سرنوشت درياچه«آرال»درانتظار«اروميه» است

هيچ«راه‌حل آني» براي نجات درياچه اروميه وجودندارد.   مشاور ارشد بين‌المللي طرح حفاظت از تالابهاي ايران (UNDP/GEF) گفت: بيش از ده سال است که درياچه اروميه با بحران اکولوژيکي رو به افزايشي مواجه است. دكتر مايكل موزر با اشاره به مطالعات و کارهاي متعدد انجام شده با كمك بازديدهاي ميداني و مطالعات عكس‌هاي ماهواره‌اي براي نجات درياچه اروميه افزود: علل و راه‌حل‌هاي مورد نياز نسبتاً شناخته شده است به شكلي كه سطح آب به علت کاهش جريان‌هاي ورودي، حدود 4 متر از ميانگين بلندمدت کاهش يافته است. حجم آب درياچه نيز به همان نسبت کاهش يافته و شوري آب تقريباً به حد کريستاله شدن رسيده است. وي افزود: اين موضوع باعث نابودي روند عملکرد اکولوژيک و از دست رفتن ارزش‌هاي درياچه در نظر مردم محلي همانند توريسم و تفرج، چشم‌انداز، حيات وحش و ... شده است. مشاور ارشد بين‌المللي طرح حفاظت از تالابهاي ايران مهمترين مشکل درياچه اروميه را ميزان آب شيرين در دسترس در حوضه آبخيز اروميه و تخصيص آن به کاربران مختلف مانند کشاورزي، صنايع، مصارف خانگي دانست و افزود: بخش کشاورزي بيشترين استفاده را از منابع آب موجود در حوضه دارد و توسعه فزاينده کشت آبي در سالهاي اخير رقيب اصلي جريان آبي است که سابقاً براي تغذيه درياچه مورد استفاده قرار ميگرفت. وي تاكيد كرد: محيط زيست درياچه اروميه بايد در برنامه‌ريزي و تخصيص منابع آبي مدنظر قرار گيرد كه اين موضوع تا کنون در نظر گرفته نشده است. وي با تاكيد بر اين كه هيچ «راه حل آني» براي نجات درياچه اروميه وجود ندارد افزود: هر چند که پايان يافتن خشکسالي کنوني کمک زيادي به بهبود شرايط خواهد كرد. از سوي ديگر موفقيت در اين راه، به مديريت مؤثر بلندمدت منابع آبي حوضه، بويژه تخصيص آب کافي به درياچه براي اطمينان از تداوم کارکردهاي اکولوژيکي آن، بستگي دارد. از آنجايي که حوضه آبخيز درياچه اروميه بين 3 استان آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي و کردستان مشترک است، انجام چنين کاري بسيار پيچيده است. وي با اشاره به اين كه برنامه مديريت جامع درياچه در اکتبر 2008 ميلادي (مهرماه 87) به تصويب رسيد و در آوريل 2010 ميلادي (ارديبهشت 89) در مصوبه هيأت دولت به عنوان مبنايي براي فعاليتهاي احيايي پذيرفته شد، افزود: طي 18 ماه اخير، نمايندگان نهادهاي استاني بخش آب، کشاورزي و محيط زيست و وزارت نيرو و ساير کاربران (با حمايت طرح حفاظت از تالابهاي ايران) با پشتکار فراوان، طرح پيشنهادي براي تسهيم آب بين استانها تدوين كرده‌اند که تخصيص آب کافي به درياچه را نيز تضمين ميكند. اکنون لازم است اين طرح پيشنهادي به سرعت در بالاترين سطوح براي اجرا مورد تصويب قرار گيرد. وي با تاكيد بر اين كه مشکلات درياچه اروميه، منحصراً متعلق به ايران نيست و بسياري از کشورها در منطقه خاورميانه و مديترانه با چالش‌هاي مشابهي مواجه هستند، تصريح كرد: اقدامات اخير صورت گرفته براي تصويب برنامه مديريت جامع و تهيه طرح پيشنهادي تسهيم آب، نمونه‌هاي بينظيري از تجارب موفق بين‌المللي است. مشاور ارشد بين‌المللي طرح حفاظت از تالابهاي ايران خاطرنشان كرد: بدون اين اقدامات حفاظتي اساسي، درياچه اروميه به صورت يک اکوسيستم به شدت آسيب ديده و بدون کارکرد باقي خواهد ماند چرا كه نياز بيش از پيش به منابع آبي، جريانهاي ورودي را کاهش ميدهد که منجر به تأثيرات منفي بيشتر بر کشاورزي، جوامع محلي و اقتصاد منطقه خواهد شد. وي افزود: نابودي درياي آرال که دبيرکل سازمان ملل، بان کي مون، از آن تحت عنوان «بدترين فاجعه زيست‌محيطي جهان» نام ميبرد، درس آموزنده‌اي است که تشابهات زيادي با شرايطي که درياچه اروميه با آن مواجه است، دارد. چرا که چهارمين درياچه بزرگ جهان، درياي آرال، در نتيجه تغيير مسير جريان‌هاي آبي براي کشاورزي، 90 درصد وسعه خود را طي 40 سال اخير از دست داد که اين امر منجر به اثرات اقتصادي ـ اجتماعي و زيست‌محيطي فجيعي شد.