گوناز تی وی: وضعیت وخیم اقتصادی در ایران باعث شده تا هر روز اخبار تکان دهنده ای را از افزایش ناهنجاری های گوناگون اجتماعی در این جغرافیا بشنویم. معضل کودکان کار که در اکثر کشورهای در حال توسعه جهان با برنامه ریزی های دقیق در حال کاهش است، اما در ایران روند صعودی به خود گرفته است. مهمترین دلیل این امر وخامت وضعیت اقتصادی به خصوص پس از بلندپروازی های اتمی رهبران رژیم اسلامی و تحریم های متعاقب غرب بر علیه آن می باشد. مقامات مسئول اظهار داشته اند بیماری ایدز به طور وحشتناکی در بین کودکان کار شیوع یافته و این امر می تواند خطرات فراوانی برای سلامت اجتماعی در آینده در پی داشته باشد.

به گزارش گوناز تی وی، کودکان کار به کودکان کارگری گفته می‌شود که به صورت مداوم و پایدار به خدمت گرفته می‌شوند که این امر آنها را در بیشتر اوقات از رفتن به مدرسه و تجربه ی دوران کودکی بی بهره می سازد و سلامت روحی و جسمی آنها را تهدید میکند. کار کودک نزد بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی فعالیتی استثماری تلقی می‌شود.

همچنین طبق تعریف‌های رسمی، کار کودک هرگونه فعالیت اقتصادی است که به واسطه آن کودک مورد آسیب جسمی، روحی و روانی قرار گیرد و از آموزش باز بماند. والدین بیشتر کودکان کار بیکار یا کم درآمد هستند و این کودکان تامین معاش اعضای خانواده و گاهی هزینه مواد مخدر والدین را برعهده دارند.

 هرچند آمارهای رسمی تعداد کودکان کار در ایران را حدود دو میلیون نفر اعلام کرده اما فعالین حقوق کودک اظهار داشته اند که آمار واقعی این کودکان حدود هفت میلیون نفر است. بیشترین تعداد کودکان کار در فاصله سنی 10 تا 15 سال هستند.

معاون وزیر بهداشت ایران ماه گذشته پس از انتشار گزارشی که بر روی هزار کودک خیابانی در دو سال گذشته انجام شده بود گفت: "درصد شیوع ایدز در بین کودکان خیابانی 4.5 درصد است در حالی که شیوع آن در آمار کشوری 0.1 درصد بوده که این آمار خیلی خطرناک است."  

وی با اشاره به نوجوانان 11 تا 19 ساله افزوده بود: "در تحقیقاتی که بر روی این دسته از نوجوانان انجام شده، 73 درصد عنوان کردند که دوستان پرخطر داشته یا دوستانی که سوء مصرف مواد دارند. همچنین 15.6 درصد اعلام کردند که خودشان از مواد محرک استفاده می‌کنند و 4.6 درصد گفتند که تزریق می‌کنند. علی اکبر سیاری تصریح می‌کند: در کودکان خیابانی 15 تا 18 سال درصد قابل توجهی اعلام کرده اند که رابطه جنسی داشتند و حتی تعدادی از این افراد گفته‌اند که چند شریک جنسی داشته‌اند . از 493 نفر حدود 50 درصدشان گفته‌اند، چیزی در مورد ایدز نشنیده‌اند. کودکان کار و خیابانی، معتادان تزریقی و افرادی که روابط جنسی دارند، مبتلایان به عفونت ایدز را تشکیل می‌دهند."

دکتر مجید صفاری نیا نیز در این زمینه در گفتگو با یکی از روزنامه های سراسری ایران با بیان اینکه هر روز بر آمار کودکان کار افزوده می‌شود و اینکه این کودکان در معرض افزایش شیوع بیماری ایدز هستند، می‌گوید: "آماری در این زمینه نداریم و این موضوع به سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت مرتبط است ولی می‌توانیم بگوییم که بچه‌های کار در معرض بیماری ایدز قرار داشته، به‌این دلیل که این کودکان در تهدید رفتارهای پر مخاطره جنسی و سوءاستفاده‌های جنسی هستند. برخی نیز به دلایل مختلف به مواد مخدر وابستگی داشته و این وابستگی می‌تواند شیوه‌های نادرست مصرف را به سمت بیماری ایدز بکشاند. استفاده از سرنگ‌های آلوده نیز می‌تواند در شیوع آن موثر باشد. به هر حال این موارد می‌تواند برای کودکان کار نسبت به سایر کودکان عادی، در معرض آسیب پذیری و اختلالی به نام ایدز باشد." صفاری نیا با اشاره به دلایل مختلف شیوع بیماری ایدز در کودکان کار اظهار می‌دارد: "عوامل گوناگونی باعث می‌شود تا تعداد بچه‌های کار افزایش یابد. یکی از موارد به سطح فقر بر می‌گردد و بیکاری که متاسفانه در شرایط مطلوبی در این زمینه قرار نداریم. این کودکان برای اینکه ارتزاق کنند یا هزینه‌های خانواده را تامین کنند، به نحوی گرفتار این شبکه‌ها یا باندها می‌شوند که به عنوان آشغال جمع‌کن از سطل‌های زباله یا حتی متکدیانی که سر چهار راه‌ها به صورت منظم سازماندهی می‌شوند هستند. حتی بچه‌های کوچکتری که به عنوان یک ابزار اجاره داده می‌شوند نیز جزو این کودکان هستند و آنها را بر دوش خود را در خیابان‌ها می‌چرخانند تا ترحم دیگران را بر انگیزند".

در این رابطه آمار تکان‌دهنده ابتلای کودکان کار به ایدز و هپاتیت را رئیس مرکز تحقیقات ایدز اعلام کرده است. آماری که از آزمایش بر روی 1000 کودک کار در تهران خبر می‌دهد. مینو محرز در این‌باره می‌گوید: "نتایج این آزمایش بسیار تکان‌دهنده بود و بسیاری از آنها اعتیاد هم داشته‌اند."

 وی در مورد وضعیت کودکان کار و ابتلای آنان به بیماری‌های عفونی شدید مانند ایدز و هپاتیت، ادامه می‌دهد: "متاسفانه وضعیت کودکان کار در این مورد بسیار تکان‌دهنده است. مرکز تحقیقات ایدز برای شناسایی وضعیت این کودکان، بر روی هزار کودک 10 تا 18 ساله آزمایش انجام داده که آمار به دست آمده، بسیار وحشتناک بود. پس از انجام آزمایش ایدز و بیماری‌های عفونی روی این هزار کودک کار که در شهر تهران ساکن هستند، مشخص شد که 5 درصد آنها به ایدز مبتلا بوده و اغلب آنها نیز بیماری هپاتیت داشته‌اند. "

مینو محرز با اشاره به اینکه حداکثر سن این کودکان 18 سال بوده است، خاطر نشان می‌کند: "متاسفانه مشخص شد که برخی از آنها اعتیاد هم داشته‌اند. این نکته را نباید فراموش کرد که آزمایش انجام شده مربوط به 5 سال پیش است و دوباره باید تحقیق جدیدی انجام شود و مسلما آمار ابتلای این کودکان بسیار فراتر رفته است."

اسفند ماه سال گذشته نیز در دومین روز ازسمینار ملی کودکان کار وخیابان "محیا واحدی کمال"، مسئول خانه ایرانی دروازه غار و دبیر سمینار، در توضیح پراکندگی جغرافیای کودک کار که برای اولین بار مطرح می‌شود در اظهاراتی تکان دهنده گفت:

"هنوزآمارمشخصی ازکودک کار اعلام نشده است. آمارهای رسمی رقم دومیلیون کودک کاررا نشان می‌دهند، اما آمارهای غیررسمی حاکی ازوجود هفت میلیون کودک کار است که 50درصد ازاین جمعیت را کودکان مهاجر ازکشورهای افغانستان، پاکستان و... تشکیل می‌دهد. بیشتر این کودکان در بازه سنی 10تا 15 سال قراردارند. بیشتر این بچه‌ها اوراق هویت وشناسنامه ندارند، حتی اگر ایرانی باشند. که این امر باعث می‌شود اگر آسیبی به کودک وارد شود هیچ کمکی به اونتوان کرد. بیشتر پراکندگی این کودکان درمحله‌هایی مثل خیابان شوش، اوراقچی‌ها، فرحزاد، خاک سفید، ودر مناطق اطراف تهران مثل ورامین، رباط کریم واسلامشهر است، و محدوده کاریشان هم درمرکز ومناطق شمالی تهران است. بیش تربچه‌هایی که به کارمشغولندازخانواده‌هایی هستند که والدین بیکارند وکارمشخصی ندارند واین کودک است که جبران معاش خانواده رامیکند. تعداد فرزندان هم درخانواده‌های این کودکان بسیاربالاست وتوالی بسیارزیاداست، چون این کودکان برای خانواده بسیارسودآورهستند. این قضیه که برای ما تعریف شده است که باندهایی این کودکان را اداره می‌کنند، درصد بسیار کمی ازکودکان کار را تشکیل می‌دهد، و با مطالعه و مشاهده از نزدیک ِخانه و محله‌های این بچه‌ها که هرکدامشان دارای خانواده‌ای بودند وازسمت خانواده مجبور به کار می‌شدند، تناقض دارد. جامعه هیچ‌شناختی ازکودک غربت، کودک بلوچ و... ندارد."

گفتنی است مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1989 به اتفاق آراء کنوانسیون حقوق کودک را تصویب کرد. ماده 32 این کنوانسیون، دولت های عضو را موظف نموده است با هرگونه سواستفاده و بهره کشی اقتصادی از کودکان مقابله نموده و زمینه های رشد ذهنی، جسمی، روانی، و اجتماعی تمام کودکان را فراهم کند.

کنوانسیون حقوق کودک و نیز کنوانسیون 138 «حداقل سن کار کودکان» مصوب 26 ژوئن 1973 و کنوانسیون 182 « ممنوعیت بدترین اَشکال کار کودکان» مصوب ژوئن 1999 از اقدامات موثر برای دفاع از حقوق کودکان در عرصه بین المللی بوده است. جمهوری اسلامی ایران در تاریخ چهاردهم مهرماه سال 1370 کنوانسیون حقوق کودک را امضا کرد و در اسفند سال 1373 مفاد کنوانسیون مربوطه به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. همچنین ایران در آبان ماه سال 1380 به مقاوله نامه شماره 182حقوق بنیادین کار پیوسته است. با این وجود رژیم اسلامی ایران تاکنون اقدامی برای بهبود اوضاع کودکان کار انجام نداده است.

گوناز تی وی