نتایج تحقیق سازمان انرژی اتمی درباره آلودگی گرد و غبارها به اورانیوم

رئیس بخش استحصال آب مرکز تحقیقاتی کم آبی و خشکسالی، عراق، عربستان، سوریه، ترکیه و بخش کمی از ایران را منشاء گرد و غبارها دانست و گفت: سازمان انرژی اتمی در زمینه آلوده بودن این ریزذرات به اورانیوم ضعیف شده تحقیقاتی انجام داده که وجود رادیواکتیو تایید نشده است.

مهندس نادر جلالی در گفتگو با خبرنگار مهر منابع بالا دستی حوزه دجله و فرات، گرم شدن کره زمین و خشکسالیها را از عوامل ایجاد گرد وغبار دانست و افزود: خشکسالیهایی در چند سال اخیر سبب شده است تالاب ها و دریاهای محلی به ویژه در منطقه بین النهرین عراق خشک شوند و افزایش شدت وزش باد نیز باعث شده است که گرد و غبار به شکل منطقه ای شکل بگیرد.

وی با اشاره به منشاء گرد و غبار اظهار داشت: به ترتیب اولویت غرب عراق، شمال عربستان، غرب سوریه، جنوب ترکیه و بخش کمی از ایران به عنوان منشاء گرد و غبار شناسایی شده اند.

رئیس بخش استحصال آب مرکز تحقیقاتی کم آبی و خشکسالی از تحقیقات سازمان انرژی اتمی در زمینه آلوده بودن ریز ذرات به اورانیوم ضعیف شده خبر داد و گفت: در این تحقیقات، وجود رادیواکتیو در ذرات گرد و غباری که وارد کشور شده تایید نشده است.

وی در عین حال به جنگهای عراق اشاره کرد و یادآور شد: این کشور در سالهای اخیر تجربه سه جنگ (جنگ تحمیلی علیه  ایران، جنگ خلیج فارس و اشغال عراق توسط آمریکا) را پشت سر گذاشته است که در زمان اشغال، آمریکا از بمبهای حاوی اورانیوم ضعیف شده استفاده می کرده و از آنجایی که مناطق بمباران شده در نزدیکی مرز ایران و عراق بوده است احتمال آلوده بودن این ذرات به اورانیوم وجود دارد.

بیشترین خطرات توفانهای گرد و غبار متوجه عراق است

جلالی با تاکید بر میزان خسارات گرد و غبار در چهار کشور عراق، سوریه، ترکیه و عربستان اضافه کرد: بیشترین خسارات این ریز ذرات متوجه عراق است ولی به دلیل وجود مسائل مهمتر مانند "امنیت" در این کشور کمتر به این مقوله توجه شد. عربستان نیز با خطری جدی در این زمینه مواجه نیست چرا که جهت وزش باد در این کشور به سمت خلیج فارس و عراق است. جنوب سوریه نیز متاثر از توفانهای گرد و غبار است.

وی به وضعیت کشور ترکیه اشاره کرد و ادامه داد: در حال حاضر توفانهای گرد وغبار برای ترکیه تهدید محسوب نمی شود ولی طبق مطالعات جهت وزش باد به سمت مدیترانه و شمال ترکیه است از این رو اگر این کشور از هم اکنون هوشیار نباشد با توجه به خشکسالی ها در آینده نزدیک خطراتی این کشور را تهدید می کند.  

این محقق با بیان اینکه کشورهای عربستان و سوریه نیز از زیانهای این پدیده چون ایجاد بیماریهای تنفسی و انتقال آلودگی های میکروبی در امان نیستند بر تعاملات منطقه ای تاکید و اضافه کرد: در این راستا همکاریهای خوبی برای کاهش گرد و غبار میان ایران و کشورهای سوریه، عراق، عربستان و ترکیه آغاز شده است که امیدواریم این همکاریها ادامه یابد.

پیشنهادات مرکز تحقیقات آب برای کاهش گرد و غبار

رئیس بخش استحصال آب مرکز تحقیقاتی کم آبی و خشکسالی بر لزوم تدوین برنامه جامع در این زمینه تاکید کرد و به مهر گفت: در این برنامه می توان روشهای مختلفی برای کاهش گرد و غبار پیش بینی کرد که از آن جمله می توان به روشهایی چون آبخیزداری، پخش سیلاب های فصلی، استفاده از پوششهای گیاهی و استفاده از انرژی باد و نصب توربینهای بادی اشاره کرد.

جلالی در خصوص استفاده از انرژی باد برای کاهش ایجاد ریز ذرات گفت: همان طور که باد باعث بروز گرد وغبار می شود از آن می توان در کاهش ریز ذرات نیز بهره برد به این صورت که در جلگه عراق آبهای زیر زمینی در عمق کم قرار دارند از این رو با نصب توربینهای بادی می توان آبهای زیر سطحی را به سطح زمین پمپاژ کرد و با مرطوب نگهداشتن سطح تالاب ها از میزان گرد و غبار جلوگیری می شود.

وی مشابه این وضعیت را در دریاچه هامون دانست و اضافه کرد: زمانی که آب دریافتی از هیرمند به این دریاچه مناسب باشد بهشتی برای ساکنان سیستان و بلوچستان ایجاد می شود ولی زمانی که این دریاچه خشک می شود، بادهای 120 روزه سیستان که به 150 روزه افزایش یافته است، توفان های گرد وغبار منطقه را فرا می گیرد.

جلالی مالچ پاشی را از دیگر روشهای کنترل گرد وغبار نام برد و ادامه داد: استفاده از این روش به صورت گسترده نه اجرایی است و نه به لحاظ اصول زیست محیطی صحیح است ولی در برخی مناطقی که دارای شن ها و ماسه های روان هستند تنها راه کنترل گرد و غبار مالچ پاشی است.

وی با تاکید بر استفاده از مدل ترکیبی برای کاهش گرد و غبار گفت: در کنار افزایش پوشش گیاهی و نصب توربین های بادی باید از روشهایی چون مالچ پاشی و روشهای آب خیزداری نیز استفاده شود. با استفاده از این مدل ترکیبی و پشتیبانی و همکاری های ملی و منطقه ای می توان امیدوار بود که در ظرف 10 سال آینده این توفانها کنترل شود.

جلالی همچنین یادآور شد: از سوی دیگر باید مدیریت منابع آب را جدی بگیریم. در هر نقطه ای که سدی احداث شده است بدون توجه به اثرات آن در پایین دست آب بوده و امروز ما شاهدیم که نسل حاضر ضررهای ناشی از توسعه سدها را متحمل شده است.

ارک قالاسی