گوناز تی وی: معضل حاشیه نشینی که معلول ساختارهای غلط اقتصادی و سیاسی است به دلیل پتانسیل بالقوه ای که برای اعتراضات اقشار کم در آمد ایجاد می کند، در راس مهمترین اخبار و تحلیل های رسانه ای قرار گرفته است. شهر تبریز نیز با دارا بودن نزدیک به 600 هزار حاشیه نشین به عنوان یکی از مراکز مهم جمعیتی که دارای یک سوم حاشیه نشین می باشد، مطرح است. این حاشیه نشینان که به دلیل فقر اقتصادی و عدم سرمایه گذاری رژیم اسلامی ایران در بخش کشاورزی عمدتا از شهرهای کوچک و روستاها به تبریز مهاجرت کرده اند، اکنون در دشوارترین وضعیت ممکن به سر می برند. مساکن این حاشیه نشینان از لحاظ کالبدی با کاستی های فراوانی روبروست و محلات حاشیه نشین نیز فاقد هرگونه امکانات و خدمات آموزشی، بهداشتی، فرهنگی، ورزشی و ... هستند. حاشیه نشینان عمدتا به اقتصاد غیر رسمی روی آورده و مناطق حاشیه نشین به مرور زمان تبدیل به مراکز جرایمی همچون فحشا، خرید و فروش مواد مخدر و ... تبدیل شده اند. علی رغم وعده های فراوان مسئولین برای بهبود وضعیت حاشیه نشینان تبریز، اکنون گفته می شود با سرریز جمعیت کلانشهر تبریز به 30 روستای اطراف آ، بافت جدیدی از حاشیه نشینی در این شهر شکل خواهد گرفت. در این صورت این معضل بالکل از کنترل مسئولین شهری خارج شده و بر میزان محرومین و فقیران شهری نیز هر روزه افزوده خواهد شد.

به گزارش گوناز تی وی، مسئولین مختلف با هشدار درباره خطر بالقوه مساکن فرسوده و بافت ویژه مناطق حاشیه نشین، 2520  هکتار بافت فرسوده در شهر تبریز را خطری جدی برای امنیت جانی شهروندان در مواقع بحرانی می دانند. همچنین گفته می شود در حدود دو هزار و 500 هکتار از بافت تبریز دارای بافت فرسوده بوده و می توان نیمی از مساحت تبریز را دارای ساخت و ساز غیرمقاوم دانست . جمعیت حاشیه‌نشینان تبریز نیز در حال حاضر 600 هزار نفر برآورد می‌شود و حدود یک سوم سطح شهر را حاشیه‌نشینان را اشغال کرده‌اند.

با این وجود مقامات محلی احتمال می دهند بر میزان حاشیه نشینی در این کلان شهر در آینده نزدیک افزوده خواهد شد.

در این رابطه فریدون بابایی اقدم از اعضای شورای شهر تبریز با بیان این که 30 روستا که باید در حریم و حوزه استحفاظی تبریز باشند، از سرریز جمعیت شهر تبریز تاثیر می پذیرند  افزود: "قسمتی هایی از شهرستان های هریس و بستان آباد در حریم شهر تبریز واقع شده اند و از غرب نیز شهرک صیاد شیرازی که از محدوده شهری تبریز است، عملاً در داخل تقسیمات سیاسی شهرستان شبستر واقع شده است."

وی افزود: "علاوه بر این، 30 روستا که باید در حریم و حوزه استحفاظی تبریز باشند، از سرریز جمعیت شهر تبریز تاثیر می پذیرند. در صورتی که از هم اکنون به مشکلات این روستاها توجه نکنیم در آینده ای نه چندان دور شاهد ایجاد بافت جدیدی از حاشیه نشینی در تبریز خواهیم بود."

بابایی اقدم روستاهای کجوار، آناخاتون و کرگر را از جمله این مناطق خواند و افزود: "این مناطق تا رسیدن به شرایط معمول شهری،  مسائل و مشکلات زیادی را پیش رو دارند. حل و فصل اساسی این مشکلات از دغدغه های مهم شورای اسلامی شهر تبریز است."

وی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان این که بروکراسی های اداری در روند اعطای پروانه ها، می تواند منجربه افزایش ساخت و سازهای غیرمجاز شود، یادآور شد: "تدوین طرح ایساپ توسط معاونت شهرسازی شهرداری تبریز در قالب سیستم یکپارچه شهری، شهروندان را از مراجعات مکرر در این حوزه بی نیاز خواهد کرد."

این درحالی است که اکنون حاشیه‌نشینان به طور عمده در بخش‌های شمال و شمال‌غربی و جنوب تبریز که از نظر موقعیت مکانی و جغرافیایی نسبت به سایر نقاط تبریز عقب مانده است، اسکان گزیده و با ساخت و سازهای سلیقه‌ای و غیر متعارف، منظره بدقواره به چهره تبریز داده‌اند .

یکی از کارشناسان بومی نیز در گزارش تحقیقی حاشیه‌نشینی تبریز آورده است: " 13 منطقه این شهر از جمله انتهای محله‌های منبع، سیلاب، یوسف‌آباد، خلیل‌آباد، داداش‌آباد، کشتارگاه، عباسی، مارالان، حافظ، طالقانی، لاله و آخماقیه از مراکز عمده تجمع حاشیه‌نشینان تبریز است ."

از سوی دیگر باید توجه داشت که  تبریز روی سامانه گسلی واقع شده که بخشی از این سامانه در امتداد لغـزش بزرگ در شمال باختری جغرافیای موسوم به ایران و شرق ترکیه جای دارد که این سامانه از مرند (دامنه شمالی میشو داغی تا بستـان‌آباد با راستای شمال باختری - جنوب خاوری) به طول حدود 200 کیلومتر امتداد دارد.

گسل تبریز از شمال این شهر عبور کرده و شهرک‌هاى مختلفى را در معرض خطر قرار داده است؛ همچنین بخش اعظمى از حدود هزاران حاشیه نشین شهرستان تبریز در قسمتى از کمربند شمالى شهر اسکان یافته‌اند که ساختمان‌هاى آنها به هیچ وجه در مقابل کوچکترین تکان‌ها نیز مقاوم نیست و در هنگام وقوع زلزله می تواند فجایع بسیاری را به بار بیاورد.

همچنین نباید فراموش کرد که  قوانین و مقررات مربوط به ساخت و سازها احداث بناها را بر روی گسلها و حریم آنها را ممنوع کرده لکن بی توجهی مسوولان مربوطه سبب شده است که در شهر تبریز ساخت و سازهای بسیاری بر روی گسل خطرناک انجام پذیرد.

با ادامه روند رو به رشد ساخت و سازها روی گسل تبریز، کوچک‌ترین زمین لرزه نه تنها شهر تبریز بلکه آبادی‌های شهر تبریز را نیز تهدید می‌کند و در این میان، شمال شهر تبریز علاوه بر تکان‌های شدید، شاهد گسیختگی زمین نیز خواهد بود.

گوناز تی وی

R.C