کاهش صادرات فرآورده های نفتی: شورش های غذایی در راه است

نفت دارای نقش بسزایی در زندگی کشور است و رفاه شهروندان آن مستقیما وابسته به آن میباشد، زیرا درآمدهای حاصل از صادرات نفت و فرآورده های نفتی منبع اصلی رشد اقتصادی، درآمدهای ارزی و تشکیل درآمدهای بودجه است.

دولتمردان کشور با افتخار هشدار می دهند که در سه ماهه نخست امسال صادرات فرآورده های نفتی و پتروشیمی در قیاس با دوره مشابه سال گذشته 30 درصد افزایش یافته است.

میزان صادرات فرآورده های نفتی و محصولات پتروشیمی در سه ماهه اول به ارزش سه میلیارد و 813 میلیون دلار بود. در ضمن، انتظار می رود در آینده ای نزدیک کاهش چشمگیر عواید حاصل از صادرات نفت و فرآورده های نفتی صورت بگیرد. این امر دارای دلایل متعددی میباشد.

 همانطور که مشخص است، در ماه می امسال مجلس بودجه دولتی سال مالی جدید را در حجم 508 میلیارد دلار به تصویب رساند. افزایش 31 درصدی بودجه دولتی نسبت به سال گذشته در سایه جهش شدید بهای نفت، همچنین افزایش صادرات فرآورده های نفتی امکانپذیر شد. حین مذاکرات بودجه دولتی اعلام شد که در سال مالی جاری عواید کشور حاصل از صادرات نفت 65 میلیارد دلار بود که 20 درصد بیشتر از سال گذشته است. در عین حال، بهای نفت در بودجه 81.5 دلار بابت هر بشکه مقرر شده است. طبق آمارهای رسمی، میزان ذخایر نفتی در ایران 155 میلیارد بشکه، ذخایر گاز- 33.1 تریلیون متر مکعب بوده و خود کشور پنجمین تولید کننده نفت در جهان و دومین در اوپک پس از عربستان سعودی است. ولی وضعیت در این بخش حیاتی از اقتصاد هر سال رو به وخامت می گراید. برای مثال، کمبود شدید بنزین در کشور محسوس است. در پالایشگاه های نفتی داخلی بیش از 40 میلیون لیتر بنزین تولید می شود، ولی کشورمان نیازمند بیشتر از 61 میلیون لیتر بنزین در روز میباشد.

اولین دلیل کاهش قابل پیش بینی درآمدهای حاصل از صادرات نفت عبارت از آن است که هر چه بیشتر کشورها و شرکتهای بزرگ از خرید نفت ایران منصرف می شوند. بر اثر تحریم های بین المللی علیه کشورمان بعلت مناقشه پیرامون برنامه هسته ای، تاکنون شرکتهای پالایش نفتی «اینپکس» ژاپن، «اِنی» ایتالیا، «استاتویل» نروژ، شرکت مشترک انگلیسی-هلندی «شِل» و «توتال» فرانسه از نفت ایران خودداری ورزیده اند.

دلیل دوم کاهش درآمد حاصل از صادرات نفت به دلیل تصمیمات اخیر آژانس بین المللی انرژی در رابطه با ارسال 60 میلیون بشکه نفت خام به بازار جهانی، بوده است. این تصمیم بلافاصله باعث  سقوط قیمت نفت در جهان بین المللی شد-بهای نفت بلافاصله 6-10 درصد کاهش یافت. بنا بر این دولت برای حفظ درآمد بودجه دولت از صادرات نفت، باید بطور چشمگیر تولید نفت را افزایش دهد. و اما در این صورت مشکل دیگر ایجاد میشود- استهلاک کامل تجهیزات نفت .

ماه گذشته محسن خجستهمهر معاون وزیر نفت هشدار داد: اگر در پنج سال آینده در بخش انرژی 150 میلیارد دلار سرمایه گذاری نشود، تولید نفت می تواند به یک میلیون بشکه در روز کاهش یابد. یعنی درصورت استهلاک کامل تجهیزات نفت حتی نمی توان سطح فعلی تولید نفت را که 3.7 میلیون بشکه در روز میباشد، حفظ کرد.

با وجود این که امروزه بیش از 85 درصد درآمد ارز خارجی و 75  درصد درآمد واقعی بطور مستقیم یا غیر مستقیم به تولید نفت بستگی دارد، وضعیت اجتماعی- اقتصادی کشور رو به کاهش است. تحریم های بین المللی، تورم، کاهش شدید در تولید داخلی، افزایش بیکاری،  تبدیل به سردرد رژیم شده است و دولت سعی میکند این مشکلات را نادیده بگیرد و بر مسئله رویارویی بین رئيس جمهور و رهبر تمرکز کند. در حال حاضر زندگی کردن در کشور حتی با موجودی درآمد بدست آمده از فروش نفت، غیر قابل تحمل است. متاسفانه امروزه در ایران، زندگی به طور عمومی به صادرات انرژی بستگی دارد و به این دلیل در اقتصاد کشور وضعیت فاجعه ای به وجود آمده است، و با توجه به این بیش از یک سوم جمعیت زیر خط فقر زندگی میکنند.

بعید است در سال جاری درآمد حاصل از صادرات نفت کشور، بنا بر برنامه ریزی های بودجه دولت به 65 میلیارد دلار برسد.  بنابراین حتی تصور کاهش چشمگیر تولیدات و صادرات محصولات نفتی، وحشت آور است. چون که به طور مستقیم امنیت غذایی کشور بستگی به درآمد از نفت دارد، زیرا که محصولات کشاورزی کشور ما نیازهای داخلی را تامین نمیکند. در صورت کاهش درآمد حاصل از فروش انرژی، ما با کمبود مواد غذایی حاد روبرو خواهیم شد. کاهش  درآمدهای ناشی از صادرات نفت منجر به کمبود شدید منابع مالی در وزارت خزانه داری دولت خواهد شد و در نتیجه دولت دیگر قادر به تامین خدمات اجتماعی نخواهد بود  و همچنین باعث استهلاک صندوق ذخیره ارزی خواهد شد، زیرا از این صندوق برای حفظ سطح فعلی زندگی مردم هزینه های زیادی پرداخت خواهد شد. دولت چه اقداماتی را برای جلوگیری از چنین وضعیت که میتواند منجر به شورش شود، انجام خواهد داد؟ به احتمال زیاد اقدامات سرکوبگرانه خود را علیه جمعیت افزایش خواهند داد. زیرا رژیم برای تغییر این وضعیت نه تمایل دارد و نه امکاناتی، زیرا دولت ما تمام فصرت های خود را در نتیجه سیاست های تهاجمی خارجی خود که کشور را به نیستی کشانده، از دست داده است.

بهنام طالبی

REALIRAN.net