نیروها انجام می‌شود. در حالی که منافع اصلی آن‌ها روشن است و در حل مسائل ملی، تمایل واقعی از خود نشان نمی‌دهند. مواضع آن‌ها بیشتر جنبه شعاری دارد و به نتایج عملی منجر نمی‌شود.

 

منبع:‌ https://www.musavat.com