گزارش بلومبرگ از سقوط ارزش پول ایران؛ سودی که دولت از صعود دلار می برد

 

دولت آمریکا، سران دولت ایران و سپاه پاسداران را متهم کرد که از مردم عادی بهره کشي مي کنند و درحالی که کشور تحت فشار تحریم ها قرار دارد، از پایین آمدن ارزش پول رایج کشور، سود مي برند.

 

این اظهارات همزمان شد با کم شدن 15 درصدي ریال در مقابل دلار در پنج هفته گذشته.

 به گفته روزنامه مستقل  دنیاي اقتصاد، کاهش ارزش ریال نسبت به ماه مارس 35 درصد بود. اختلاف 39 درصدي که روز 21 دسامبر بین نرخ رسمي بانک مرکزي و بازار وجود داشت، در دو دهه گذشته بي سابقه بوده است.

 

دیوید کوهن، معاون خزانه داري آمریکا  گفت که اختلاف بین این دو نرخ باعث شده است که فرصت طلبان دولتي و تجار وابسته به سپاه نهایت استفاده را از تحریم هایي که به دلیل برنامه هاي اتمي مشکوک ایران است، ببرند. آنها کساني هستند که در داخل حکومت هستند و مي توانند ارز دولتي بگیرند و آن را در بازار آزاد به فروش برسانند.

 

کوهن مي گوید: "مردم عادي که بصورت فوري به دلار یا یورو نیاز پیدا مي کنند براي تهیه آن با مشکلات زیادي مواجه هستند و زماني که ارز در دسترشان قرار مي گیرد باید آن را به نرخ آزاد بخرند."

 

کوهن مي گوید: "در عین حال، مقامات ارشد دولتي و تجار برگزیده، که از اعضاي سپاه هستند، به ارز دولتي دسترسي دارند و در واقع در معاملات پر سود ارزي از مردم عادي ایران بهره کشي مي کنند."

 

حسین راغفر، استاد دانشگاه الزهرا در یک مصاحبه تلفني گفته  ارزش ریال در بازار ارز، ماه هاست که کاهش پیدا کرده است. ایراني ها در واقع با درونمایي که دولت برایشان ترسیم کرده است، مواجه شده اند. دولت ایران بعد از تحریم هاي جدید آمریکا و اتحادیه اروپا، با تورم 19.8 درصدي و بحران اقتصادي مواجه است و این وضعیت با احتمال تحریم نفتي ایران تشدید خواهد شد.

 

راغفر در ادامه گفت که در روز 21 دسامبر نرخ دولتي دلار، 11030 ریال شد اما در بازار آزاد آزاد نرخ دلار 15300 ریال بود. این شکاف روز گذشته کمتر شد و نرخ ارز دولتي 11100 ریال و ارز آزاد 15150 بود. شکاف 39 درصدي هفته گذشته در دو دهه گذشته بي سابقه بوده و ایرانیان دیگر به سیاستمداران و مقامات مالي که وعده بهبود  وضعیت اقتصادي را مي دهند، اعتمادي ندارند.

 

 

 

رسانه هاي ایران

 

خزانه داري آمریکا اسناد لازم را در مورد اظهارات کوهن در اختیار بلومبرگ قرار نداد. جان سولیوان سخنگوي خزانه داري آمریکا به گزارش هاي رسانه هاي ایران در مورد بانک مرکزي اشاره کرد و اظهارات  یکي از نمایندگان برجسته مجلس درمورد سودجویي ارزي، اشاره کرد.

 

سایت الف وابسته به احمد توکلي، اقتصاددان و رییس مركزی پژوهش های مجلس ، به نقل از وي اعلام کرد که شکاف بین نرخ ارز دولتي و آزاد باعث کاهش درآمد با استفاده از سرمایه هاي کشور مي شود.

 

احمد توکلي که  سیاست هاي اقتصادي احمدي نژاد را نقد مي کند، گفت که ادامه این وضعیت طبقه جدیدي از مردم را بوجود مي آورد که از آب گل آلود وضعیت اقتصادي و به لطف بانک مرکزي، ماهي گرفته اند.

 

کوهن به کنگره آمریکا گفت که ده سال بود که ایران با موفقیت توانسته بود سیاست ارز تک نرخي را دنبال کند و این سیاست  را تا سپتامبر 2010 با استفاده از درآمد نفتي، حفظ کرد. وي معتقد است که تحریم هاي سازمان ملل در ژوئن 2010، کار رابراي بانک مرکزي مشکل کرد و بانک مرکزي براي حمایت از ریال، کنترل بازار  ارز از دست داد. دلایل بالارفتن قیمت ارز، تورم شدید، بالا رفتن نرخ بیکاري و نارضایتي داخلي است.

 

کن کاتزمن، محقق آمریکایي و نویسنده کتابي در مورد سپاه مي گوید که این گفته که سپاه و اعضاي ارشد حکومت از سقوط ریال سود مي برند این سووال را مطرح مي کند که آیا تحریم ها تاثیر لازم براي متوقف کردن برنامه هاي اتمي ایران داشته است یا نه.

 

کاتزمن در مصاحبه اي مي گوید: "مسلم است که تحریم ها با اقتصاد ضربه مي زند، اما آیا این تحریم ها به موسسات مهمي که هدف تحریم بوده اند، ضربه مي زند یا باعث قدرتمند تر شدن دولت مي شود؟"

 

 

 

تحریم هاي کنوني

 

سازمان ملل،آمریکا و اروپا و سایر کشور ها بخش هاي اقتصادي، حمل و نقل دریایي، حمل و نقل و بخش تولیدات موشکي و اتمي سپاه را هدف تحریم هاي خود قرار داده اند تا ایران دست از برنامه هاي مشکوک اتمي خود بردارد. ایران اصرار دارد که برنامه هاي اتمي اش صلح آمیز است.

 

آژانس بین المللي انرژي اتمي سازمان ملل، طبق گزارش شماره هشت بازرسان مي گوید که ایران در پي تولید سلاح اتمي است.  در آخرین گفتگو ها درمورد تحریم ها، آمریکا، کانادا و انگلستان صحبت از تحریم نفتي ایران کرده اند.

 

نفت اصلي ترین منبع درآمد ایران است که در سال 2010 73 میلیارد دلار بوده است و بیش از 50 درصد بودجه کشور را در بر مي گیرد.

 

ایران دومین بزرگترین تولید کننده نفت اوپک بعد ازعربستان است و در سال 2010 در حدود روزانه 2.58 میلیون بشکه نفت فروخته است. ایران تا قرار است تا پایان سال شمسي که روز 19 مارس به پایان مي رسد، در حدود 110 میلیارد دلار از فروش نفت خام بدست بیاورد.

 

علي الفونه، پژوهشگر موسسه آمریکن اینترپرایز در واشنگتن است. حوزه تحقیقاتی او ایران، خصوصا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. مي معتقد است که دولت و سپاه در جریان جنگ ایران و عراق در دهه هشتاد از موقعیت مشابه سود سرشاري بردند. آنها به ارز دولتي دسترسي داشتند و از آن براي خرید اسلحه و فروش ارز دولتي در بازار آزاد استفاده مي کردند.

 

 

 

فساد مالي

 

الفونه در یک مصاحبه مي گوید: "حالاست که اقدامات سپاه در دهه هشتاد میلادي مفهوم پیدا مي کند، آنها در کوچکترین صنایعي که سود آور بود سرمایه گذاري کردند و رد پاي سپاه در همه جا دیده مي شود. آنها روز به روز در فساد مالي بیشتر فرو مي روند."

 

او مي گوید:« درحالیکه مردم ایران از تورم و کاهش قدرت ریال در مقابل دلار عذاب مي کشند، آنها سود مي برند.»

 

افزاش خشم مردم از تضعیف ریال و پیش آمدن فرصت براي فساد مالي به کمک رهبران ایران آمده است. رقیبان سیاسي احمدي نژاد او را متهم به سوء مدیریت اقتصادي مي کنند. رئیس جمهور و بانک مرکزي اتهام دست داشتن در سقوط ریال را رد مي کنند.

 

هفته گذشته تلویزیون دولتي ایران گروهي از مردم را نشان داد که شب را در مقابل بانک ها به صبح رسانده بودند و منتظر بودند تا سکه طلا بخرند. دنیاي اقتصاد مي نویسد که احمدي نژاد مقصران بي نام و نشاني را مسئول بالار فتن قیمت ارز مي داند.

 

احمدي نژاد  وعده داده بود که دولت، بازار ارز و سکه را تحت کنترل داشته باشد و روز 21 دسامبر نیز اعلام کرد که ایران دارای ذخیره ارزي و طلاي بیکراني است  که تا پانزده سال قادر خواهد بود پشتوانه ریال باشد.

 

الفونه مي گوید: "چند ماه پیش، بانک مرکزي ایران تلاش کرد تا نرخ طلا را با حراج کردن ذخیره طلاي کشور، ثابت نگه دارد اما بعد از مدتي این استراتژي را رها کردند زیرا طلا دیگر نمي توانست پشتوانه ریال باشد. قیمت طلا همچنان بالا مي رود زیرا اعتمادي به بانک مرکزي وجود ندارد."

 

محمد بهمني، رئیس بانک مرکزي، اعلام کرد که بانک تلاش مي کند تا ثبات نرخ ارز را نگه دارد اما  توانایي کافي براي دفاع از ریال  ندارد. اقتصاد ایران نیاز به مدیرت دارد زیرا مورد هجوم کشور هاي غربي است.

 

اسکات لوکاس، کارشناس ایران در دانشگاه بیرمنگام مي گوید: "هرکس به دلار ارزان دسترسي دارد، تلاش مي کند از آن سود ببرد. این فرد مي تواند احمدي نژاد یا عضو سپاه باشد."

 

بلومبرگ، 27 دسامبر

روز