گوناز تی وی: جمهوری خودمختار نخجوان به دلیل نداشتن پیوستگی جغرافیایی با جمهوری آذربایجان از زمان استقلال خود بالاجبار روابط گسترده تجاری با رژیم اسلامی ایران داشته است. طی 24 سال گذشته شهروندان نخجوانی به راحتی به شهرهای مرزی آذربایجان جنوبی به خصوص جلفا رفت و آمد کرده و مراودات تجاری فراوانی با برادران خود در جنوب آراز داشته اند. این امر سبب شد تا رژیم اسلامی ایران با سوء استفاده از این حجم بالای روابط، بعضا به دخالت در امور داخلی این منطقه خودمختار پرداخته و حتی در امنیت داخلی آن نیز اختلالاتی ایجاد نماید. اما در سال های اخیر دولت خودمختار نخجوان با سخت تر کردن قوانین ویزای خود با رژیم اسلامی، به گسترش روابط خود با ترکیه پرداخته است.

به گزارش گوناز تی وی، نخجوان در جنوب قفقاز و شمال رود آراز واقع شده و طول مرزهای این جمهوری با «ارمنستان اشغالگر» ۲۲۴ کیلومتر، «آذربایجان جنوبی» ۱۶۳ کیلومتر و « ترکیه» ۱۲ کیلومتر است. مساحت این جمهوری خودمختار ۵۵۰۰ کیلومتر و شمار اهالی آن بيش از 500 هزار نفر تخمین زده شده‌است. 

بعد از فروپاشی شوروی و آغاز جنگ ارمنستان و آذربایجان، ارتباط زمینی نخجوان با باکو قطع شد و نخجوان در وضع بحرانی ويژه‌ای قرار گرفت. در واقع دو کشور ترکیه و ایران نقش مهمي در ادامه حيات و توسعه اين جمهوري كوچك و بخش برونگان جمهوري آذربايجان داشتند. همچنين با توجه به مرز كوچك و ۱۲ كيلومتري تركيه با اين جمهوري در مقايسه با مرز ۱۶۳ كيلومتري در واقع اين ايران بود كه نقش استراتژيك و مهمي را در ادامه حيات اقتصادي و سياسي نخجوان بازي كرد. 

جدا از مرزهاي نخجوان با ايران شهر ايغدير ترکيه تنها مرز مشترک اين کشور با جمهوری خودمختار نخجوان است و تنها راه خروج از انزوای اين جمهوری خودمختار از منطقه گمرکی صدرک، هم مرز با شهر ايغدير ترکيه است، اما در سال‌هاي گذشته توجه بنياديني به گسترش زير ساختارهاي حمل و نقلي بين نخجوان و تركيه شده است. به گونه‌اي كه با وجود مشكلات بي‌شمار در مرز كوچك نخجوان با تركيه، ترکيه و آذربايجان چندين پروژه را جهت کاهش وابستگی اين جمهوری خودمختار به ايران عملياتی کرده‌اند. چنانچه از يك سو آذربايجان و ترکيه، آزاد‌راه ايغدير-صدرک بطول نزديک به ۸۲ کيلومتر را افتتاح و ارتباط زمينی اين جمهوری با ترکيه را تسهيل كرده و دركنار آن نيز با برقراري پرواز مستقيم ميان فرودگاه‌های نخجوان و استانبول قرار است طرح احداث خط راه آهن نيز ميان جمهوری خودمختار نخجوان و ترکيه (در مسير نخجوان - ايغدير- قارص) را اجرا نمايند.   در دو دهه گذشته، قسمت عمده‌اي از واردات نخجوان از راه ايران انجام می‌شد، اما در حال حاضر ترکیه حضور قوی و عمیقی در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی‌، تجاری‌، صنعتی‌، فرهنگی‌، نظامی و امنیتی در آذربایجان دارد. اكنون ترکیه نزدیک ۱۰ میلیارد دلار در آذربایجان و آذربایجان نزدیک ۲۰ میلیارد دلار در ترکیه سرمایه گذاری نموده و مبادلات تجاری ترکیه و آذربایجان به ۴ میلیارد دلار رسیده است. در صورتی که میزان مبادلات تجاری ایران و آذربایجان نزديك به ۵۰۰ ميليون دلار است. به علاوه در چند سال اخير در دوره‌هايي گمرک جمهوری نخجوان واردات کالای مسافری از ایران به این جمهوری که بیشتر از طریق خود اتباع نخجوان صورت می‌گیرد، را به شدت محدود کرده است.

در شرايط كنوني تركيه توجهی ویژه به اشتراکات با جمهوری آذربایجان و تلاش برای نفوذ حداکثری و همه جانبه در این کشور داشته و روابط خود با باکو را بر مبنای دو دولت و یک ملت تنظیم کرده است. همچنين با توجه به تأسیس شورای عالی همکاری‌های استراتژیکی، دو كشور تركيه و آذربايجان می‌کوشند تا با تاکید بر پروژه‌های مشترک بر دامنه همکاری‌های اقتصادی و سياسي خود بیافزایند. در اين حال باكو كه از گذشته می‌کوشد تا با استفاده از پتانسیل سیاسی ترکیه نقش این کشور را در حل مشکل قره‌باغ پررنگ کند اكنون با درک توانایی ترکیه به ایفای نقش بیشتر اين كشور در نخجوان به جاي ايران مي‌انديشد.

شایان ذکر است جمهوری خودمختار نخجوان بخشی از جمهوری آذربایجان است که مرکز آن شهر نخجوان است. در ۹ فوریه سال ۱۹۲۴ میلادی نخجوان به صورت جمهوری خودمختار تأسیس شد و با اعلام خودمختاری در ترکیب جمهوری آذربایجان قرار گرفت. در واقع نخجوان در ترکیب کشور آذربایجان یک جمهوری خودمختار است که پیوستگی ارضی و جغرافیایی با پیکره اصلی خاک جمهوری آذربایجان ندارد. 

گوناز تی وی

R.C