نشست بررسی مشکلات زیست محیطی دریاچه اورمیه از منظر حقوق بین الملل محیط زیست

جلسه سخنرانی تحت عنوان "بررسی مشکلات زیست محیطی دریاچه اورمیه از منظر حقوق بین الملل محیط زیست؛ چالش ها و راهکارها" در سالن همایش های کرسی حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی در ۲۴ بهمن ماه سال ۱۳۹۰ برگزار گردید.

در مقدمه این همایش دکتر کمالی به ایراد سخنرانی پرداختند و برای توجه به اهمیت معضل دریاچه اورمیه، آینده بد و نا امید کننده تالاب هامون را یادآور شده و اعلام داشتند: اگر کمک های نهادهای خیریه نبود مناطق اطراف این تالاب خالی از سکنه می گردید. وی در سخنانشان پیوند وضعیت تالاب ها را با صلح و رفاه اجتماعی یادآور شدند و بر لزوم توجه و کمک های فوری برای نجات دریاچه اورمیه تاکید کردند.

 در ادامه سخنران اصلی جلسه، دکتر حجت سلیمی ترکمانی، با تعریف تالاب و اشاره به ماده ۱ کنوانسیون رامسر، سخنرانی خود را آغاز نمودند.

دکتر ترکمانی با اعلام اینکه بیش از یک سوم جمعیت جهان در حاشیه تالاب ها و برکه ها و رودخانه ها زندگی می کنند، بر اهمیت اجتماعی تالاب ها تاکید نمودند و با روشن ساختن این مطلب که اکوسیستم به نحوی در طی هزاران سال طی طریق کرده است که همیشه تعادل را برقرا نموده و خود را حفظ کرده است، نقش عوامل  انسانی را در خشک شدن دریاچه اورمیه برجسته دانستند. ایشان تاکید داشتند که طرح های توسعه عمرانی باعث نابودی تالاب ها به ویژه تالاب اورمیه شده است.

 این پژوهشگر حقوق محیط زیست در قسمتی از سخنان خود بیان داشتند که ایران پس از یونان دومین کشوری است که تالابهایش در معرض نابودی هستند و این تالاب های ثبت شده در کنوانسیون رامسر در حال خروج از این کنوانسیون و ثبت گردیدن در کنوانسیون مونترو به عنوان تالاب های در معرض نابودی هستند.

ایشان عامل اصلی در معرض نابودی قرار گرفتن دریاچه اورمیه را میانگذر شهید کلانتری دانستند که دریاچه اورمیه را قربانی توسعه عمرانی کرده و عامل اصلی دیگر را نیز توسعه روند سد سازی و عدم توقف این پروژه ها اعلام داشتند و این عوامل را مخالف با روند توسعه پایدار تلقی کرده و توسعه پایدار را برطرف کردن نیازهای نسل حاضر بدون لطمه وارد کردن به نسل های آینده دانستند.

 دکتر ترکمانی در ادامه راهکارهای نجات دریاچه را به دو دسته داخلی و بین المللی تقسیم نمودند:

راهکارهای داخلی:

۱. گنجانده شدن استفاده پایدار در قوانین و سیاست ها

۲. اتخاذ سیاست تالابی منحصر به فرد برای تالاب اورمیه و پیگیری جدی آن

۳. ارتقای سیستم ارزیابی زیست محیطی برای نیل به استفاده بهینه از دریاچه.

راهکارهای بین المللی:

۱. اصل مسئولیت مشترک اما متفاوت

۲. دریافت کمک های مالی از نهادهای مالی و پولی بین المللی عام

۳. دریافت کمک های مالی مستقیم از صندوق تالاب ها

دکتر ترکمانی با نا امید کننده خواندن اقدامات داخلی اشاره داشتند که راهکارهای داخلی علاوه بر اینکه به نتیجه نرسیده، وضع را نیز وخیم تر نموده است.

ایشان در خاتمه جلسه با پاسخگویی به سئوالات دوستداران محیط زیست و حاضرین در جلسه، مطرح کردن این معضل از سوی دولت ایران در عرصه بین المللی و کمک گرفتن از نهادهای مالی و پولی بین المللی را بهترین راهکار دانسته و وارد شدن تالاب اورمیه را در لیست تالاب های در معرض نابودی ضروری دانستند و این کار را وظیفه مسئولین کشور اعلام نمودند.

 سینا یوسفی- بهمن 1390 / آزاد اينسان

b.o