گوناز تی وی : الفبای اورخون تنها الفبای ملی ایجاد شده توسط تورکان است

نام این الفبا در اصل الفبای "گوک تورک" است و با اسامی دیگری مانند "الفبای اورخون" ، "الفبای یئنی سئی" ، "الفبای رونیک تورکی" نیز خوانده می شود.

ویژگی اصلی این الفبا "آوانگار" بودن آنست و این الفبا علیرغم آنکه شباهتی به الفبای لاتین دارد مانند عربی از راست به چپ نوشته می شود. البته متونی از این الفبا وجود دارد که از بالا به پایین نوشته شده است به نظر مورخین این متون در نزدیکی های چین به این شکل نوشته شده است زیرا الفبای چینی از بالا به پایین نوشته می شود و این نوع نگارش تحت تاثیر فرهنگ چین بوده است. سنگنوشته ی اورخون

عده ی بسیار اندکی بویژه ایرانیانی که خود هرگز هیچ الفبایی در تاریخ ایجاد نکرده اند مرتبا سعی دارند بقبولانند که این الفبا یک الفبای غیر تورکی است! و توسط ملل دیگر باستان ساخته شده است که هیچ ادله ی محکمه پسندی ندارند اما این ادعاها را در اینجا  بررسی می کنیم

تاریخچه :

نخستین متون الفبای اورخون در جوار رودخانه ی یئنی سئی Yeni Sey یافته شده است این رودخانه از مغولستان نشات گرفته به قطب شمال سرازیر می شود لغت یئنی سئی لغتی تورکی است که در زبانهای قبچاق تبار تورکی مانند قرقیزی به صورت Ene Say آمده است که در  این زبان "انه" به معنای "آنا"ANA و مادر می باشد "سای" نیز به معنای بستر رودخانه است از این رو این لغت به معنای "بستر اصلی(مادر) رودخانه" است. نام رودخانه ی سئیحون و جئیحون را حتما در تورکستان به یاد دارید در لغت سیحون نیز "سئی" به معنای رودخانه(رود با رودخانه فرق دارد) است. یعنی در نام یئنی سئی ، لغت یئنی به معنای "جدید" که در تورکی آزربایجانی کاربرد دارد نیست و به معنای مادر است همچنین می دانیم که در تورکی آزربایجانی لغاتی مانند ایلان و اولدوز و ایگیت وجود دارند که در لهجه های دیگر تورکی در ابتدای آنها حرف "ی" آورده شده است(ییلدیز ، ییغیت ، ییلان در تورکی استانبولی و تبدیل ی به ج  و یا ژ در تورکی قرقیزی و قزاقی). الفبای اورخون

در سال 1889 میلادی نیز سنگ نوشته هایی با این الفبا در "دره ی اورخون"ORXON VADİSİ در مغولستان یافت شد که توسط کولتگین و بیلگه قاآن دو امپراتور گوک تورکها نوشته شده بودند. اما در پشت این سنگ نوشته ها متون چینی نیز نوشته شده بود که بواسطه ی آن متون چینی الفبای اورخون توسط یک تورکشناس دانمارکی برای اولین بار خوانده شد.

بعد از آن نوشته های بسیاری به زبان تورکی با الفبای اورخون یافت شده است که قدیمی ترین نمونه ی آنها به قرن 4 قبل از میلاد باز می گردد و در قزاقستان در "ائسیک کورقانی" یافته شده است ایسیک کورگانی

بعدها این الفبا در میان وایکینگ ها در اروپا ، مجارها و اقوام فین نیز استفاده شده است که قدمت استفاده در میان انان بسیار کمتر از استفاده از این الفبا در میان تورکان است. از این رو گفته می شود که این الفبا توسط امپراتوری های تورک به اروپا راه یافته است.

تبار تورکی الفبا ی اورخون ORXON(ORHUN):

اگرچه ادعاهایی در مورد ریشه ی غیر تورکی این الفبا وجود دارد و ادعا شده است که از الفباهای سغدی و سانسکریت و خاروشتی منشا گرفته است اما هیچ کدام از این ادعاها در حد یک تئوری نیرومند نیز نبوده است زیرا منشای این الفباها کاملا متفاوت می باشد اما این الفبای اورخون از تامغاها بوجود آمده است که در واقع "مهرهای مورد استفاده در آندوره در میان تورکان" بوده است.

متن الفبای خاروشتی ویژگی الفبای اورخون : در این الفبا حرف "ی"Y که به صورت D در الفبای لاتین نوشته می شود با لغت "یای"YAY به معنای کمان در زبان تورکی مرتبط است

در این الفبا حرف "اوک"OK که به صورت یک تیرِ کمان نوشته می شود با لغت "اوخ"OX به معنای تیر در تورکی مرتبط است

در این الفبا حرف "اءوک"ÖK شبیه شکل بز نوشته می شود که با لغت "اءوک"ÖK به معنای بز در تورکی مرتبط است

در این الفبا حرف "ب"B به شکل "ماهی" نوشته می شود که با لغت "بالیق"BALIQ در تورکی مرتبط است

در این الفبا حرف "نت-ند"NT-ND به صورت یک نیمدایره با سه نقطه نوشته می شود که با لغت "آند-آنت"AND در تورکی به معنای سوگند مرتبط است که در دوره ی باستان سه قطره خون داخل یک پیمانه شیر ریخته می شد و با خوردن آن دو نفر "برادر خونی" می شدند و "قسم می خوردند" ( آند ایچمکAND İÇMƏK به معنای خوردن آند است) این حرف نیز با لعت آند در تورکی مرتبط است مربوط به اقوام فین

در مورد چندین حرف دیگر از الفبای اورخون نیز چنین توضیحات منطقی یی وجود دارد که کاملا اثبات می کند این الفبا یک الفبای ملی تورکی است و با ویژگی های این زبان خلق شده است. از سوی دیگر وجود حروفی که دو آوا را تمثیل می کنند نیز کاملا با ویژگی زبان تورکی همخوانی دارد همچنین بسیاری از حروف این الفبا در هماهنگی با قانون "حروف صدا دار ظریف و ضمخت" در تورکی ایجاد شده است که این ویژگی منحصر به زبان تورکی می باشد کارشناسان می گویند که این الفبا تنها الفبایی در جهان است که در تطابق کامل با ویژگیهای زبان تورکی است و حتی از الفبای لاتین نیز برای نوشتار زبان تورکی مساعدتر می باشد سنگنوشته ی اورخون

گوناز تی وی

MA