البرادعی : فتوای قتل من در ایران صادر شده است

 

«تغییر»: ترس از اخوان‌المسلمین بی‌مورد است. آن‌ها بنیادگرا نیستند، در ۵۰ سال گذشته هر خشونتی را رد کرده‌اند و به روشنی گفته‌اند که خواستار یک حکومت سکولار هستند. علاوه بر این، به‌رغم برخورداری از اعتماد خیابان، از پشتیبانی اکثریت مردم مصر نیز برخوردار نیستند

 

ترس از اخوان‌المسلمین بی‌مورد است. آن‌ها بنیادگرا نیستند، در ۵۰ سال گذشته هر خشونتی را رد کرده‌اند و به روشنی گفته‌اند که خواستار یک حکومت سکولار هستند. علاوه بر این، به‌رغم برخورداری از اعتماد خیابان، از پشتیبانی اکثریت مردم مصر نیز برخوردار نیستند

محمد البرادعی سرپرست پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی، برنده نوبل صلح و رقیب انتخاباتی بالقوه حسنی مبارک، سه روز پس از ورود خود به قاهره مدعی شد که فتوای قتل او در ایران صادر شده است. البرادعی روز پنجشنبه ۲۶ ژانویه، با هدف پیوستن به اعتراضات مدنی هم میهنان خود به قاهره بازگشت.

 

روز شنبه (۲۹ ژانویه) ، دو خبرنگار آلمانی، با البرادعی درباره تحولات مصر و نقشی که او می خواهد در این تحولات ایفا کند، به گفت و گو نشستند. البرادعی یک سال پیش ضمن اعلام آمادگی خود برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آینده مصر، از حسنی مبارک رئیس جمهور فعلی خواسته بود که دست به اصلاحاتی بنیادین در عرصه های سیاسی و اقتصادی بزند و راه مشارکت مردم را در تعیین سرنوشت خودشان هموار کند. سرپرست پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی در این گفت و گو مدعی شد که چند روز پیش، فتوای قتل او از سوی یک گروه تروریستی ایرانی صادر شده، اما دولت مصر هیچ واکنشی در این زمینه نشان نداده است.

 

جمهوری اسلامی ایران، در روزهای اخیر، ضمن پخش مکرر صحنه های تظاهرات مردم مصر، می کوشد وانمود کند که آن ها، سی و دو سال پس از انقلاب اسلامی شکست خورده ایران، با پیروی از افکار آیت الله خمینی قصد رسیدن به یک نظام مذهبی شبیه ایران را دارند. رهبران جمهوری اسلامی، روی اخوان المسلمین و تاثیری که این جریان افراطی ممکن است بتواند روی مردم فقیر محله های محروم مصر بگذارد حساب می کنند. اما البرداعی می گوید که اخوان المسلمین خشونت را رد می کنند و خواستار یک حکومت سکولار هستند. بسیاری از تحلیل گران و روزنامه نگاران مصری هم معتقدند که نفوذ علمای الازهر، روی مسلمانان اهل سنت مصر بیش از اخوان المسلمین است و آن ها خواستار استقرار یک نظام اسلامی بنیادگرا نیستند.

 

برگردان متن کامل مصاحبه “گُئورگ هوفمن اوستنهف” و “گونتر مولر” با محمد البرادعی را در اینجا می خوانید:

 

ج/ط

 

* از میانه هفته گذشته، اوضاع مصر به وخامت گرائید. رژیم مبارک برخورد خشونت آمیز با تظاهرکنندگان را آغاز کرد. سه نفر کشته شدند. بعد ساختمان های دولتی در قاهره به آتش کشیده شدند. شما زودتر از آنچه در نظر داشتید، از وین به مصر رفتید. آنجا می خواهید چه کنید؟

- بله. من زودتر سفر کردم، زیرا حوادث سرعت گرفتند. من اکنون می خواهم در حدی که می توانم از مردم مصر پشتیبانی اخلاقی و سیاسی کنم. علاوه بر این می خواهم هرکاری که می توانم انجام بدهم تا روند امور مسالمت آمیز بماند. متاسفانه رژیم به برخورد خشونت آمیز با تظاهرات مسالمت آمیز آغاز کرده. اما من به شما می گویم: اگر مبارک به این روش ادامه دهد، انتقام تلخی پس خواهد داد.

 

* چرا روز سه شنبه، هنگامی که روز خشم اعلام شد در کنار تظاهرکنندگان نبودید؟

- در اساس من به تقسیم کار اعتقاد دارم. من، در خارج، از طریق ارتباط با رسانه های بین المللی و مصری می توانستم از جنبش دموکراتیک در مصر پشتیبانی کنم. من، از چنان ارتباط هائی در سراسر جهان برخوردار هستم که بتوانم انسان ها را برای مسئله مردم مصر تجهیز کنم. علاوه بر این، جوانان مصر باید بدانند که آن ها بدون کمک من هم می توانند این تظاهرات را سازماندهی کنند. آن ها نیازی به رهبر بالای سر ندارند.

 

* ترس از زندگی خودتان دارید؟

- نه. طبعا خطرات امنیتی یی وجود دارد که مایل نیستم درباره آن ها صحبت کنم. به تازگی یک گروه تروریست ایرانی، فتوای مرگ مرا صادر کرده است. برای من عجیب است که هیچکس از طرف دولت مصر این فتوا را محکوم نکرد. من در حال حاضر هیچ گارد شخصی در قاهره ندارم. اما در این مرحله از چرخش واقعی سیاسی باید در محل باشم.

 

* شما در گذشته از سوی برخی سازماندهندگان تظاهرات به تندی مورد انتقاد قرار گرفته اید که بیش از حد دیپلمات هستید و نمی خواهید برای خواست های مردم بجنگید.

- این چیزها را جوان ها می گویند. این، بی تردید از آنجا هم ناشی می شود که آن ها از طریق حضور من احساس امنیت بیشتری می کنند. من دقیقا همین را می خواهم تغییر بدهم: تحول نباید از یک فرد خاص ناشی شود. من، صدای مخالفان باقی می مانم، اما رهبر آن ها نیستم.

 

* چرخش در تونس خیلی سریع اتفاق افتاد. ظرف چند هفته، از دستفروشی که خودسوزی کرد تا تظاهرات خونین و سرنگونی رژیم بن علی. آیا سناریوی مشابهی در مصر هم ممکن است؟

- ما تا امروز در برابر این مشکل قرار داریم که رژیم مبارک به شدت خودکامه عمل می کند و در برابر هر اصلاحاتی می ایستد. به عنوان نمونه، خود من اجازه ندارم در مصر حزب خودم را تاسیس کنم. باید به سراغ حزب حاکم بروم و از آنجا اجازه بخواهم. حتی اگر موافقت شود، باید به لحاظ نظری ۵ سال دیگر صبر کنم تا با حزب خودم به عنوان نامزد ریاست جمهوری وارد صحنه شوم. به این دلیل ما باید به صورت غیررسمی کار کنیم تا بتوانیم اثرگذار باشیم.

 

* غیر رسمی یعنی این که شرایط سرنگونی (حکومت) را فراهم کنید؟

- من خواستار یک راه حل مسالمت آمیز هستم. من در ماه های گذشته یک میلیون امضای مصری هائی را جمع کردم که خواهان اصلاح سیستم هستند. این برای کشوری که مردمش از ۶ دهه پیش تحت فشار قرار دارند خیلی زیاد است. مردم از این که نامشان را بیان کنند می ترسند، چون که ممکن است بازداشت و شکنجه شوند. من همچنین به تحریم انتخاباتی توصیه می کنم که در این دیکتاتوری فقط یک بازی است. بعد هم این امکان وجود دارد که تظاهرات توده ای سبب تجدید نظر رژیم شود.

 

* مصر حالا راه تونس را می رود؟

- ممکن است. اما پیش شرط ها یکی نیستند. وضع تونس به لحاظ اقتصادی و اجتماعی خیلی بهتر است. در تونس یک طبقه متوسط مستقل و آگاه وجود دارد. این طبقه متوسط در مصر از بین رفته است. ما نخبگان ثروتمند، یک قشر کوچک پائینی طبقه متوسط و یک لایه بزرگ فقیر داریم.

 

* و برخلاف تونس، تعداد کارمندان دولت نیز خیلی زیاد است.

- بله. بسیاری از مردم برای حکومت کار می کنند. از این طریق سیستم فاسدی به وجود آمده که این گروه از انسان ها حاضر نیستند آن را از دست بدهند. خیلی ها از حقوق ویژه، تسهیلات و درآمدهای جانبی بهره می برند. خواست اصلاحات از سوی جوانانی دنبال می شود که ۶۰ درصد جمعیت را تشکیل می دهند. این خواست کارگران و قشر پائینی طبقه متوسط نیز هست. خشم این انسان ها شدید است. درآمد ۴۰ درصد مردم مصر کمتر از یک دلار در روز است. ۲۸ درصد جمعیت بی سواد است. بیکاری شدید و شرایط زندگی فاجعه بار است.

 

* آیا وضعیت در مصر انفجاری تر از تونس است؟

- بله. به طور مشخص. تونس در مقایسه ثروتمندتر از مصر است. در آنجا یک طبقه متوسط بزرگتر و سنت های سندیکائی هست. مساله مصر نیازهای ابتدائی است. نان و کره. رژیم این را می داند، می ترسد و به همین دلیل واکنش تهاجمی تری دارد. در روزهای پیش از تظاهرات بزرگ هفته گذشته، جوانان زیادی بازداشت شدند. آن ها را تهدید کردند که اگر به خیابان بریزند، خانواده هایشان مورد آزار قرار خواهند گرفت. به آن ها گفته شد که اگر با من همکاری کنند شکنجه یا کشته خواهند شد.

 

* یعنی رژیم مبارک نمی داند که در برابر خشم مردم چه واکنشی باید نشان بدهد. در سایر کشورها دست کم نرخ مواد غذائی کاهش می یابد.

- بله. این مهم است، اما فقط بخش کوچکی از راه حل خواهد بود. نیمی از مساحت قاهره را امروز حلبی آبادها تشکیل می دهند. ۸ میلیون نفر در زاغه ها زندگی می کنند. از بهداشت و امکانات آموزشی خبری نیست. مخالفان سرکوب می شوند. سیستم از هم می پاشد. در مصر باید با صفر آغاز کرد. رژیم چشم و گوش خود را می بندد و واقعیت را نادیده می گیرد. این برای من کاملا غیرقابل فهم است. هیچ راهی وجود ندارد، جز آن که این رژیم بسته فورا باز شود.

 

* در هفته های گذشته با مبارک مکالمه تلفنی داشته اید؟

- نه. و او هم با من تماسی نگرفته است.

 

* چرا به سراغ او نمی روید؟

- ما در گذشته صحبت های زیادی با هم داشته ایم. من با او درباره همه نابسامانی ها حرف زده ام. اما دریافتم که خواستار تغییر اوضاع نیست. او فکر می کند که دموکراسی مملکت را به هرج و مرج می برد.

 

*خیلی از کشورهای غربی هم قضیه را طور دیگری نمی بینند. این نگرانی وجود دارد که بنیادگرایان اسلامی به قدرت برسند.

- بله. بعد از سی سال دیکتاتوری، ممکن است رادیکال ها برای به دست گرفتن قدرت از انقلاب سوء استفاده کنند. اما این اشتباه است که تصور کنیم الزاما انتخاب میان رژیم خودکامه یا دولت های بنیادگرای اسلامی وجود خواهد داشت که بخواهند حکومت خدا ایجاد کنند. این در مورد مصری ها و بخش بزرگی از کشورهای عربی مصداق ندارد. یعنی مارکسیست ها، سوسیالیست ها و لیبرال های زیادی وجود دارند. در خارج مثلا ترس از اخوان المسلمین مصر وجود دارد.

 

* به ناحق؟

- به یقین. اخوان المسلمین یک گروه محافظه کار مذهبی است. تعداد بی شماری استاد دانشگاه در آن هستند، از ۵۰ سال پیش هر نوع خشونتی را رد می کند و به روشنی می گوید که خواستار یک حکومت سکولار است. اخوان المسلمین از اعتماد خیابان برخوردار است، زیرا انجام آن بخش از خدمات اجتماعی را به عهده گرفته که حکومت رها کرده است. اما، اخوان المسلمین از پشتیبانی اکثریت مردم مصر برخوردار نیست. اگر مردم چشم اندازی داشته باشند، کاری بیابند و بتوانند تشکیل خانواده بدهند، اگر بتوانند بدون ترس آنچه را فکر می کنند به زبان بیاورند، اگر آزادی مذهب وجود داشته باشد و بتوانند آنچه را می خواهند انتخاب کنند، افراطی گری ضعیف خواهد شد. تنها راه مقابله با بنیادگرائی، قدرت دادن به مردم است.

 

*وقایع تونس برای منطقه چه معنائی دارد؟ بعضی ها چنین می بینند که رژیم ها یکی پس از دیگری فرو خواهند ریخت. بعضی ها هم از “دانسیگ” جهان عرب نام می برند. یعنی پیش آغاز مراحل طولانی دگرگونی ها. شما چه فکر می کنید؟

- تونس در هر حال یک پیام قدرتمند به ملت های عرب فرستاد:”بله. ما می توانیم”. مثل شعار اوباما. مردم دهها سال است سرکوب را تجربه می کنند، امیدشان را از دست داده اند، در فرهنگ ترس زندگی می کنند. حالا آن ها می بینند که اگر به هم بپیوندند، می توانند چیزی را تغییر دهند. حتی یک دیکتاتور بی رحم را سرنگون کنند. طبعا کشورها متفاوت هستند. اما این فقط به زمان بستگی دارد که سایر کشورها نیز مجبور به تغییر خود شوند.

 

*مبارک کی به دنبال بن علی به تبعید خواهد رفت؟

- در حالی که آقای بن علی یکی از دوستان بزرگ غرب بود هیچکس فکر نمی کرد که تونس شبانه اینقدر تغییر کند. طبعا نمی دانیم که مبارک کی سوار هواپیما خواهد شد. اما وقایع روزهای گذشته نشان می دهند که همه چیز می تواند به سرعت اتفاق بیافتد.