ملیحه عزیزپورلا گیزلی قادین دونیاسیندا(1)

 

 

گیزلی قادین دونیاسی  پروگرامی گؤنی آزربایجان تورک قادینلاری بیر آرایا گئتیرمک آماجییلا ایلک اولاراق ملیحه عزیزپور خانیملا

دانیشیغیمیزی سیزلره تقدیم ائدیریک . بو بولومده ملیحه خانیمین اوزگچمیشی؛ قادینلارین میلی حرکتده و فئمينيسمه باخیشی حاقیندا سورولار سورولوب. مليحه عزيزپور 1979 دا گونئي آذربايجانين اهر شهرينده دوغولدو و کيچيک ياشلاردان اعتيبارن عاييله سییله بيرليکده تبريز’ه کؤچدو. ايلک و اورتا تحصيلاتيني تبريز’ده بيتيردي و پئسيکولوژي بؤلومونده ليسانسینی آلدي. آيريجا 87-89 ايللري آراسيندا قازئته‌چيليک اوخولونو دا بيتيردي. 17 ياشيدان بري شعرله ايلگيله‌ندی . 2002’دن بو گونه قدر ياغمور، دمير سئوگي، ياساق دويغولار، گؤي گؤزلو تانري، 14 قلم بعضاًميش آي، سو پيچيلتيسي و منه بير کوچه باغيشلا آدلي شعر توپلولاري و آغ گئجه آدلي قيسا حيکايه توپلوم چاپ اولونموشدور. آيريجا 1390 ايلده تئهران’دا «گؤي گؤزلو تانري» شئير توپلوسو » اين است شهر من» آدييلا، فارسچايا چئوريليب ياييملانميشدير. 1377ايللردن فرقلي درگي و قزئته‌لرده چاليشدي و، عصر آزادي، آذر تورک، آفتاب آذربايجان، نسيم قاراداغ، آواي ميشو، مئهر بيناب، سهيل و… کيمي درگي و قزئتلرده چاليشدي. 2010’دان بري تورکيي’يه يئرلشدي و ايندي ايسه ائگه اونيوئرسيته‌سي’نده تورک دونياسي ادبيياتلاري بؤلومونده يوکسک ليسانس اوخويور.

- ملیحه خانیمین دان شعرلرينيزي نه دويگو و نه آمجلا توررکجه‌يه يازمايا ترجيح ائتدينيز دییه سوروشدوق وجوابدا:

تورکجه، منيم آنا ديليمدير و هرکه‌سين آناديلينه اولان سوگيسي کيمي من ده اؤز ديليمي سئويب، اونا دير وئرمگي اؤزومه وضعيفه بيليرم. اونسوز دا باشقا هچ بير ديلده دويغولاريمي او درجه‌ده ساده و ائتگيلي شکيلده بيان ائتمه شانسيم اولانماز، چونکي باشقا ديللرده يازسام بئله، يازيلاريمين روحسوز بير شکيلده اورتايا چيخاجاغيني دوشونورم. -  ایکینجی سورو دایسا سيز بير تورک قاديني اولاراق گونئي آذربايجان فئمينيسم حرکتينه نئجه باخيرسيز دییه سوردوق فئمينيسم حرکتينين طاليبيسيز يوخسا يوخ؟ نييه؟

 وملیحه خانم جوابدا : دونيا اوزرينده يارانان هر بير سوسيال، سياسي و… جريانلار، زامانين شرطلري و احتيياجلارينا گؤره اورتايا چيخار. فئمينيسم حرکتي ده بو حرکتلرين ان اؤنمليسيندن بيري ساييلير. بو حرکت اصلينده قادينلارين چوخ بؤيوک سورونلاريني چؤزمک آماجييلا اورتايا چيخسا دا منجه، بوگون بيزيم ميللي حرکتيميزين ايچينده دئزآوانتاژ اولاراق گؤرونمکده‌دير. چونکي بيزيم قادينلي ارکککي بير اورتاق درديميز وار کي او دا کيمليگيميزي و ميللي حاقلاريميزي گئري قازانماقدير. بوگون گونئي آزربايجان’دا آيريمجيليق دئييل بيرليکده اولماق داها اؤنم داشييير. فئمينيسم حرکتي بيزيم ميللي حرکتيميز ايچينده گوجو بؤلور. ارکگي قادينا قارشي و قاديني ارکه‌يه قارشي قويماغي باشارير. کيشيسل فيکريم اولاراق فئمينيسمچيليگين ميللي حرکتيميزين ايچينه قاريشماسينا هر زامان قارشييام. قادينين قادين اولاراق، ارکگين ده ارکک اولاراق اؤزلليکلري وار و بونلار هر ايکيسي بيربيرين تاماملاماقدادير. منجه بو گون گونئي’ده فئمينيسم حرکتي يئرين، ميللي حرکتيميزين ايچينده قادين قولونو گوچلنديرمک داها اؤنمليدير و بونون يولو دا اوخوماق، بيلگيلنمک، هاقلاريميزي تانيماق و ديير قادينلاريميزي دا بيلگيلنديرمکدن گئچر. بو گون گوئئي’ده‌کي ميللي حرکتده قادينين رولو ارکه‌لره گؤره داها رنگسيز گؤرونورسه، بو باشقا ندنلره باغليدير. اونون ايچين گونئي’ده فئمينيسم کيمي بو موزولارين اوزرينده تارتيشماميز، زامان ايتيرمه‌سيندن باشقا هئچبير شئي قازانديرماز. تاريخيميزه باخديغيميزدا دا هر زامان کولتور، مدنييت، سيياست، تاريخ و ادبييات ساحه سينده قادينين اؤنملي بير يئره صاحيب اولدوغونو گؤروروک.تورک کولتورونده قادينا اؤنم و دير وئرمک هر زامان باشقا ميلتلره ده اؤرنک اولموشدور، جينسييت آيريمي اولماييب، هر زامان قادين – ارکک قارشي قارشييا دئييل، چييين چييينه اولموشلار. اوزاق گئچميشدن گونوموزه قدر؛ تومروس آنا، چيچک بانو، نيگار، هجر، تئللي زري، زئينب پاشا، آتلي شاهبگيم، اوسکولو مرزيي، پروين ائتيسامي و گونوموزده‌کي آکتیو قادينلاريميزين اؤنده گئتمه‌لري آيدين اؤرنکلردندير.

-ملیحه خانیم گئنل باخيشدا گونئي آذربايجان ميللي مدني حرکتينده قادينلارين يئرين هاردا گؤروورسوز؟

ميللي حرکت ايچيند، اؤزلليکله اوخوموش قادينلارين چوخ اؤنملي رولو اولموش. میسال اؤيرنجي حرکتي قاليبينده اورتايا چيخان حرکتده قادينلارين نئجه آکتيو اولدوقلاري هرکسه آيديندير. بيلديگيميز کيمي ميللي حرکتيميزين باشلانقيجي چوخونلو کولتورل اورتاملاردا اولدو و بو اورتاملاردا قادينلاريميزين بؤيوک چاباسي اولدو. ديل کورسلاريني قوروب، بو کورسلاردا سيخی فعالييت گؤسترمک، ادبي مجليسلر يولا ساليب ايداره ائتمک، اوشاقلار ايچين ميللي کئچميشيميزوه ميللي ديرلريميز هاقدا بيلگي وئرمه‌يه چاليشماق و ارکک فعالاریمیزلا بيرليکده چابا گؤسترمکلري هر کسه آيديندير. منجه قادينلاريميز داها دا اوخويوب بيلگيلنه‌رک يني نسيلي ميللي ديرلريميزل، ميللي کيمليگيميز و گئنلده ميللي وارليغيميزلا تانيش ائتمکله داها دا يارديمجي اولمايا چابا گؤسترمکده‌ديرلر.

- سيزجه گونئي آذربايجان’ين ميللي حرکتينده قادينلار اولماليلار يا يوخ؟ نييه؟

قادينلار دا توپلوموموزون ان آز ياريسيني اولوشدوردوغو ايچين ميللي حرکتيميزده بللي يئره صاحيبديرلر. منجه قادينلارين بوينونا دوشن وضعيفه داها دا هسساسدير. چونکي گرکديگي زامان حرکتين تام ايچينده اولمالارينين ياني سيرا گله‌جک نسلي ده ساغلام بير شکيلده يتيشديرمه وضعيفه‌سي اونلارين بوينوندادير. او اوزدن قادينلارين يئري، ميللي حرکتده داها دا اؤنملي و هوزورلاري داها دا واجيبدير.

- سيزجه «قادينا قارشي قادين» مسئله سي گونئي آذربايجان’دا نه حدده‌دير؟ چاره‌سي ندير؟

گونئي’ده‌کي»قادينا قارشي قادين» سورونو گئنلده کولتورل و گلنکسل آلانلاردا گؤرونن سورونلاردير. بو دا بعضاً عاييله لرين و اؤزلليلکه قادينلارين گئچميشينه سيخ باغليليغيندان ايره‌لي گلير، بعضي زامانلار ايسه زامانا آياق اويدورماماق، فيکير و باخيش آچيلاريني گونجلله‌ممکدن ايره‌لي گلير. اوخوماميش عاييله لرده ياشانان سورونلارين چؤزولمه‌سي منجه بيلگيلنمک و سوسياللاشماق ايله نيسبي بئله اولسا چؤزولمه‌يه دوغرو گئدبيلر.

ملیحه خانیملا ایلک سویلیشیمیز بورادا سونا چاتدی سیز عزیز اوخوجولاردان اوزللیکله گونئی آزربایجان تورک قادین فعالاریندان دستک گوزله ییریک

بيرگون،

تبريزه يولون دوشر يئنه‌ده!

قالديريملاری آدديملارسان

كيتابلا دولو چانتانلا.

بير قزئته آلارسان

خياواندان خياوانا كئچرسن

«باغ قاباغی… بازار آغزی … ساعات

قاباغی…شهناز…»

نه بيليم، هارادانسا اؤترسن.

بيردن آديم ده‌ير گؤزونه

اؤزون يادينا دوشرسن

يولونو ده‌ييشرسن

بير چای ايچيب دينجينی آلارسان

قزئته‌نی واراقلارسان:

«حيدر بابا يولوم سندن كج اولدو…»

اوره‌يين تؤكولر، قالخارسان

كيتاب ائولرينه باش چكرسن

اؤزونو گؤروسن، من يادينا دوشرم.

كوچه‌لری دولام دولام دولانارسان

آديم ده‌ير گؤزونه، اؤزون يادينا دوشرسن،

بير ماهنی ميز يلدارسان دو داغ آلتی:

«تبريزين كوچه‌لری دولان با دولان…»

بير دوستلا راستلاشارسان

ايكی كيتاب پای وئررسن،

شهرين كئفينی سوروشارسان:

«ايچ قاناماسی وار يولداش!…»

سوسارسان،

آدديملارينی سايارسان

نم نئچه يوز نئچه «سينيق موزاييك»…

ايشيق قيزارار، دايانارسان

آديم ده‌ير گؤزونه، اؤزونه گلرسن

تابلوداكی اؤلوم آفيشينی اوخويارسان:

«درد سيزليكدن، اؤزونو اؤلدوردو بو كئفلی … «

گولومسرسن، ايشيق گؤيرر

و، تبريزين اليندن توتوب گئدرسن …

ملیحه عزیزپور

 

 

 

قادینلار

 

 

 

 

 

D.O