یازینی آلمان دیلیندن ئوز دیلیمزه چویره ن  دکتر قروی  ( Dr. Qərəvi ) جنابلارینا تشککور ادیریک. گوناز تی وی

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

آلمان رادییوسو مابتور٫ گوناذ تی وی حاقیندا موناسبتلری بو یازی آلمان رادییوسونون  مابتور( اینتئرنئت) وه راغیندا  آقوست 18 ده  وئریلمیشدر.   بو رادییونون مسکوواداکی  موخبری  خانیم طرفینده ن گونده ریلمیشدیر Gesine Dornblüth قارشیلیقلی گوناهلاندیرمالار موناسبتلری تاثیر آلتینا آلیر ایران ایله آذه ربایجان موناسیبتلری چوخ گرگین و قارماقاریسشیقدیر. ایراندا بویوک بیر آذه ربایجان آزلیغی واردیر. تخمینلره گوره اونلارین سایی 30 میلیوندور. اونلار اوزلرینی باسقی (فشار) آلتیندا گورورلر. ایرانین مسئوللاری ایسه  قوزئی آذه ربایجانی ایرانداکی آذه ربایچانلیلاری قیشقیردماقلا ( تحریک ائتمکله) محکوم ائدیر. آذه ربایجانین پایتختی اولان باکی نین اطرافیندا یئر آلان پنجره سی اولمایان بیر اوتاغا بیر نئچه پیله کان یئنیر. اورادا بیر میز، چئشیدلی بویالاردا اولان پرده لر ، بیر یازی تخته سی ، آذه ربایجان الیفباسینی گوستره ن  بیر تابلو واردیر. اورا شخصی اولان  گوناز تئلویزییونون اوستودییوسودور. گوناز گونئی دئمکدیر. گوناز گونئی آذه ربایجانی تمثیل ائدیر. بو کانال باکیدان گونئی قونشو ایرانا یایینلانیر. آراز اوبالی بو پروگرامی ایداره ائدیر. « بیز ایسته ییریک کی گونئی آذربایجان اوچون بیر سه س اولاق. بئله لیکله دونیا بیزیم پروبلملریمیزده ن خبردار اولسون » گوناز آذه ربایجان و فارس دیللرینده یاییر. آنا پروگرام آمئریکادا سورگونده اولان ایرانلی آذه ربایجانلیلار طرفینده ن مالییه لشدیریلیر. باکی داکی کیچیک ایستودییودان دا بعضی پروگراملار ائکرانا گونده ریلیر.: رساملیق، میللی رقص لر، گونده ایکی ده فعه آذربایجان دیل کورسلاری ، بیرده هفته لیک سیاسی خبرلردیر. ایرانداکی آذربایجانلیلار مستقیل بو آذربایجانلا بیر میللتی تشکیل ائدیردیلر. گوناز  بو میللتین تیکرار بیرلشمه سی نین طرفداریدیر. « بیز بیر میللت یک ، بیزلر عین عنعنه لره ، عین دیل ، کولتوره صاحیبیق. طبیعی اولاراق میللت اوزو بونا قرار وئرمه لیدیر. آمما بیز بونون طرفداری ییق کی، بیرله شسینلر. بئله لیکله گوجلو بیر دئموکراتیک دوولت مئیدانا گه لسین » بئله سوزلری آمئریکادان و آذربایجاندان ائشیتمک تئهران اوچون بیر تحریکدیر( پرووکاسیوندور) بوگون ایراندا بیر چوخ آذه ربایجان اصییلی زورنالیست دوسداقدادیر. اونلار بو رئژیمی تنقید ، یاخود خاریجله موناسیبتلرده اولدوقلاری  آدی ایله محکوم ائدیلمیشلر. تئهرانا گوره باکی آذه ربایجانلیلاری قیشقیردیرـ تحریک ائدیر.    بو بیر ـ بیرینی  گوناهلاندیرما  ایکی طرفلیدیر. آذه ربایجان حوکومتی ده ایرانین دینی رهبرلری نین آذه ربایجاندا دینی تبلیغاتلار  آپاردیغینی ایره لی سورورلر. آذه ربایجان گوجلو بیر دوولتدیر. بو ایلین باشلاریندا آذه ربایجان دوولتی نین مامورلار  بیر چوخ اینسانی  گویا ایرانا چالیشدیقلاری اوچون توتوقلامیشدیر. اونلار آمئریکا و ایسراعیل ائلچی لی کلرینه سالدیرماق اوچون حاضیرلیق ایشلری آآپاردیقلاری ایره لی سورولور. سیاست متخصیصی اولان  ایلهان شاهین  اوغلو بئله قرارا گلیرکی ، ایران رئژمی نین بو ایشده الی واردیر. « بورادا ایرانین بئشینجی قولو ساییلان  بیر قوروم مووجودور. اونلارین حرکته کئچمه  سی اوچون  ایران هر آن دویمه یه  باسار بیله ر. ائله جه ده بیزیم پایتختیمیزن چئوره سینده اولان کندلره ده  واردیرکی ، اونلارین ساکینلری نین چوخلوغو ایراندان طرفدارلیق ائدیرلر. » ایرانلا آذربایجان آراسیندا اون ایختیلالارین داها چوخ سببی واردیر.  هر ایکی دوولت خزه ر ده نیزی نین دیبی نین پایلاشماسی حاقدا  راضیلیغا گله بیلمیرلر، آورادا قاز یاتاقلار واردیر. خزه رده ن قاز چیخارماق هله اوز حلینی تاپمامیشدیر. قازدا چیخاران آذربایجان نفت شیرکتینین ایداری بولومونون مسئولو واقیف علی یئف گئت ـ "ئده ایرانلا ایختلافلارین آرتدیغینی بیلدیریر: بونا گوره ده اوزون وعده لی پیلانلاشدیرماق مومکون دئییلدیر. واختی گلمیشدیرکی، ده نیز سرحدلری معیین لشدیریلسین.» ایکی قونشو آراسیندا باشقا ایختیلافلاردان بیریده ایرانین آنا دوشمنی اولان ایسراعیل ایله آذه ربلایجانین یاخین علاقه لریدیر. ایسراعیل آذربایجانا بیر میلیارد دولار  سیلاح گونده ریر. بو سیلاحلارین ایچینده  اوزو اوچان اوچقولار( دیرونن) و اوچاارلاری کونترول ائده ن وساییطلر واردیر. بونا قارشیلیق ایسراعیل آذه ربیجاندان نفت آلیر. ایلهان شاهین اوغلونا گوره  ایران بو تیجاره تده ن حاقسیز اولاراق قیجیقلانیر. اونا گوره : « بیزیم دوولتین مسئوللاری  دواملی اولاراق بونو آچیقلاماغا چالیشیرلارکی،  بو سیلاحلار ایرانا قارشی یوخ ، داغلیق قاراباغی  قایتارماق اوچون لازیم اولان سیلاحلاردیرلار.» داغلیق قاراباغ آذه ربایجان اراضی سی نین بیر پارچاسیدیر. کی 20 ایلده ن به ری ائرمنی ایشغالی آلتیندادیر. آذه ربایجان بو اراضیلرینی قایتارماسینی ایسته ییر. بئین الخالق آراجیلارـ واسیطه جیلر بوگونه قده ر بو حاقدا باشاریلی اولا بیلمه میشلر. آذربایجان و ائرمنی عسگرلری اوز ـ اوزه سنگرلرده دیرلر. قاراباغ حاقدا ائرمنیلرله اولان بو ایختیلاف آذه ربایجان سیاستی نین گونده مینده دیر. ائله بو یوزده نده ایران آذه ربایجان آراسیندا اته باتان آنا تیکانلاردان بیریسیده بودور. ایران  ائرمنستانلا  چوخ یاخشی مونایبتلری واردیر.خصوصیله ائنئرژی ساحه سینده بو ایکی دوولت یاخین امکداشلیق ائدیرلر. بونو آذه ربایجان تحمول ائده بیلمیر. شاهین اوغلو:  « ایران رسمی گوروشلرینده آذه ربایجان اراضی سی نین بوتونلویونون طرفداری  اولدوغونو اعلان ائدیر. آمما حقیقتده ائرمنیستانی ده ستکله ییر. منه گوره ایرانین ایداره جیلی یی داغیلمادیقدا  ایرانلا آذه ربایجان موناسیبتلری نین یاخشیلاشماسینا  اینانا  بیلمیره م .» بعضی گوزلمجیلره  گوره  ایران دا مومکون اولان بیر ساواشدان آذه ربایجان دوولتی یارارلاناراق ، سیلاح گوجونه قاراباغی آزاد ائده بیله ر،  کیمی گوروشی،  آذه رببایجان موخالیفتی وه حاکمییتی رد ائدیرلر. دوولت نفت شیرکتی نین  مئنیجئری  واقیف علی یئف ین فیکرینجه: « کیمسه ایراندا کونترولدان چیخماسی نین  طرفداری دئییلدیر.بیزچوخ  اومید ائدیریک کی، بئین الخالق آراجیلار آتوم پروگرامی حاقدا اولان ایختیلافلارین  ایتی لی یینی  کوتله تسینلر.   18.08.2012 · 13:30 Uhr  Altstadt der aserbaidschanischen Hauptstadt Baku (Bild: Deutschlandradio - Gesine Dornblüth)  Gegenseitige Anschuldigungen belasten die Beziehungen Der Iran und Aserbaidschan Von Gesine Dornblüth Das Verhältnis zwischen Aserbaidschan und dem Iran ist äußerst kompliziert. Im Iran nämlich gibt es eine große aserbaidschanische Minderheit; Schätzungen sprechen von etwa 30 Millionen Menschen. Sie sehen sich tendenziell unterdrückt. Die Führung des Iran wirft dem Nachbarstaat hingegen vor, diese Minderheit aufzuhetzen. Ein Hinterhaus in einem Randbezirk der aserbaidschanischen Hauptstadt Baku. Eine Treppe führt in einen fensterlosen Raum. Scheinwerfer. Mikrofone. Ein Tisch. Vorhänge in verschiedenen Farben. Eine Staffelei. Eine Buchstabentafel mit dem aserbaidschanischen Alphabet.Es ist das Studio des privaten Fernsehsenders Günaz TV. Güney heißt Süden, Günaz steht für Südaserbaidschan. Der Kanal sendet aus Baku für Aserbaidschaner im südlichen Nachbarland Iran. Araz Obali leitet das Programm."Wir wollen den Südaserbaidschanern eine Stimme geben. Damit die Welt von ihren Problemen erfährt." Günaz TV sendet auf aserbaidschanisch und persisch. Das Hauptprogramm kommt aus den USA, ein Exiliraner aserbaidschanischer Herkunft finanziert es. Das kleine Studio in Baku liefert einige Sendungen zu: Malkurse, Volkstanz, zwei Mal täglich Aserbaidschanisch-Unterricht, eine wöchentliche politische Talkshow. Aserbaidschaner im Iran und Aserbaidschaner im heutigen Aserbaidschan waren mal in einer Nation vereint. Günaz TV tritt für die Wiedervereinigung ein."Wir sind ein Volk, wir haben dieselben Bräuche, dieselbe Sprache, dieselbe Kultur. Natürlich muss das Volk darüber entscheiden - aber wir sind dafür, dass der Norden und der Süden vereinigt werden. So kann hier ein starker demokratischer Staat entstehen."Solche Äußerungen aus den USA und aus Aserbaidschan sind aus Sicht Teherans eine Provokation. Im Iran sitzen mehrere aserbaidschanisch-stämmige Journalisten im Gefängnis - wegen regierungskritischer Veröffentlichungen oder verbotener Kontakte zu Ausländern. Baku hetze die aserbaidschanische Minderheit im Iran auf, heißt es in Teheran. Die Anschuldigungen beruhen auf Gegenseitigkeit. Aserbaidschanische Regierungsvertreter werfen dem Iran wiederum vor, dass ihre geistlichen Führer islamistisches Gedankengut in Aserbaidschan verbreiten. Aserbaidschan ist ein säkularer Staat. Anfang des Jahres nahmen die aserbaidschanischen Behörden mehrere Personen fest - angeblich Agenten des Iran. Es hieß, sie hätten Anschläge auf die Botschaften Israels und der USA in Baku geplant. Der Politologe Elhan Shahinoglu hält das für schlüssig. Er ist ein engagierter Gegner des Regimes im Iran. "Es gibt hier eine gut organisierte fünfte Kolonne der iranischen Regierung. In unseren Moscheen. Der Iran kann jederzeit den Knopf drücken, damit sie zum Einsatz kommt. Besonders an der Südgrenze zum Iran, aber auch rund um unsere Hauptstadt Baku gibt es Dörfer, in denen fast die ganze Bevölkerung mit dem Iran sympathisiert."Dass die Islamisten in einigen Dörfern Aserbaidschans Gehör finden, hat sich allerdings auch die Regierung Aserbaidschans selbst zu zuschreiben. Sie gilt als korrupt, und weite Teile der Bevölkerung fühlen sich vom Staat allein gelassen. Auch daher die Begeisterung für islamistisches Gedankengut.Die Konflikte zwischen Aserbaidschan und Iran haben aber noch mehr Facetten. Beide Staaten streiten miteinander und mit weiteren Anrainern des Kaspischen Meeres um die Gasvorkommen auf dem Meeresgrund. Der Grenzverlauf im Kaspischen Meer ist nicht geklärt. Vagif Alijew leitet die Abteilung für Investitionen des staatlichen aserbaidschanischen Ölkonzerns Socar, der auch Gas fördert. Der Konflikt mit dem Iran schädige das Geschäft, sagt der Manager."Wir können deshalb nicht langfristig planen. Es wird Zeit, die Seegrenzen endlich festzulegen."Ein weiterer kritischer Punkt im Verhältnis zwischen den Nachbarn: Aserbaidschan pflegt beste Beziehungen zu Israel, dem Erzfeind des Iran. Israel liefert Waffen nach Aserbaidschan: Drohnen und Flugabwehrsysteme im Wert von mehr als einer Milliarde Euro. Im Gegenzug bekommt Israel aserbaidschanisches Öl. Der Iran betrachtet diese Geschäfte mit Argusaugen. Zu Unrecht, meint der aserbaidschanische Politologe Elhan Shahinoglu."Unsere Staatsführung erklärt dem Iran ständig, dass diese Waffen nicht gegen den Iran gerichtet sind. Wir wollen Berg-Karabach zurück. Daher brauchen wir die Waffen."Berg-Karabach ist Teil Aserbaidschans und seit etwa 20 Jahren von Armeniern besetzt. Aserbaidschan fordert das Gebiet zurück. Internationale Versuche, in dem Konflikt zu vermitteln, schlugen bisher fehl. Aserbaidschanische und armenische Soldaten liegen sich in Schützengräben gegenüber. Dieser Konflikt mit Armenien um Berg-Karabach bestimmt nahezu die gesamte Politik Aserbaidschans. Und hier liegt noch ein weiterer Stachel in den Beziehungen zum Iran: Der Iran pflegt nämlich recht gute Beziehungen zu Armenien. Insbesondere in der Energiewirtschaft arbeiten beide Staaten eng zusammen - und das können die Aserbaidschaner nicht ertragen. Shahinoglu:"Bei offiziellen Treffen sagt der Iran ständig: Wir sind für die territoriale Integrität Aserbaidschans. Aber in Wirklichkeit unterstützen sie Armenien. Ich denke, solange die Führung im Iran nicht abgelöst wird, dürften sich die Beziehungen zwischen Aserbaidschan und dem Iran nicht bessern."Manche Beobachter fürchten, dass Aserbaidschan einen möglichen Krieg im Iran nutzen könnte, um im Zuge der allgemeinen Wirren selbst zu den Waffen zu greifen und Berg-Karabach mit Gewalt zurückzuholen. Vertreter der Regierung und der Opposition weisen dies jedoch zurück. Der Ölmanager Vagif Alijew vom Staatskonzern Socar meint:"Niemand hat Interesse an einer Eskalation im Iran. Und deshalb hoffen wir sehr, dass die internationalen Vermittler den Konflikt um das Atomprogramm entschärfen. Denn ein Krieg nützt niemandem."   d/o