با خشک شدن دریاچه ارومیه شهرهایی مانند تبریز تخلیه خواهند شد

 لیلا مرگن

 

 

 دبیرکل خانه کشاورز پیشنهادات مطرح شده برای احیای دریاچه ارومیه را عجیب و غریب توصیف کرد و گفت: انتقال آب از ارس به دلیل نبود سهمیه برای ایران قابل اجرا نیست.

 

  به گزارش خبرگزاری موج دکتر عیسی کلانتری، دبیر کل خانه کشاورز در گفتگو با خبرنگار موج با اعلام این مطلب اظهار داشت: دریاچه ارومیه آبگیری است که متوسط وسعت آن بین 6000-550 کیلومتر مربع است.

 

وی افزود: حوضه این دریاچه از کوه های مرز ترکیه تا سبلان را شامل شده و این گستره آبی تاثیر بسزایی در تنظیم درجه حرارت منطقه دارد.

کلانتری خاطر نشان ساخت: بدون دریاچه ارومیه محیط زیست منطقه معنی دیگری پیدا خواهد کرد و اصولا ادامه حیات در استان های همجوار به شدت زیر سوال می رود.

وی گفت: متاسفانه در کشورهای جهان سوم کمتر به مسایل طبیعی کشورها اهمیت داده اند و ساختار زیست محیطی و طبیعی مناطق، در تصمیم گیری ها و حفظ ساختارها همواره مغفول می ماند.

دبیر کل خانه کشاورز افزود: زمانی مسئولین، سیاستگذاران و حاکمان متوجه اشتباهات خود می شوند که کار از کار گذشته است.

وی با اشاره به جمعیت کم کشور در گذشته، خاطر نشان ساخت: پیش از این نقل و انتقالات اندک بود و دخالت بشر در محیط زیست به مراتب محدودتر بوده و خطرات جدی برای آن ایجاد نمی کرد.

کلانتری ادامه داد: افزایش روزافزون انتظارات در جامعه و حاکمیت رفاه بیشتر سبب شده که محیط زیست اولین قربانی این تقاضاها و پاسخ به آن باشد.

وی تصریح کرد: افزایش جمعیت، افزایش تقاضا برای مصرف مواد غذایی و آب را نیز به همراه داشته است.

دبیر کل خانه کشاورز اذعان داشت: بهبود وضعیت زندگی با افزایش تقاضا، سهم محیط زیست از منابع را می کاهد تا به سهم انسان ها افزوده شود.

وی تغییر اقلیم و درجه حرارت را تابعی از افزایش مصرف، جمعیت و زندگی ماشینی دانست و گفت: تغییر اقلیم در شمالغرب کشور سبب شده این منطقه با خشکسالی های بیشتری مواجه شود.

کلانتری افزود: به موازات خشکسالی ها کاهش جیره طبیعی دریاچه ارومیه از آبهای جاری و زیرزمینی در آذربایجان نیز به دلیل برداشت اضافی بخش کشاورزی و سایر بخش ها، میزان آب ورودی به این دریاچه را کاهش داده است.

 

تبخیر در حوضه آبخیز دریاچه ارومیه 4 برابر بارش است

دبیر کل خانه کشاور میزان بارش طبیعی در حوضه آبخیز ارومیه را به طور متوسط 320 میلیمتر اعلام کرد و گفت: میزان تبخیر در این منطقه بین 1200-1100 میلیمتر است.

وی افزود: در این منطقه تبخیر 4 برابر بارش است.

کلانتری با اشاره به توسعه کشاورزی به صورت قانونی و غیرقانونی، اظهار داشت: شهرها در اطراف دریاچه ارومیه گسترش یافته و افزایش جمعیت، میزان آبهای ورودی به دریاچه را روز به روز کمتر کرده است.

وی ادامه داد: به طوری که امروز رودخانه های حوضه دریاچه ارومیه آبی را وارد این دریاچه نمی کنند مگر آن که از سدها سرریز شوند و مازاد آب آنها به دریاچه برسد.

دبیر کل خانه کشاورز تعداد سدهای بزرگ و کوچک موجود در حوضه دریاچه ارومیه را 25 سد اعلام کرد و گفت: این سدها آبهای ورودی به دریاچه را مسدود کرده اند.

وی ادامه داد: به موازات سدها، حفر چاه ها غیرمجاز و مجاز در حوضه دریاچه ارومیه سبب شده آبی از زیرزمین به دریاچه وارد نشود.

کلانتری اظهار داشت: در حال حاضر عمق آب دریاچه ارومیه به طور متوسط کمتر از 6 متر بوده و در حاشیه آن بیش از 140 متر باتلاق و لجنزار ایجاد شده است.

وی خاطر نشان ساخت: شرایط فعلی دریاچه ارومیه نشان می دهد، آبهای زیر زمینی وارد بستر دریاچه نمی شوند بنابراین به اندازه مابه التفاوت بارش های مستقیم که حدود 300 میلی متر است و تبخیر 1100 میلیمتری، از ارتفاع آب دریاچه ارومیه کاسته شده است.

دبیر کل خانه کشاورز متوسط وسعت دریاچه را حدود 6 هزار کیلومتر مربع اعلام کرد و گفت: در حال حاضر این وسعت به کمتر از 2 هزار کیلومتر مربع رسیده است.

وی بالاترین ارتفاع آب دریاچه از سطح تراز دریا طی سال 74 را 1 هزار و 275 متر دانست و افزود: در حال حاضر این رقم به 1 هزار و 270 متر رسیده، یعنی از متوسط ارتفاع آب 5 متر کاسته شده است.

 

تخلیه شهرهای بزرگ در اثر خشک شدن دریاچه ارومیه

کلانتری اظهار داشت: غلظت نمک در دریاچه ارومیه 40 درصد است.

وی گفت: این به مفهوم آن است که آب دریاچه به گلی از نمک تبدیل شده و در واقع درون دریاچه آب وجود ندارد بلکه محلول اشباع شده ای از نمک در آن جریان دارد.

دبیر کل خانه خاطر نشان ساخت: دو سوم سطح دریاچه ارومیه خشک شده و اگر دریاچه ارومیه به طور کامل خشک شود، اهالی منطقه ناچار به کوچ می شوند.

وی تصریح کرد: با خشک شدن دریاچه ارومیه طوفانی که از مدیترانه وارد ایران شده و به سمت شرق حرکت می کند، حتی ممکن است نمک ها را به اردبیل، زنجان و قزوین نیز برساند.

کلانتری اذعان داشت: با خشک شدن دریاچه ارومیه، شهرهای تبریز، میاندوآب و غیره مجبور به تخلیه خواهند شد.

وی تاکید کرد: تغییر رفتارهای جمعیت ساکن در آذربایجان، هزینه های سنگینی بر کشور وارد خواهد کرد.

دبیر کل خانه کشاورز ادامه داد: این هزینه ها صدها برابر بیشتر از مبالغی است که باید برای احیای دریاچه ارومیه پرداخت شود.

 

اتمام سدهای نیمه تمام منطقه، اندک آب ورودی به دریاچه ارومیه را متوقف می کند

کلانتری با اشاره به اثرات مهاجرت اجباری در منطقه آذربایجان، اظهار داشت: اثرات سوء اکولوژیکی و زیست محیطی در حوضه دریاچه ارومیه غیر قابل پیش بینی است.

وی ادامه داد: دریاچه ارومیه با سدهای ساخته شده فعلی دچار مشکلات عدیده ای شده است اما با اتمام سد ستارخان و سایر سدهای در دست ساخت، قطره ای آب وارد دریاچه ارومیه نخواهد شد.

دبیر کل خانه کشاورز هزینه خشک شدن دریاچه ارومیه را 100 ها میلیارد دلار اعلام کرد و گفت: با چند درصد این هزینه ها می توان در میان مدت دریاچه ارومیه را احیا کرد.

وی افزود: با این روش جلوی کاهش تولید و مهاجرت به شهرها همچنین تخریب محیط زیست علیرغم بروز خشکسالی ها گرفته خواهد شد.

 

میانگذر دریاچه ارومیه عاملی برای خشک شدن آن نیست

کلانتری میانگذر دریاچه ارومیه را عاملی برای خشک شدن آن ندانست و تصریح کرد: میانگذر در فاصله 14 کیلومتری دو طرف، دارای دهانه بوده و آب در آن جریان دارد.

وی افزود: در زیر پل 99 درصد آب دریاچه جریان داشته و اخیرا نیز تلاش می کنند تا در غرب دریاچه یک دهنه ایجاد کنند، با این روش 1 درصد باقیمانده آب نیز جریان خواهد یافت.

دبیر کل خانه کشاورز خاطر نشان ساخت: محیط زیست می خواهد بی تدبیری خود را به گردن دیگران بیاندازد.

وی تاکید کرد: محیط زیست وقتی باید وارد عمل می شد که چندین سد در حوضه آبخیز ارومیه ایجاد شده و جیره آب دریاچه را قطع کردند.

کلانتری اضافه کرد: یا اینکه باید جلوی ایجاد چاه های غیرمجاز را می گرفت زیرا عامل خشکی دریاچه بهره برداری بیش از حد از منابع آب های جاری و زیر زمینی است.

 

خشک شدن ارومیه برای آذربایجان غربی کمتر مشکل ایجاد می کند

دبیر کل خانه کشاورز با تاکید بر غیر قابل پیش بینی بودن اثرات زیانبار خشک شدن دریاچه ارومیه، گفت: خشک شدن این دریاچه برای مردم آذربایجان غربی تبعات کمتری را به همراه خواهد داشت.

وی افزود: زیرا مسیر باد در منطقه از غرب به سمت شرق بوده و آذربایجان غربی چندان درگیر نخواهد شد.

کلانتری گفت: 98-97 درصد مشکلات آتی مربوط به استان های غربی بوده و این مناطق از نظر درجه حرارت و تغییر اقلیم بیشتر دچار معضل می شوند.

 

پیشنهادات عجیب و غریب برای احیای دریاچه ارومیه

دبیر کل خانه کشاورز پیشنهادات مطرح شده برای احیای دریاچه ارومیه را عجیب و غریب توصیف کرد و گفت: انتقال آب از ارس به دلیل نبود سهمیه برای ایران قابل اجرا نیست.

وی افزود: برای انتقال آب از ارس به سمت دریاچه ارومیه بایستی در بخشی از مسیر پمپاژ آب تا ارتفاع 700 متری انجام شود.

کلانتری ادامه داد: نه ایران سهمی از آب ارس دارد و نه اینکه پمپاژ آب از این رودخانه، مقرون به صرفه است.

وی انتقال آب از خزر را نیز غیر منطقی دانست و تصریح کرد: در خزر نیز باید آب تا ارتفاع بیش از 1000 متر پمپاژ و وارد دریاچه ارومیه شود.

دبیر کل خانه کشاورز اذعان داشت: این پروژه ها از نظر مهندسی امکان پذیر بوده اما به لحاظ اقتصادی چندان توجیه پذیر نیست.

وی تنها راه نجات دریاچه ارومیه را بهینه کردن مصرف آب در بخش کشاورزی و حوضه آبخیز این دریاچه اعلام کرد.

کلانتری گفت: باید آب صرفه جویی شده به دریاچه منتقل شود و مسئولین از افزایش سطح زیر کشت در استان های آذربایجان شرقی و غربی به شدت جلوگیری کنند.

وی تاکید کرد: دولت باید تمامی هزینه های افزایش بهره وری آب بخش کشاورزی در حوضه دریاچه ارومیه را که حدود 600 هزار هکتار است، بپردازد.

دبیر کل خانه کشاورز اظهار داشت: دولت نباید به هیچ وجه اجازه برداشت از آب صرفه جویی شده را برای کشاورزران صادر کند و بایستی این آب مستقیما وارد دریاچه ارومیه شود.

وی گفت: اصلاح ساختار شبکه های آبیاری و بهبود راندمان آب باید در سطوح زیر کشت پایاب سدها با جدیت دنبال شود.

کلانتری افزود: با این روش 3-2.5 میلیارد متر مکعب آب وارد دریاچه ارومیه خواهد شد.

وی هزینه های ناشی از اجرای سیستم آبیاری تحت فشار برای بهبود راندمان آب در بخش کشاورزی را 4-3 میلیارد دلار اعلام و تصریح کرد: ظرف 5 سال این سیستم بایستی در اراضی کشاورزی حوضه آبخیز ارومیه پیاده شود.

دبیر کل خانه کشاورز در خصوص برنامه های دراز مدت برای نجات ارومیه، اظهار داشت: به موازات اقدامات انجام شده برای افزایش راندمان آب، بایستی از برخی منابع آبی مرزی که ایران سهمی از آن دارد، بخشی از نیاز آبی دریاچه ارومیه تامین شود.

وی اظهار داشت: رودخانه زاب از جمله منابعی است که ایران از حق آبه خود استفاده نکرده و باید سهم کشور به دریاچه ارومیه بازگشت داده شود.

کلانتری افزود: از طریق رودخانه زاب 1.5 میلیارد متر مکعب آب وارد سد دوکان در عراق می شود.

وی ادامه داد: سهم ایران از این رودخانه حدود 750 میلیون متر مکعب است که در حال حاضر فقط از 50 میلیون متر مکعب آن استفاده می کنیم.

دبیر کل خانه کشاورز اذعان داشت: در حال حاضر با حفر تونل فقط بخشی از آب سرشاخه های زاب را وارد سدهای حوضه آبخیز دریاچه ارومیه کرده اند.

وی ادامه داد: مسئولین باید با ایجاد سد اجازه ندهند آب زاب وارد کشور عراق شود و سپس این آب را به داخل دریاچه باز گردانند.

کلانتری خاطر نشان ساخت: در صورت اجرای عملیات مهندسی در منطقه، طی 15-10 سال پس از اتمام عملیات، دریاچه ارومیه به وضعیت نرمال باز خواهد گشت.

 

نجات دریاچه ارومیه نیاز به مدیریتی با اختیارات فراتر از دولت دارد

دبیر کل خانه کشاورز اظهار داشت: نجات دریاچه ارومیه نیاز به مدیری با اختیارات فراتر از دولت دارد.

وی افزود: این فرد باید با طی 6-5 سال اقدامات ضربتی برای نجات ارومیه انجام دهد.

کلانتری با اشاره به آغاز حرکت های مردمی برای نجات ارومیه، گفت: امروز مردم دریافته اند که چه خطری آنها را تهدید می کند.

وی افزود: اما دولت برای احیای دریاچه ارومیه همکاری نمی کند.

دبیر کل خانه کشاورز اذعان داشت: نجات دریاچه ارومیه اولویت دست چندم دولت بوده و سیاست ها در منطقه شمالغرب بیشتر بر ایجاد اشتغال، رفاه، احداث کارخانه و فرودگاه متمرکز شده است.

 

وی تاکید کرد: نجات دریاچه ارومیه اولویت منحصر به فرد و شماره یک منطقه شمال غرب کشور است.

 

کلانتری گفت: اما در حال حاضر نجات این دریاچه اولویت هزارم دولت هم نیست