«سعید بخاطر فعالیتهای اجتماعی، نوشته های حقوق بشری و خواست زبان مادری زندانی و مورد خشم حاکمیت واقع شده است».

این سخنان را عطیه طاهری همسر ، سعید متین پور روزنامه نگار و فعال حقوق بشر آذربایجانی که به حکم شعبه پانزده دادگاه انقلاب تهران به ۸ سال حبس محکوم شده و از ژوئن امسال در زندان اوین تهران به سر می برد، می گوید. اتهام متین پور ارتباط با بیگانگان و تبلیغ علیه نظام عنوان شده است. اما نزدیکان وی، او را زندانی وجدان می دانند.

واحید قاراباغلی، سخنگوی انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران(آداپ) می گوید، هم اکنون در ایران از آذربایجانیها تنها سعید متین پور نیست که بخاطر خواست زبان مادری در زندان می ّباشد:

« در حال حاضر در ایران اولین خواست فعالین آذربایجانی زبان مادری است. و تنها به خاطر بیان این خواست انسانها زندانی شده و در معرض شکنجه قرار می گیرند. آمار دقیقی از این فعالین را همینطوری نمی توان گفت. اما در میان آنها روحانیان نیز وجود دارند. در بیانی دیگر یعنی روحانیونی که خواستار زبان مادری خود هستند نیز زندانی می شوند».

فعالین آذربایجانی امروز نیز خواست زبان مادری خود را مطرح خواهند کرد

با اینکه قانون اساسی کشور به آذربایجانی ها بعنوان بزرگترین گروه ائتنیکی ایران اجازه تحصیل به زبان ترکی آذری را داده است، اما فعالینی که این را طلب می کنند مورد تعقیب قرار می گیرند. از سویی دیگر، آنها که جمعیت اشان در میان ۲۰ تا 35 میلیون احتمال داده می شود همواره با هدف دستیابی به خواستها و حقوق معتل مانده خود تجمعات اعتراض آمیز و به دیگر تدابیر دست می زنند و بیشتر بازداشت ها نیز در این مراسمات صورت می گیرد.

به گفته واحید قاراباغلی، سخنگوی انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران(آداپ)، امسال نیز همزمان با ۲۱ فوريه در روز جهانی زبان مادری فعالین آذربایجانی از حکومت، خواست ایجاد شرایط لازم جهت تدریس ترکی آذربایجانی را مطرح خواهند کرد. با این مقصد در شهرهای مختلف ایران اعلامیه های نیز پخش شده است.

واحید قاراباغلی می گوید، با اینکه حکومت در این خصوص موضعی سرکوبی داشته اما فعالین نیز از راهی که در پیش گرفته اند به فکر انصرف نیستند.

«حاکمیت در خصوص تحصیل زبان مادری گروه های ائتنیکی غیرفارس هیچ قدمی را برنمی دارد، بر عکس حتی به کسانی که با میل خود و بطور داوطلبانه زبان خود را فرا گرفته و به دیگران می آموزند فشارها وجود دارد. اما مبارزه فعالین آذربایجانی بطور روشن نشان می دهد که حاکمیت به هدفی که می خواهد نائل نشده است».

« هر سال فعالیت گروههایی که خواستار تحصیل به زبان مادری هستند افزایش می یابد»

واحید قاراباغلی می گوید که، بدون توجه به فشارها و شکنجه ها، هر سال فعالیت گروه هایی که در ساحه زبان مادری مشغول هستند، بیشتر و گسترده تر می شود. بطور مخفیانه که شده باشد این زبان تدریس می شود، انسانها از راه های سری کتابهایی را پخش می کنند. اما هم اکنون در کنار حبس ها یک مسئله نیز فعالین را بطور جدی ناراحت ساخته است.

« مرگ مشکوک فعالین آذربایجانی که خواستار دستیابی به حقوق زبانی خود هستند افزایش یافته به گونه ای که نمی شود تشخیص داد ارگان های خصوصی ایران در آنها دست دارند یا نه».

«وقتی به مسئله زبان مادری می آید آنها هم سکوت می کنند»

واحید قاراباغلی می گوید؛ وقتی به مسئله زبان مادری می آید فعالین حقوق بشری ایرانی و مرکز نیز در این مسئله سکوت را ترجیح می دهند:

«در ایران، کسانی نیز که مشغول دفاع از آزای، دموکراسی و حقوق بشر هستند وقتی به مسئله زبان مادری می آید سکوت می کنند و این را در جهت جلوگیری از تجزیه ایران تشریح می کنند. اما به نظر من بعنوان یک فعال حقوق بشر با به رسمیت شناختن حقوق ذاتی انسانها کشوری تجزیه نمی شود و اگر بحث بر روی معامله بین نابودی فرهنگها و زبانها با جدا شدن و زندگی جداگانه باشد به نظر من باز دومی هزینه کمتری دارد و انسانی تر است».

در عین حال واحید قاراباغلی و همچنین عطیه طاهری همسر سعید متین پور روزنامه نگار آذربایجانی در بند معتقدند که؛ مبارزه ای که دهها سال است جریان دارد در نهایت به نتیجه می رسد و روزی ۲۱ فوريه روز جهانی زبان مادری را گروههای ائتنیکی مختلف که در ایران زندگی می کنند در شرایطی آزاد جشن خواهند گرفت.

سازمان علمی و فرهنگی یونسکو در سال ۱۹۹۹، بیست و یکم فوریه برابر با دوم اسفند را روز جهانی زبان مادری اعلام کرده. این اقدام به منظور حفظ زبانهای مختلفی که در میان اقلیتهای قومی و نژادی در سراسر جهان رایج بوده ، صورت گرفته است .این روز برای مردم بنگلادش که حدود شصت سال پیش برای حفظ زبان مادریشان قربانی دادند، اهمیت خاصی دارد.

يکشنبه ۲ اسفند ۱٣٨٨ - ۲۱ فوريه ۲۰۱۰ -اولکر آکیف قیزی؛ رادیو اروپای آزاد