گزارش لس آنجلس تایمز از آغاز جهش قیمت ها؛ ایرانیان آماده مي شوند

رامین مستقیم، مریس لوتز

درحالیکه دولت روز یکشنبه اعلام کرد که قطع برخي از یارانه ها موجب بالارفتن قیمت بنزین مي شود و قیمت کالاهاي ضروري مثل آب و نان چندین برابر مي شود، ایرانیان خود را آماده مي کنند.

اگرچه مجلس این طرح را تصویب کرده است، احمدي نژاد با اعلام این موضوع در تلویزیون و گفتن این نکته که نرخ هاي جدید تا 10 روز آینده اجرا مي شود، مردم را غافاگیر کرد.

احمدي نژاد که خود را رهبر کسانی مي داند که به مردم فقیر خدمت مي کنند و با پولدارهاي فاسد مبارزه مي کنند، دیروز در مقام دفاع از سیاست هاي نئولیبرال غربي و سیستم سرمایه داري بین المللي، معذب شده بود.

قشر تجار و سرمایه دارد جدید با برداشته شدن یارانه ها کمی احساس ناراحتي مي کنند اما ایرانیان عادي از این اقدام ضربه شدیدي مي خورند.

اگر این طرح موفق شود، ایرانیان خودکفا مي شدند و از لحاظ اقتصادي به خود متکي مي شدند و در مقابل تحریم هاي غرب که فشار سنگیني را بر اقتصاد ایران آورده است، پایداري مي کردند. اما قطع کردن یارانه ها در زمان تنش سیاسي، فشار اقتصادي و انزواي بین المللي ایران بر سر برنامه هاي اتمي اش، صورت گرفته است.

نیروهاي امینتي در پمپ بنزین ها مستقر شده اند و پلیس ضد شورش در همه جاي تهران دیده مي شود تا اگر نارضایتي عمومي منجر به حمله مردم به پمپ ببنزین ها شد، در آنجا حضور  داشته باشند. در سال 2007 زماني که دولت براي اولین بار سیستم محدود کردن مصرف بنزین یارانه هاي را اعمال کرد، شورش هایی درگرفت.

جزئیات تغییر قیمت ها از طریق رسانه ها درز کرده است. روز یکشنبه، قیمت همه کالا ها بدون تغییر بود به غیر از سوخت گاز طبیعي که از 30 سنت هر مکعب، 500 درصد افزایش داشته است.

در ده روز آینده، قیمت گازوئیل  از گالني شش سنت به 57 سنت براي 16 گالن اول مي رسد و قیمت سهمیه ماهانه 1.32 دلار براي هر گالن است. بالا رفتن مخارج حمل و نقل هم باعث مي شود که کالا هاي دیگر به شکل قابل توجهي گران شود.

بنزین یارانه اي ازگالنی 38 سنت به 1.48 دلار مي رسد و نرخ آزاد آن 2.64 دلار است.

سیستم پیچیده  یارانه اي توسط سیستم کارت هوشمند اداره مي شود؛ راننده ها مي تواند سهمیه ماهانه بنزین ارزان را دریافت کنند اما اگر به بنزین بیشتري نیاز داشته باشند باید به نرخ آزاد خریداري کنند.

قیمت آب و برق ماه هاست که گران شده است و پیش بیني مي شود که به مقدار جالب توجهي بعد از هدفمند شدن یارانه ها بالا برود. طبق گفته ایرنا، قیمت برق براي هر کیلووات در ساعت 4.5 سنت است که سه برابر شده است و قیمت آب با 48 سنت در هر متر مکعب چهاربرابر و گاز براي گرمایش با 7 سنت در هر متر مکعب پنج برابر شده است.

قیمت آرد از کمتر از یک پنی به 13 تا 14 سنت براي هر پوند رسیده است.

دولت امیدوار است تا شوک اولیه از بالارفتن قیمت ها را با  ریختن 40 دلار ماهانه به حساب افراد، مهار کند. مردم در ماه اول همچنان 13.2 گالن بنزین براي هر اتومبیل دریافت خواهند کرد.

سعید لیلاز روزنامه نگار و اقتصاددان مي گوید: "از لحاظ تئوریک درآمد دولت بعد از برداشتن یارانه ها روزي 100 میلیون دلار افزایش مي یابد. از این درآمد 30 درصد باید در مخارج صنایع مصرف شود تا مخارج را تامین کند و 20 درصد آن براي پروژه هاي عمراني به جیب دولت مي رود، 50 درصد آن بصورت نقدي به حساب مردم ریخته مي شود."

دولت منتقدان به این طرح را سرکوب کرد. روز یکشنیه، مقامات ایراني فریبرز رئیس دانا اقتصاددان چپگرا را که با غیرمنصفانه خواندن این طرح در مصاحبه اي در بي بي سي، آن را نقد کرده بود، زنداني کردند.

احمدي نژاد رسانه هاي خارجي را به دلیل ترویج شایعه هاي دروغ در مورد عواقب قطع یارانه ها بر قشر متوسط و پایین جامعه، متهم کرد.

او روز یکشنبه به رسانه دولتي ایران گفت: "من شاهد این بودم که برخي از رسانه هاي خارجي اظهاراتي درباره این طرح کرده اند آنها از اینکه ایران پیشرفت کند، ناراحت هستند."

اما عصبانیت رو به افزایش است بخصوص در میان کارکنان بخش حمل ونقل که اجازه ندارند با وجود افزایش قیمت بنزین، کارمزد خود را زیاد کنند.

علي، راننده تاکسي، گفت که قبل از یکشنبه تاکسي ام را که با گاز طبیعي کار مي کند را به قیمت 80 سنت پر کرده بودم.

او ادامه داد: "امروز با بیش از 4.50 دلار باک را پر کردم و تقریبا پنج برابر بیشتر پول دادم."

لیلاز، اقتصاددان گفت که امیدوار است که افزایش نرخ سوخت یک عارضه جانیي مثبت داشته باشد: "کاهش ترافیک و آلودگي که همه آسمان پایتخت را پوشانده است."

او گفت: "از اینکه خیابان هاي تهران امروز خلوت شده بود خوشحالم و دست کم آلودگي کم مي شود."

لس آنجلس تایمز، 20 دسامبر

روز