وزیر خارجه روسیه: روسیه آذربایجان را در قفقاز جنوبی بعنوان یک متفق استراتژیک مهم خود می شناسد

مصاحبه خبرگزاریهای «ترند» و آذرتاج و شبکه های تلویزیونی آذ تی وی و خزر جمهوری آذربایجان با سرگی لاورف وزیر امور خارجه روسیه در آستانه سفر دمیتری مدودیف رئیس جمهوری روسیه به جمهوری آذربایجان

- در سفر آتی دمیتری مدودیف رئیس جمهوری روسیه به جمهوری آذربایجان کدام مسایل اساسی مذاکره خواهند شد؟ اولویتهای اساسی روابط آذربایجان و روسیه کدام هستند؟

- ما آذربایجان را در قفقاز جنوبی و منطقه خزر بعنوان یک متفق استراتژیک مهم خود میدانیم. روابط ما در زمینه های مختلف در حال توسعه است. من اطمینان دارم که مانند همیشه در دیدار آتی سران دو کشور همه این مسایل از جنبه های مختلف مذاکره خواهد شد. همچنین روابط صمیمانه شخصی سران دو کشور نیز در توسعه مناسبات دو کشور یک عامل خیلی مهم است. موضوع اساسی سفر کنونی امضای قرارداد مرزی دو کشور و استفاده مشترک از منابع آبی رود مرزی "سامور" است. در سالهای اخیر در قبال تهیه این قرارداد اقدامات زیادی انجام گرفته است. الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان و دمیتری مدودیف رئیس جمهوری روسیه خدمات شخصی زیادی در این قبال داشته اند. آنها سال گذشته در باکو در دیدار خود در مورد جزئیات این تفاهمنامه تبادل نظر کرده بودند. در آن هنگام موافقت عمومی برای تهیه سند حقوقی در این قبال حاصل شده بود.

بی شک به رغم وجود بحران مالی جهان، همکاریهای تجاری-اقتصادی پایه روابط دو کشور بوده، در هر نشست و دیدار مذاکرات اقتصادی در جایگاه مهم قرار میگیرد. هم اکنون وضعیت در این قبال خیلی بهبود یافته است. حجم معاملات تجاری در حال افزایش است. هم در بخش صنایع، هم در بخش حمل و نقل و هم در بخش بانک پروژه های سرمایه گذاری با موفقیت در حال توسعه است.

اطمینان دارم که سران دو کشور در مورد وضعیت این روند مذاکرات عمومی انجام خواهند داد. در صورت لزوم بر فعالیتهای دوجانبه در این زمینه و یا در بخشهای دیگر تکان سیاسی خواهند داد.

البته که همکاریهای دو کشور در بخش بشردوستانه نیز برای اتباع دو کشور آذربایجان و روسیه خیلی مهم است. در سال جاری ما آغاز به اجرای یک پروژه بزرگ جدید نموده ایم. فروم مشترک ما در امور بشردوستانه در باکو برگزار شد. در مورد برگزاری سالانه این فروم با حمایت سران دو کشور تصمیم گرفته شد.

از سال گذشته نمایندگی دانشگاه دولتی "لومانسوف" مسکو در باکو آغاز به فعالیت نموده است. مراکز علمی و فرهنگی و کتابخانه روسیه در آذربایجان افتتاح شده است. محققا تمامی اینها موجب توسعه هر چه بیشتر همکاریهای بشردوستانه دو کشور میشود و لذا من چشم اندازهای روابط دوجانبه را خیلی مثبت ارزیابی میکنم.

یک عامل مهم آن است که در روند توسعه روابط دو کشور، مناطق مختلف روسیه بیشتر شرکت نموده و همکاریهای خودشان را با آذربایجان گسترش خواهند داد.

این روند توسعه روابط دوجانبه آذربایجان و روسیه، هم موافق با منافع مردم این دو کشور بوده و همچنین موجب تقویت ثبات در قفقاز جنوبی و منطقه خزر خواهد شد.

همچنین میتوانم بیان کنم که سران دو کشور علاوه بر روابط دو کشور، در مورد مسایل منطقه ای و بین المللی و در باره وضعیت همکاریها در چهارچوب سازمانهای بین المللی و اروپایی و از جمله سازمان ملل متحد مذاکراتی انجام خواهند داد.

- در چهارچوب سفر اخیر رئیس جمهوری روسیه به ارمنستان، این دو کشور قراردادی در مورد تمدید مدت ابقای پایگاه نظامی روسیه در ارمنستان امضا کردند. رئیس جمهوری روسیه در پایان این سفر در کنفرانس مطبوعاتی خود بیان کرده که "امضای این قرارداد در مسیر حمایت از روند برقراری صلح و امنیت در قفقاز جنوبی قرار گرفته است". این قرارداد بر توازن نظامیان منطقه چگونه تاثیر میگذارد. آیا این قرارداد موجب نقض کنوانسیون تعیین تعداد نیروهای مسلح و سلاح های معمولی در اروپا نخواهد شد؟ و همچنین از دیدگاه روسیه چه خطری برای ارمنستان وجود دارد و روسیه قصد دارد ارمنستان را از چه کسانی حفظ کند؟

- بر اساس این قراردادی که شما بیان کردید، تا 49 سال دیگر تمدید مدت ابقای پایگاه نظامی روسیه در ارمنستان در نظر گرفته میشود. چیز دیگری در اینجا وجود ندارد. این قرارداد نه وظیفه پایگاه نظامی روسیه در ارمنستان و نه تعداد نظامیان و سلاح های مستقر در این پایگاه را تغییر میدهد. لذا نباید گفت که این قرارداد موجب بر هم خوردن توازن نظامیان منطقه میشود. همچنین لزومی به طرح این مسئله وجود ندارد که قرارداد تمدید مدت ابقای پایگاه نظامی روسیه تا 49 سال دیگر در ارمنستان موجب نقض یک کنوانسیون دیگر میشود. هدف اساسی این پایگاه نظامی روسیه، تامین منافع روسیه است. بی شک حمایت از برقراری ثبات در قفقاز جنوبی بخشی از منافع روسیه است. در هنگام امضای قرارداد تداوم حضور پایگاه نظامی روسیه در ارمنستان، این اولین هدف بوده است.

- روسیه سالهاست که یکی از روئسای گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا در امور حل و فصل مناقشه قره باغ کوهستانی است و تلاش خود را جهت حل این مناقشه انجام میدهد، اما متاسفانه هنوز نتایج مثبتی بدست نیامده است. کشور شما چه اقدامات دیگری در این راستا میتواند انجام دهد؟

- شاید نتایج مثبت چشمگیر به این دلیل که مذاکرات بصورت مخفیانه برگزار میشود، وجود نداشته باشد،اما به عنوان کشور شرکت کننده در روند مذاکرات میتوانم بگوییم که نتایج مثبتی در این روند موجود است. در طی سال هایی که روسیه در فرایند گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا همراه با همکاران آمریکایی، فرانسوی خود شرکت میکند و طی سال هایی که روسیه بطور مستقل برای نزدیک شدن موضع طرفین تلاش میکند، نتایج مثبتی بدست آمده است. و فعالیت بر روی اصول اساسی که هم اکنون ادامه دارد، نتایج مثبت چشمگیری داشته است که در مرحله کنونی میتواند منجر به توافق دو طرف شود. لیکن این به این معنا نیست که پس از پایان فعالیت ها بر روی اصول اساسی همه چیز زود هنگام حل خواهد شد. طرفین در این فرایند شرکت میکنند زیرا که پس از اصول اساسی در هر صورت باید اسناد حقوقی در رابطه با توافقنامه صلح را آماده کرد. و معلوم است که این فرایند نیاز به دقت در جزئیات بیشتری دارد و جزئیات نیز دارای مشکلات مربوط به خود است. با این حال اصول اساسی به عنوان اسناد سیاسی میتوانند دارای نقش مهمی باشند، طوری که در سطح سیاسی میتوانست نشان دهنده تمایل رسیدن به توافق باشد. و ما نیز برای این تلاش میکنیم. روسیه با ابتکار دمیتری مدودیف رئیس جمهور روسیه در طی چند سال اخیر برای ایجاد زمینه های جدید جهت رسیدن به توافق، تلاش میکند. و در دو سال اخیر روسای جمهور آذربایجان، روسیه و ارمنستان شش دیدار برگزار کرده اند در سال جاری دو دیدار برگزار شده است. یکی در 17 ماه ژانویه در سوچی و دیگری در 17 ژوئن در سانک-پترزبورگ برگزار شده است. در نتیجه این دیدار ها ما پیشنهاد دادیم و گروه مینسک نیز از این پیشنهاد ما حمایت کرده است. بله هنوز اصول اساسی بطور کامل از سوی طرفین مناقشه پذیرفته نشده، اما در رابطه با بخش اساسی آن توانسته ایم به توافق برسیم. ما دو سه مسئله ساده ای را پیشنهاد داده ایم که هنوز این مسائل برای مورد مذاکره قرار گرفتن آماده نیست. و باید تاکید کرد که بدون این دو مسئله هیچ نوع توافقی نمیتواند موجود باشد. این میتوانست آن نتایج مثبتی که در بخشی از این سند بدست آمده بود را حفظ کند و هم زمان نشان دهد که دو یا سه مشکل مشخص وجود دارد که برای حل آن نیاز به تلاش های بیشتری است. و همچنین نتایجی که تا کنون بدست آمده را حفظ کند. روئسای گروه مینسک نیز در این مسئله از ما حمایت کرده اند و ما امیدواریم که چنین پیشنهادی که اجرا پذیزتر است، در کل از سوی همه مورد پذیرش قرار خواهد گرفت. با این حال ما به کار خود ادامه خواهیم داد. تکرار میکنم- توافق درباره آن بخش از اصول اساسی که هنوز دو و یا سه اصل آن به توافق نرسیده، تمایل رهبران آذربایجان و ارمنستان جهت حل صلح آمیز این مناقشه ، انچه که در بیانیه معروف به مایندورف که از سوی روسای جمهور روسیه، آذربایجان و ارمنستان به امضاء رسیده است امده و همچنین گفته های روسای گروه مینسک در این مود میتواند هشدار سیاسی مهمی در رابطه با آنچه که جامعه بین المللی و اروپا در انتظار آن میباشند، باشد. روسای گروه مینسک که در 17 ماه ژوئیه در آلماتی دیدار کردند، بیانه مشترکی بیان کردند که در آن تاکید شد که در مرحله کنونی تلاش های آنان طرفین به نتایج مثبت چشمگیر دست نیافته اند، و در این مسئله جواب سوال عنوان شده شما به من است. مهم این است که طرفین به توافق برسند. روسای گروه مینسک به تنهایی حتی در سطح روسای جمهور نمیتوانند این مسئله را به جای آذربایجان و ارمنستان حل کنند.  به این دلیل موضع ما همیشه یکسان است و ما همواره برای ارائه کمک جهت یافتن راه حل این مناقشه آماده هستیم. اما این راه حل را تنها میتوانند روسای جمهور آذربایجان و ارمنستان به دست آورند.

- مسئله تعیین رژیم حقوقی دریای خزر هنوز هم حل نشده باقی می ماند.  روسیه بر اساس توافق رسیده با آذربایجان و قزاقستان، فعالیت خود را در این مسوله کاهش داده است. آیا این به این معنا است که مسکو با موضع نظارت کننده فعال قانع میشود؟

- خیر این، این گونه نیست. بنظر من این نوع برداشت از موضع ما اشتباه است. بله ما با آذربایجان و قزاقستان در رابطه با تقسیم بستر دریای خزر به توافق رسیده ایم. اما هنوز سطح و  مرز هوایی آن تعیین نشده است. و این باید مسئله اصلی تعیین رژیم حقوقی دریای خزر باشد. و ما باید بر روی این مسئله بطور فعالانه کار کنیم.

البته در حال حاضر ما در رژیم حقوقی دریای خزر نیستیم، زیرا تا زمانی که کنوانسیون تعیین رژیم حقوقی دریای خزر موجود نباشد، همچنان قرارداد میان ایران و شوروی که در سالهای 1921- 1940 امضاء شده بود مانند قانون بین المللی بقوت خود باقی می ماند .  هم اکنون البته که ضرورت امضای کنوانسیون پیش از همه با این مشخص میشود که  تقریبا 20 سال است که  در دریای خزر سه دولت جدید وجود دارد، هم اکنون در دریای خزر دو کشور ساحلی نه بلکه 5 دولت ساحلی وجود دارد و قطعا باید به دنبال توافقنامه ای که منافع اهتمامی کشورهای ساحلی دریای خزر را در نظر گیرد و کنوانسیون باید این کار را انجام دهد. ما اعتقاد داریم که با وجود تمامی ویژگی های خاص دریای خزر بسیار مهم است که بر سر مسائل، استفاده از دریای خزر، حفاظت از منابع آن مانند ماهیگیری و منابع معدنی، حفاظت از محیط زیست، باید به توافق رسید. و مشکل در آن نیست که چه کسی غیر فعال و یا  فعال تر است. مشکل بر این حقیقت استوار است که برخی از همسایگان دریای خزر ما تمایل دارند به گسترش صلاحیت در منطقه مرز ساحلی خود بطوری که با چنین گسترشی آب دریای خزر دیگر آزاد نخواهد بود. این خواست زیاد نیست، احتمالا خواست بیش از حد است، زیرا حتی اگر ما اقیانوس جهانی را در نظر گیریم، کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها، مناطق آبها را حداکثر در طول 12 مایل در نظر میگیرد. دریای خزر یک دریای بسته است و اول از همه باید در استفاده از نظر منطقی و ظرفیت این اب بصورت رژیم خاص باید در نظر گرفته شود. ما آماده ارائه امتیازات هستیم و همچنین آماده به رسمیت شناختن منطقه ملی ارضی هستیم، اما البته که با توجه به این واقعیت که آزادی کشتیرانی را نباید زیر سوال ببرد.  یعنی بر اساس قانون های بین المللی ماهی گیری در  دریای خزر مجاز باشد لیکن با این شرط که  ماهی در  دریا باقی بماند و گونه های کم یاب و نوع خاص ماهی ها از بین نروند. و البته که نظارت بر این مسائل نیاز به  صبر دارد. اما در رابطه با  فعال بودن و یا غیر فعال بودن میتوانم بگویم که با ابتکار روسیه ما موفق به اجرای مسئله امنیت دریای خزر  که تحت ریاست آذربایجان است، شده ایم. امیدوارم که در مدت زمان کوتاه موفق به اتمام این کار خواهیم بود و این توافقنامه میتواند در نشست بعدی دریای خزر به امضاء رسد. و ابتکار دوم روسیه  ایجاد سازمان همکاری های اقتصادی خزر است. چند سال پیش در آستراخان، اولین کنفرانس در امور  تعامل اقتصادی میان کشورهای دریای خزر برگزار شده است. بنابراین مشتاقانه منتظر هستم که مسئله حقوقی دریای خزر به حل خود خواهد پیوست. این بسیار مسئله مهمی است، به خصوص با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای غیر ساحلی دریای خزر آماده استفاده از مسئله حل نشده خزر به نفع منافع خود بدون در نظر گرفتن منافع کشورهای ساحلی دریای خزر، هستند.

ترند