صنایع‌دستی ایران ناموفق در نمایشگاه‌های خارجی

  مریم جلیلوند

 هرسال نمایشگاه‌های صنایع‌دستی خارج از کشور در حالی برگزار می‌شود که برخلاف گفته‌های متولیان این حوزه، چندان‌ هم برای جامعه صنایع‌دستی کشور سودآور نبوده و حتی گفته می‌شود که برخی از هنرمندان این رشته که در نمایشگاه‌ها شرکت می‌کنند، پس از بازگشت به علت هزینه‌های شرکت در نمایشگاه، دچار ورشکستگی هم می‌شوند.

خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گروه میراث فرهنگی ـ هرساله نمایشگاه‌های صنایع‌دستی با تعدادی هنرمند و صنعتگر درارج از مرزهای کشور برگزار می‌شود و به دنبال آن خبرهایی درباره موفقیت در این نمایشگاه‌های از سوی متولیان برگزاری آن شنیده می‌شود. شنیده‌هایی که بیشتر با آنچه وجود دارد متفاوت است. گفته می شود تعدادی از صنعتگران شرکت کننده پس از بازگشت دچار ورشکستگی می شوند چرا که نمایشگاه های خارجی درحالی برگزار می شود که هیچ‌گونه بسترسازی منسجمی درقالب صورت نگرفته است.

به گزارش CHN شاغلان و فعالان حوزه صنایع‌دستی معتقدند در شرایطی که حیات صنایع دستی منوط به ورود توریست است و این امر به شکل ملموس دیده نمی‌شود، برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی در خارج از کشور امکانی است برای ترویج صنایع دستی مشروط به اینکه چتر حمایت دولت تمامی هنرمندان و صنعتگران را در برگیرد و هزینه‌هایی از قبیل بلیط رفت و برگشت، هزینه بار و غرفه بردوش آنها سنگینی نکند.

غلامعلی فیض الهی، رئیس اتحادیه صنایع دستی اصفهان در گفت و گو با CHN می‌گوید: «برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی در خارج از کشور معمولا توسط وزارت ارشاد و متولیان حفظ و توسعه صنایع دستی انجام می‌گیرد. البته شرایطی از قبیل پرداخت هزینه‌های سفر، بار و غرفه برای تمامی هنرمندان و صنعتگران هم وجود دارد که عموما مورد استقبال هنرمندان و صنعتگران قرار نمی‌گیرد.

فیض‌الهی می‌گوید: «امکان حضور با توجه به شرایط صنعتگران وجود ندارد. به همین دلیل عده‌ای از صنعتگران درحالی باز می‌گردند که پس از مدتی دچار ورشکستگی می‌شوند.»

وی عدم شناخت بازار هدف را مهمترین علت شکست نمایشگاه‌های خارجی دانست و افزود: «بسیاری از کسانی که در این نمایشگاه‌ها شرکت می‌کنند به دلیل عدم شناخت بازار هدف محصولات آنها مورد استقبال واقع نمی‌شود و هیچ درآمدی کسب نمی‌کنند.»

رئیس اتحادیه اصفهان در ادامه می‌گوید: «هنرمند و صنعتگر بازاریاب نیستند. علائق و بازار هدف باید توسط کارشناسان بازاریاب شناسایی شود. به عنوان مثال آلمان، کارهای ساده و خلوت را می پسندد و رنگ لاجورد را بیشتر می‌خرند تا رنگ زرد. یا همچنین در بلگراد (یوگسلاوی سابق) مینا نمی‌خرند ولی به شدت خواستار کارهای پارچه قلمکار و سفال و سرامیک هستند.»

وی می گوید: «این امکان باعث بالارفتن ریسک سرمایه گذاران خارجی را به دنبال خواهد داشت. چرا که دیگر نیازی به آزمودن نیست.»

این درحالی است که تنها مسئله، برگزاری نمایشگاه‌های خارجی مطرح نیست؛ واقعیتی که مشهود است این است که با شناخت بازارهای جهانی و ایجاد تقاضا چقدر می‌توان پاسخگوی نیازها و فرصت‌های ایجاد شده بود؟ آیا با معطوف ساختن چشم بازار جهانی به صنایع دستی ایران تعادل عرضه و تقاضا ایجاد خواهد شد؟ بازار داخلی صنایع دستی ایران توان صادرات به موقع و کیفیت یکسان محصولات را خواهد داشت؟

فیض اللهی می گوید: «مردم چین توریست را به عنوان نیاز نگاه می‌کنند. بنابراین در جامعه بر این اصل و نگاه فرهنگ‌سازی می‌کنند. صنایع دستی با توریست ارتباط مستقیم دارد. با فعال کردن پژوهشکده صنایع‌دستی و مکلف ساختن سفارتخانه‌ها و دراختیار گرفتن اماکن فرهنگی حداقل می‌توان سالی یکبار نمایشگاهی برنامه ریزی شده را برنامه‌ریزی کنیم، تا به پشتوانه آن در بازار هدف امکانات بازاریابی فراهم شود.»

وی با ابراز تاسف در خصوص اینکه نمایشگاه‌های خارجی بدون هزینه، هماهنگی و اطلاع‌رسانی به اتحادیه و هنرمندان صورت می‌گیرد افزود: «همواره گله‌مند بودم چرا که برخی از نمایشگاه ها، بدون هماهنگی برگزار می‌شود و متولیان حفظ و توسعه صنایع دستی، هیچ استعلامی از اتحادیه نمی‌گیرند.»

وی در ادامه می گوید: «بسیارند افرادی که ماهر هستند ولی شاخص نیستند. با این عدم هماهنگی در واقع این امکان برای آنها لحاظ نمی‌شود.»

فیض الهی در پایان افزود: «همچنان معتقدم اتفاقاتی که درحوزه صنایع دستی می‌افتد در حد حرف و شعار است. تازمانی که در زندان سمینارها و همایش‌ها و نمایشگاه‌های بی‌برنامه محبوس باشیم و توان اجرایی نداشته باشیم راه به جایی نخواهیم برد.»