در دهمین دور انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸، مهدی کروبی و میرحسین موسوی نامزد ریاست جمهوری وعده دادند که در صورت احراز مقام ریاست جمهوری امکان تدریس زبان مادری ملل غیر فارس را فراهم می‌کنند. میرحسین موسوی علاوه بر پوشیدن لباس ترکمن‌ها، تلاش کرد به زبان ترکی آذربا یجانی نیز سخن بگوید.

از سوی دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی که به ریاست احمدی نژاد، رئیس جمهور دور نهم و نامزد انتخابات دور دهم ریاست جمهوری در آن‌زمان حتی مصوبه‌ی تدریس زبان‌های مختلف ملل غیر فارس را تصویب کرد. اما نه  موسوی و کروبی امکان تحقق وعده خویش را یافتند و نه مصوبه‌ی احمدی نژاد اجرا شد. بسیاری از منتقدین این گونه وعده‌ها را بخشی از تبلیغات انتخاباتی ارزیابی کردند که هنوز بر روی کاغذ باقی مانده است.

داغ‌ترین موضوع انتخابات در مناطق ملل غیر فارس

برخی از اعضای ستاد انتخاباتی نامزدهای ریاست جمهوری در مناطق غیر فارس در گفت و گو با دویچه وله توضیح دادند، انتظار می‌رود این بار نیز مشکلات ملل غیر فارس به داغ‌ترین مسئله‌ی انتخاباتی تبدیل شود.

پیش‌بینی می‌شود از جمله بحث مربوط به  اجرای مواد ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی مربوط به زبان و ادبیات ملل غیر فارس مثل دوره‌های پیشین به عنوان موضوع اصلی در تبلیغات نامزدها در مناطق غیر فارس تبدیل شود. خبرگزاری ایلنا با انتشار سخنان محمد‌باقر قالیباف شهردار تهران نوشته است که "تهدید دانستن مساله اتنیکی گناهی نابخشودنی است!!!".  این نامزد ریاست جمهوری مساله اتنیکی را فرصتی برای پیشرفت ایران توصیف کرده است!!!.

قالیباف: مساله اتنیکی فرصت بی‌بدیل برای پیشرفت کشور!!!

به گزارش خبرگزاری ایلنا، محمد‌باقر قالیباف کاندیدای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری طی سخنانی در جمع نخبگان ایل بختیاری در ۲۵ فرودین ۱۳۹۲ صریحا گفت: «‌یکی از اشکالاتی که بعضا مطرح می‌شود بحث مربوط به مساله اتنیکی در کشور است!!!؛ متاسفانه برخی افراد این موضوع را به تهدیدی بزرگ تعبیر می‌کنند!!! که این اشتباهی بزرگ و گناهی نابخشودنی است!!!، چرا که مساله اتنیک ها یکی از فرصت‌های بی‌بدیل نظام اسلامی به حساب می‌آیند!!!.»

شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست احمدی نژاد مصوبه‌ی تدریس زبان‌های مختلف اتنیک ها را تصویب کرد. اما این مصوبه هم اجرا نشد

محمد‌باقر قالیباف نخستین بار در سال ۱۳۸۴ در انتخابات ریاست جمهوری ایران  وارد صحنه‌ی انتخابات شد و با کسب بیش از ۴ میلیون رای پس از علی‌اکبر هاشمی‌رفسنجانی، محمود احمدی نژاد و مهدی کروبی، بیشتر از علی لاریجانی رای آورده بود. قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ کاندید نشد.

آراءملل غیر فارس درانتخابات ریاست جمهوری

نوید قائدی، فعال اجتماعی مقیم اهواز و آگاه به مسائل انتخابات و مساله اتنیکی به دویچه وله می‌گوید: «نقش اتنیک ها متفاوت است. مثلا  لر ها و بختیاری ها که در ۶ استان کشور زندگی می‌کنند و از مرکز تا جنوب غربی ایران پراکنده هستند بسیار مهم است. قوم لر و بختیاری بعد از ترک زبان‌ها بیشترین جمعیت اتنیک ها در کشور را دارند. بنابراین ترک ها، لرها و بختیاری‌ها بین ۴۰ تا ۵۰ درصد در انتخابات ریاست جمهوری آراء خواهند داشت.»

آیا رای دهندگان مناطق قومی به وعده‌ها باور دارند؟

پیش‌بینی می‌شود اجرای مواد ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی مربوط به زبان و ادبیاتملل غیر فارس مثل دوره‌های پیشین به عنوان موضوع اصلی در تبلیغات نامزدها در مناطق قومی تبدیل شود

یک فعال سیاسی در ستاد انتخابات نامزد ریاست جمهوری در استان گلستان که نخواست نامش ذکرشود به دویچه وله گفت: «با وجودی که از ابتدای انقلاب تاکنون اصولی همچون حق آموزش زبان مادری، حق آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز و حقوق اهل سنت که مصرح قانون اساسی جمهوری اسلامی است به اجرا درنیامده است هنوز هم مردم عادی تا حدی وعده‌های کاندیداهای انتخابات را باور می‌کنند. هرچند الآن مردم عادی هم چندان امیدی به اصلاح امور ملل غیر فارس در سیستم فعلی ندارند اما قول کاندیداها هنوز هم در رأی تأثیر دارد.»

وی ادامه می‌دهد: «در مورد روشنفکران و نخبگان ملل غیر فارس در موضوع فرق می‌کند. آنها می‌دانند که نمی‌توانند روی حرف داوطلبان انتخابات چندان تکیه کنند. اما همیشه مجبور به تصمیم‌گیری بین انتخاب بد و بدتر هستند. به این‌صورت که آنها می‌دانند ریاست جمهوری بالاترین و عالیترین مقام در جمهوری اسلامی نیست و رئیس جمهور در واقع تصمیم‌گیرنده در این مسأله نمی‌باشد اما مجبورند به کسی رأی بدهند که حداقل وضع موجود را بدترنکند.»

این فعال انتخاباتی که در ۳ دوره قبل در ستادهای انتخاباتی مختلفی فعالیت داشته، ادامه می‌دهد: «به عنوان مثال دکترمعین در انتخابات ۱۳۸۴ قول تشکیل وزارتی به نام وزارت اتنیک ها را داد که قرار بود وزیر آن نیز از بین اتنیک ها انتخاب گردد. اما عموم روشنفکران و نخبگان ملل غیر فارس واقفند که تصمیم برای تشکیل این وزارتخانه از دایره‌ی اختیارات رئیس جمهور خارج است. در چنین شرایطی اعتقاد به عمل داوطلبان انتخابات ریاست جمهوری به وعده‌ها ساده اندیشی است.»

B.M