گوناز تی وی: رژیم اسلامی ایران که با احداث ده ها سد کوچک و بزرگ در حوضه آبریز دریاچه اورمیه باعث خشکاندن تعمدی این دریاچه شده است هنوز هیچ اقدام قابل توجهی برای نجات این دریاچه انجام نداده است. دولت روحانی پیش از روی کار آمدن خود وعده های فراوانی مبنی بر نجات این دریاچه ارائه داد و حتی اعلام نمود اولویت نخست کاری اش نجات دریاچه اورمیه می باشد. اما علی رغم سپری شدن نزدیک به یک سال و نیم از روی کار آمدن دولت وی، هنوز هیچ قدمی در این راه برداشته نشده است. برگزاری ده ها همایش بین المللی در این خصوص نیز تنها جنبه تبلیغاتی برای دولت روحانی به همراه داشت که دولتش را مجموعه ای که به فکر حفظ محیط زیست است نشان دهد. در ماه های اخیر نیز طرحی به نام طرح نکاشت از سوی دولت روحانی ارائه گردید که آن نیز با توجه به عدم مطالعات کارشناسانه کافی، از سوی نمایندگان مجلس و مسئولان محلی با مخالفت های فراوانی مواجه گشت. اکنون گفته می شود این طرح به طرح به طرح بهکاشت تغییر یافته است!

به گزارش گوناز تی وی، براساس طرح نکاشت دولت بخشی از زمین‌های زراعی حوزه جیغاتی را در دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی اجاره می‌کند و در آنها چیزی کشت نخواهد شد تا آبی که تاکنون صرف آبیاری این زمین‌ها می‌شد، به دریاچه اورمیه برسد. گزارش شده است که اجرای این طرح از آبان ماه (حدود یک ماه دیگر) شروع خواهد شد.

گفته می‌شد که این طرح به طور موقت و برای سه سال اجرا خواهد شد و دولت، خسارت ناشی از کشت نشدن زمین‌های تحت اجاره‌اش را به صاحبان آنها خواهد داد.

دولت ایران گروه ویژه‌ای را تحت عنوان "ستاد احیای دریاچه اورمیه " مسئول پیگیری وضعیت دریاچه اورمیه و جلوگیری از ادامه روند خشک شدن آن کرده است و "طرح نکاشت" یکی از ۲۶ مصوبه این ستاد بود.

داوود رضاعرب، سخنگوی ستاد احیای دریاچه اورمیه گزارش کرده بود که این طرح در ۸۲ هزار هکتار زمین زراعی اجرا خواهد شد و برای آن ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است.

اما واقعیت این است که با اجرای طرح نکاشت در آذربایجان غربی ضمن متضرر شدن ۲۶۰ هزار نفر، سبب بیکاری، تعطیلی کارخانه ها، افزایش بهای محصولات غذایی و مهاجرت گسترده روستاییان به شهرها می‌شود. 

این طرح واکنش های انتقادی فراوانی را به دنبال داشت. در یکی از این واکنش ها فرماندار قوشاچای (میاندوآب) گفته بود: ۷۰ درصد اشتغال مردم قوشاچای از راه کشاورزی است که با تعطیل شدن این حوزه آسیب‌های بسیاری به حوزه کشاورزی و باغی وارد می‌شود.

سیف‌الله مطلبی اظهار داشته بود: ۸۱ درصد از اراضی باغی و زراعی قوشاچای در طرح نکاشت قرار گرفته است.

وی نقش رودخانه جیغاتی (زرینه‌رود) را در زندگی مردم قوشاچای اساسی دانسته و افزوده بود: با بررسی‌های صورت گرفته مشاهده شده که ۴۲ درصد آب مورد تامین کشاورزان و باغداران از جیغاتی است.

مطلبی بیان داشته بود: موضوع نکاشت و محدودیت کشت در قوشاچای آثار زیانباری مانند مهاجرت مردم به شهرها، بیکاری، عدم وجود اشتغال جدید و در نهایت افزایش بزهکاری را به دنبال دارد.

نادر قاضی پور نیز در گفتگو با خبرنگاران با بیان اینکه طرح نکاشت نه تنها احیای دریاچه اورمیه را در پی ندارد بلکه تبعاتی از جمله بیکاری، مهاجرت و از بین رفتن کشاورزی منطقه را موجب می شود اظهارداشته بود:"به هر قیمتی شده جلوی اجرایی شدن این طرح را می گیریم."

وی ادامه داده بود:"اجرای این طرح یعنی ظلم بزرگ در حق کشاورزان زحمت کشی که سالهاست معیشت خود را از این راه تامین  می کنند و دولت قبل از اجرایی شدن این مصوبه باید به فکر تبعات منفی ناشی از این طرح باشد."

زمزمه های تغییر این مصوبه پنجشنبه شب در نشستی که پنجشنبه شب با حضور معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست برگزار شد مطرح شد و قرار است پس از بررسی های کارشناسی روند اجرایی آن تصویب و وارد فاز اجرایی شود.

معاون عمرانی استاندار آذربایجان غربی در این نشست اعلام کرد: با ارائه پیشنهادات هشت گانه از سوی آذربایجان غربی طرح نکاشت در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به بهکاشت تغییر یافت

هادی بهادری با بیان اینکه باید بدون اتلاف وقت اقدامات اجرایی برنامه های 27 گانه احیای دریاچه ارومیه آغاز شود افزود: طرح نکاشت در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به طرح بهکاشت تغییر یافت و پیشنهاداتی در این باره از سوی آذربایجان غربی ارائه شد.

وی کشت محصولات با نیازی آبی کم به جای محصولات آب بر را به همراه پرداخت مابه التفاوت آن به کشاورزان را از جمله پیشنهادات اصلاح طرح نکاشت عنوان کرد و گفت: مقرر شد در کشت بهاره به جای چغندر، گندم کاشته شود و در کشت پاییزه نیز گندم و جو کاشته شود تا آب صرفه جویی شده از این مکان به دریاچه ارومیه انتقال یابد

معاون عمرانی استاندار آذربایجان غربی تبدیل وضعیت آبیاری سنتی 45 هزار هکتار از اراضی آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی را در مدت سه سال به آبیاری تحت فشار را دیگر پیشنهاد اصلاح طرح نکاشت عنوان و بیان کرد: این عملیات در سه سال متوالی و هر سال در 15 هزار هکتار از اراضی حوضه آبریز دریاچه ارومیه انجام می شود.

وی گفت: تامین برق مورد نیاز پمپاژها، ترویج کشت آبیاری پودری در محصولات پهن برگ، حمایت غذایی از مجریان طرح های احیا، نصب کنتور های هوشمند آب و برق به صورت رایگان در چاه ها، واقعی کردن نرخ آب بهای کشاورزی و تامین اعتبار برای گروه های گشت و نظارت شرکت های آب منطقه ای از دیگر پیشنهادات در اصلاح طرح نکاشت است که در جلسه آینده هیئت دولت مطرح و مصوب می شود.

بهادری با بیان اینکه سطح تراز دریاچه ارومیه به 1270 و 44 صدم رسیده است و نسبت به اول مهر با افزایش 30 سانتی متری همراه است اظهارداشت: مساحت دریاچه ارومیه به یک هزار و 658 کیلومتر مربع افزایش یافته ولی با این وجود با کاهش 11 درصدی حجم مخازن سدها مواجه هستیم.

استاندار آذربایجان غربی نیز در این نشست با اشاره به پيشنهاد ستاد استاني درياچه اروميه مبني بر اصلاح و تغيير طرح نكاشت به طرح بهكاشت در اراضي كشاورزي حوضه مياندوآب نيز گفت: منابع اعتباري كه قرار بود براي اجراي طرح عدم كشت موقت هزينه شود مي تواند صرف توسعه شيوه هاي آبياري نوين در اراضي كشاورزي حوضه درياچه اروميه شود.

قربانعلی سعادت با بیان اینکه در صورت تحقق اين موضوع در چند سال آينده شاهد دستاورد بزرگي در حوزه كشاورزي استان و تغيير الگوي آبياري از سنتي به مدرن خواهيم بود افزود: اجراي آبياري پودري نيز از ديگر الگوهاي مدرن در آبياري است كه فعلا قصد داريم با ساخت و اجراي يك نمونه از آن، نتايج كار را بسنجيم.

وی ادامه داد: با توجه به تاكيد معاون محترم رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست كشور در خصوص لزوم رعايت الزامات اصلي زيست محيطي در طرح ميانگذر شهيد كلانتري، ما نيز در استان آمادگي خود را براي رعايت اين الزامات كه متاسفانه در گذشته مورد غفلت واقع شده است اعلام مي‌كنيم.

سعادت با اشاره به اجراي طرح كشاورزي پايدار در حوضه آبخيز درياچه اروميه گفت: ‌اين طرح كه عمليات اجرايي آن از دو سال پيش آغاز شده و هم اكنون بصورت پايلوت در 41 روستاي حوضه آبخيز درياچه اروميه در استانهاي آذربايجان‌غربي و آذربايجان‌شرقي در حال اجراست، كاري شايسته است كه دستاوردهاي ارزشمندي در بخش كشاورزي استان و حتي كشور خواهد داشت.

وي در ادامه با تاكيد بر اينكه بايد از شرايط و نقطه بحراني درياچه اروميه عبور كنيم، افزود: شرايط آبي درياچه اروميه و محيط پيرامون آن، نشانگر وجود شرايط بحراني است لذا لازم است با همكاري ستاد ملي احياي درياچه اروميه و دستگاههاي اجرايي ملي و استاني متولي در طول سه سال اول برنامه نجات درياچه اروميه تلاش كنيم از اين شرايط عبور كنيم تا درياچه بتواند به حيات خود ادامه دهد.

استاندار آذربايجان غربي، طرح ترويج كشاورزي پايدار در حوضه درياچه اروميه را طرحي زمان‌بر و در عين حال ارزشمند عنوان كرد و افزود: بي ترديد احياي درياچه اروميه بدون مشاركت مردم بويژه جوامع محلي كه در قالب طرح كشاورزي پايدار در حال انجام است، امكان‌پذير نيست اما در كنار اين طرح بايد نسبت به تثبيت وضعيت و حفظ علائم حياتي درياچه اروميه اقدام شود تا بتوانيم ساير برنامه‌هاي نجات‌بخش درياچه را به مرحله عملياتي شدن و اثربخشي برسانيم.

سعادت همچنين از آمادگي ستاد استاني احياي درياچه اروميه براي تخصيص اعتبار جهت توسعه طرح كشاورزي پايدار در ساير مناطق و روستاهاي حوضه درياچه خبر داد و گفت: اگر محدوديت منابع مالي خارجي براي اجرا و توسعه اين پروژه وجود دارد، ستاد استاني احياي درياچه اروميه آمادگي دارد اعتباراتي را براي ترويج و توسعه هرچه بيشتر اين طرح در ساير مناطق حوضه درياچه اختصاص دهد.

استاندار آذربایجان شرقی  نیز در این نشست گفت: ستاد احیا دریاچه ارومیه زمین‌‌های تحت پوشش تغییر الگوی کشت کشاورزی در فاز نخست را در دو استان آذربایجان غربی و شرقی به ۲۰ هزار هکتار افزایش دهد.

اسماعیل جبارزاده با بیان اینکه تغییر الگوی کشت در حوضه آبریز دریاچه ارومیه یک ضرورت است و همگام با آن پیش بینی اعتبارات لازم و تخصیص به موقع آن نیز یک اولویت باید تلقی شود اظهارداشت: امروزه در بخش کشاورزی کشور این مهم باید مد نظر مدیریت کلان کشور باشد که بیش از هر زمانی نیازمند تغییر الگوهای کشت برای کاهش مصرف آب هستیم بنابراین بهتر است تجربیات موفق در حال انجام در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به کل کشور تسری یابد.

استاندار آذربایجان شرقی اضافه کرد: مجموعه مدیران دستگاه‌های دولتی این استان آمادگی کامل دارد تا با تخصیص اعتبارات، مصوبات ستاد احیا دریاچه ارومیه را عملیاتی کند.

جبارزاده گفت: گرچه دولت تمام تلاش خود را برای احیا دریاچه ارومیه انجام می دهد اما در روزهای اخیر شاهد بودیم که باران رحمت الهی در عرض 48 ساعت به اندازه تمام تلاش دستگاه‌های دولتی آب روانه دریاچه کرد بنابراین باید بیش از گذشته قدردان نعمت‌های خدادادی باشیم و از خداوند بخواهیم بارشهای مدامی نصیب این منطقه بفرماید.

گفتنی است خشکاندن دریاچه اورمیه مهاجرت اجباری ساکنین روستاهای اطراف این دریاچه به خصوص در حاشیه شرقی این دریاچه را دامن زده است. دو سال پیش و در حالی که پیامدهای خشکاندن دریاچه اورمیه این چنین مورد توجه مسئولان مکحلی قرار نگرفته بود، نادر قاضی پور طی مصاحبه ای با خبرگزاری رسمی مجلس ایران از خالی شدن 50 روستای حاشیه شرقی این دریاچه خبر داده بود.

 دولت روحانی نیز که  پیش از روی کار آمدن خود بارها وعده داده بود اولین اقدام دولتش تلاش برای نجات دریاچه اورمیه خواهد بود، تنها 50 میلیارد تومان بدین منظور اختصاص داد اما در عین حال سال گذشته با مطرح نمودن طرح انتقال آب از خلیج عربی به مناطق کویری یزد بودجه ای بالغ بر 3500 میلیارد تومان بدان اختصاص داده است. 

گوناز تی وی

R.C