توقف صدور گاز ترکمنستان، هدف تحریم‌های تازه علیه ایران

 توقف صدور گاز ترکمنستان به ایران، بعد از اعلام تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی از سوی آمریکا و تصمیم جامعه اروپا دایر بر قطع واردات نفت خام از ایران، می‌تواند طی ماه‌های آینده مورد توجه قرار گرفته و بار دیگر مناطق شمالی ایران را با بحرانی مشابه با وضعیت دشوار زمستان سال ۱۳۸۶ روبه‌رو سازد.

 بنا بر گزارش خبرگزاری رویترز، کمیته بانکداری سنای آمریکا روز پنجشنبه آینده، دوم فوریه، جلسه‌ای خواهد داشت، که طی آن، بنا بر گفته سناتور دمکرات رئیس این کمیته، تیم جانسون، نسبت به طرح تازه‌ای به‌منظور گسترش تحریم‌ها علیه ایران اخذ رای می‌شود.

 در بیانیه مشترکی که به این منظور از سوی سناتور تیم جانسون از حزب دمکرات، و سناتور ریچارد شلبی، همتای او از حزب جمهوری‌خواه، انتشار یافته، قید شده‌است که: «ما حداکثر توان‌های دیپلماتیک، سیاسی و به‌خصوص اقتصادی خود را بکار خواهیم برد تا خطر رو به رشد ناشی از ادامه برنامه‌های هسته‌ای ایران را خنثی سازیم.»

 مختل کردن مبادلات نفت و گاز ایران از راه تنگتر ساختن دایره دادوستد بانکی مرتبط با آن، و همچنین تحت فشار قرار دادن شرکت‌های نفتکش خارجی حامل نفت خام ایران، در کنار شرکت ملی نفتکش ایران (وابسته به وزارت نفت جمهوری اسلامی) در شعاع تحریم‌های تازه قانون‌گذاران آمریکا قرار خواهند داشت.

 اعمال فشار‌های سیاسی، و استفاده از مجاری و اهرم‌های دیپلماتیک، می‌تواند، صدور گاز ترکمنستان به ایران را نیز هدف قرار دهد. در صورت متوقف ماندن صدور گاز طبیعی ترکمنستان به ایران، صدور گاز ایران به ترکیه به دلیل نیاز به تامین مصرف داخلی، ناگزیر، قطع خواهد شد.

سابقه قطع صدور گاز

 در حال حاضر معادل ۱۰ درصد از کل مصرف گاز خانگی سراسر ایران، (روزانه بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون متر مکعب) و بیش از ۵۰ در صد از گاز مصرفی استان‌های شمالی ایران، از راه واردات روزانه ۲۳ تا ۳۰ میلیون متر مکعب گاز از ترکمنستان تامین می‌شود.

 ایران و ترکمنستان در سال ۱۹۹۷ قراردادی ۲۵ ساله به‌منظور فروش روزانه ۲۳ میلیون متر مکعب گاز به امضاء رساندند. بهای اولیه خرید گاز برای هر هزار متر مکعب ۴۲ دلار تعیین شد.

 ترکمنستان در فاصله دسامبر ۲۰۰۷ تا مارس ۲۰۰۸ صادرات گاز خود را به ایران، به بهانه تعمیرات داخلی قطع کرد. پس از انجام تغییراتی در قرارداد فروش، و افزایش نرخ‌ها از ۴۲ دلار به ۷۵ دلار برای هر ۱۰۰۰ متر مکعب گاز، و همچنین قبول تعهد انجام یک سرمایه‌گذاری ۶۲ میلیارد دلاری در بنادر آن کشور از سوی ایران، جریان صدور گاز ترکمنستان به مناطق شمالی ایران از سر گرفته شد.

 روسیه خریدار دیگر گاز ترکمنستان محسوب می‌شود. میزان فروش گاز ترکمنستان به روسیه (شرکت گازپروم) بیش از دو برابر ایران است. گازپروم در سال ۲۰۰۸ موافقت کرد، قیمت پایه خرید گاز از ترکمنستان را از ۴۲ دلار به ۱۳۰ دلار در هر هزار متر مکعب افزایش دهد.

 با این وجود قیمت پرداختی گازپروم به ترکمنستان همچنان حدود ۳۵ درصد از قیمت فروش گاز روسیه در بازار اروپا (۲۰۰ دلار برای هر ۱۰۰۰ متر مکعب گاز) کمتر است. قیمت پرداختی ایران به ترکمنستان نیز از قیمت‌های فروش به روسیه کمتر است.

 از این لحاظ، با وجود در میان بودن یک قرارداد ۲۵ ساله میان ایران و ترکمنستان که هنوز ۱۶ سال از عمر آن باقی است، ترکمنستان، دارای استعداد کافی برای قرار گرفتن داوطلبانه در مسیر فشارهای خارجی است!

رادیو فردا