گوناز تی وی: آذربایجان جنوبی و به خصوص تبریز مهد فرهنگ و تمدن در جغرافیای ایران به شمار می آید. این امر از میراث فرهنگی-تمدنی بی نظیری که در جای جای این خاک مقدس وجود دارد، هویداست. اما با روی کار آمدن رژیم پهلوی بسیاری از آثار تاریخی وطنمان مورد بی مهری حاکمیت ایران گرا قرار گرفت و بسیاری از آن ها نیز تعمدا با خاک یکسان شد. این امر در رژیم اسلامی نیز تداوم یافت و هیچ گاه بودجه مناسبی برای حفاظت از آثار فرهنگی-تاریخی آذربایجان جنوبی اختصاص نیافت.

به گزارش گوناز تی وی، تبریز با کوچه های تنگ و باریک خود، پر است از خانه های قدیمی که هرکدام ارزش تبدیل شدن به جاذبه توریستی قدرتمندی را دارا هستند. نزدیک به 300 خانه ارزشمند تاریخی در شهر تبریز وجود دارد که تنها 59 خانه به ثبت ملی رسیده اند و بقیه در معرض تهدید و تخریب قرار دارند.

برخی از همین خانه ها همچون خانه ی مشروطه، امیر نظام (موزه قاجار)، حیدرزاده، لاله ای ها، ختایی ها، علی مسیو، بهنام، و... چنان با تاریخ معاصر تبریز گره خورده اند که بسیاری از مشتاقان را هر از چندی به بازدید دوباره و دوباره از خود وامی دارند.  

اما برخی دیگر از این خانه ها هستند که مورد بی مهری مسئولین قرار گرفته اند و اکنون در معرض حذف از فهرست آثار ملی ثبت شده و در نتیجه تخریب و تغییر کاربری قرار دارند. "خانه نیکدل" در کوی مقصودیه از آثار تاریخی ثبت شده به سال 1387، بدنه رضوی (چهارراه فلسطین)، خانه گنجه ای زاده (مقصودیه)، خانه ی انصارین (دارایی جدید)، خانه ی ساوجبلاغی و خانه حاج شیخ قزوینی(دانشسرا)، از جمله ی این خانه ها هستند که اکنون در معرض تخریب کامل قرار گرفته اند. شاید اگر این آثار با ارزش در شیراز، اصفهان، کرمان و دیگر مناطق فارس نشین قرار داشتند با هزینه های میلیاردی رژیم اسلامی هرکدام تبدیل به سمبلی مهم برای شناساندن آن شهر می گشتند و رسانه های حکومتی نیز هر روز به تبلیغ آن ها برای بازدید "مسافران نوروزی"! می پرداختند. اما این خانه ها در آذربایجان جنوبی و در تبریز قرار دارند و انگار محکوم اند که تاریخ پرشور مردم تبریز را تنهای تنها در دل خود محفوط بدارند.

یکی از این خانه ها خانه کلکته چی است که در بن بستی به همین نام در راسته کوچه تبریز قرار گرفته است. "ندا فرشباف" طی گزارشی به وضعیت نابسامان این خانه تاریخی پرداخته است. این گزارش در یکی از رسانه های محلی انعکاس یافته و اکنون گوناز تی وی نیز بنا به وظیفه اطلاع رسانی خود به اتشار آن مبادرت می ورزد:

"بن بست کلکته چی در بافت قدیمی تبریز (راسته کوچه) قرار گرفته که وجود خانه ای قدیمی در آن خاطرات روزهای قدیمی و معماری های سنتی را زنده می کند.

عمارتی قدیمی تحت عنوان کلکته چی که این کوچه نیز به نام این خانواده نامگذاری شده است.

ستون ها و دیوارهای نقش و نگار دار ،معماری زیر زمین و پنجره های رنگی نشان از معماری قدیمی و سنتی آن دارد که این روزها در آپارتمان های جدید نمی توان نشانه های آن را دید.

کارشناسان معماری و اساتید دانشگاهی بر این اعتقاد هستند که قدمت این ساختمان به دوران قاجار باز می گردد و بیش از 150 سال است که در این کوچه و محله قد برافراشته است.

اگر در این کوچه تاریخی قدمی بزنیم متوجه می شویم که تنها عمارت قدیمی این کوی و برزن همین خانه کلکته چی است که این روز ها حال و هوای خوبی ندارد و بنای آن سخت سست شده است و به تلنگر و بهانه ای بند است که از پای بیافتد.

بنایی که می تواند جز 412 بنای قدیمی و تاریخی و ثبت ملی تبریز باشد زیر ناملایمات تابستان و پاییز و زمستان و زیر غبار فراموشی و بی اعتنایی از یادها فراموش شده است.

تنها نهاد متولی حفظ آثار تاریخی نیز تا به حال عکس العملی نسبت به ثبت بنایی با قدمت بیش از 100 سال انجام نداده است.

به گفته یکی از همسایه های ساکن در این محله این خانه قدیمی علاوه بر اینکه نیاز به مراقبت داشته و بخش زیادی از آن از بین رفته است، عده ای نیز در زمان های مختلف به این مکان مراجعه کرده اند و با تخریب کف و قسمتی از دیوارهای آن به دنبال کشف عتیقه و اشیای قدیمی هستند.

وی اظهار می کند: "در و دیوارهای نیمه تخریب شده این مکان گاهی اوقات محلی برای معتادان و افراد بی خانمان می شود و اکثر اوقات ما احساس امینت نمی کنیم و به همین دلیل برای افزایش امینت مجبور هستیم در حیاط منزل از سگ نگهداری کنیم."

وی همچنین می گوید: "در هر برهه زمانی عده ای از طرف سازمان ها و تشکل های مختلف به اینجا مراجعه می کنند و ادعای مالکیت می کنند."

وی ادامه می دهد: "این مکان تاریخی به گفته ساکنان قدیمی محله  تاریخی ترین بنا در این کوچه است که متاسفانه تا به حال اقدامی از طرف سازمان های متولی انجام نشده است."

کلکته چی برای دوستداران و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی نامی آشناست که علاوه بر این خانه و کوچه قدیمی در چند منطقه دیگر از شهر نیز اماکنی با این نام  به چشم می خورد.

مسجد کلکته چی : این مسجد بنا به روایتهای مختلفی که در مورد آن وجود دارد دارای قدمت و تاریخ ساخت مشخص و دقیقی نمی باشد. بعضی معتقد هستند که این مسجد به 400 سال قبل از این تاریخ بر می گردد و مسجدی که هم اکنون شاهد آن هستیم بارها مورد تعمیر مرمت واقع گردیده است. کتابخانه کلتچه چی: کتابخانه کلکته چی مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان مطهری، کوچه مسجد جامع، حیاط مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ 5 تیر 1384 با شمارهٔ ثبت 11980 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

با توجه به این آثار ذکر شده ،خانه تاریخی کلکته چی که بنا به تخمین کارشناسان حوزه میراث فرهنگی به اواخر دوران قاجار و اوایل دوره پهلوی اول بازمی گردد، انتظار می رود که توسط میراث فرهنگی آذربایجان شرقی جزو آثار ملی  ثبت شده باشد.

اما تا به حال هیچ اقدامی در این خصوص ثبت ملی این اثر و حفظ و نگهداری از آن صورت نگرفته است.

 بنای تاریخی کلکته چی که به عنوان نمادی از قدمت و تاریخ محله قدیمی راسته کوچه است این روزها نفس های آخرش را می کشد و در غبار فراموشی از یادها نیز فراموش می شود، چیزی نمانده که این خانه قدیمی با خاک یکسان شود و قدمت بافت راسته کوچه تبریز که این خانه یکی از نمادهای آن است از بین برود."

گوناز تی وی

R.C