اگر به خاطر داشته باشید، در دیدار محمود احمدی‏نژاد از شهر تبریز، یکی از موضوعاتی که موجب خنده و تعجب مردم شد، این بود که مردم تبریز در این دیدار بیش از آن که با شعارهای خود از رییس جمهور یاد کنند و او را تشویق کنند، با شعار «پیروز باد تراکتور» از او استقبال کردند.

 «تیم تراکتورسازی تبریز»، به ویژه در ماه‏های گذشته، بیشترین محبوبیت را در میان مردم تبریز کسب کرده‏ است. اما موضوع این است که چرا مردم تبریز تا این حد به این تیم علاقه دارند؟

به نظر می‏رسد علاقه به تیم تراکتورسازی از حد یک علاقه‏ی صرفاً ورزشی فراتر رفته و امروز این تیم به عنوان نمادی از اعتراض و بهانه‏ای برای طرح مطالبات ملی در آذربایجان مطرح است.

توجه و ارزش دادن به جایگاه زبان مادری در حال حاضر به یکی از خواسته‏های جدی مردم آذربایجان تبدیل شده است و در این راستا، ارزش‏های تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز بیشتر حول محور مسائل قومی‏ای می‏گردد که بسیاری از آذربایجانی‏ها نسبت به آن اعتراض دارند.

چندی پیش زمانی که این تیم در استادیوم آزادی تهران بازی داشت، با استقبال حدود ۴۰هزار تماشاگر از غرب ایران روبرو شد. حتی به روایتی، در پی این بازی ترافیک سنگینی در جاده‏های منتهی به غرب کشور ایجاد و جاده‏ها تقریبا بسته شده بودند.

روز جمعه ۳۰ بهمن تیم تراکتورسازی تبریز در ورزشگاه انقلاب کرج در مقابل تیم سایپای کرج بازی کرد. جالب این‏جاست که حدود ۲۰هزار تماشاگر ترک‏زبان از غرب ایران برای دیدن این بازی به کرج آمده بودند. گفت‏وگوی مستقیمی با دو تن از تماشاگران این مسابقه در استادیوم کرج در جریان بازی داشتم و از آن‏ها در باره‏ی حال و هوای بازی و فضای حاکم بر استادیوم پرسیدم:

تراکتور و سایپا در ورزشگاه انقلاب کرج در حال بازی هستند. حدود ۲۵ تا ۳۰هزار تراکتوری آمده‏اند. روی یک پرچم بزرگ نوشته‏اند «روز جهانی زبان مادری مبارک باد» و یا به زبان آذری شعار می‏دادند «مدرسه‏ی ترکی باید برای همه ایجاد شود».

حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر از نیروهای یگان ویژه بیرون ورزشگاه ایستاده‏اند و مراقب‏‏اند که اگر اتفاقی بیفتد و یا درگیری‏ای ایجاد شود وارد ورزشگاه بشوند و تماشاگران را کنترل کنند.

دو سه تا از پارچه‏نوشته‏های تماشاگران را نیروهای امنیتی از آن‏ها گرفتند و بردند. فضای بسته‏ای است، اما چون تعداد تماشاگران خیلی زیاد است، تقریبا کاری نمی‏توانند بکنند.

تراکتورسازی هشت سال پیش که در لیگ برتر بود، طرف‏دار زیاد داشت ولی به این صورت نبود که در کرج ۳۰هزار تماشاگر داشته باشد. به نظر ما، این قضیه بیشتر به این خاطر است که آذربایجانی‏ها امروز ورزشگاه را فضایی می‏دانند که بیایند حرف‏های‏شان را بزنند و از این موقعیت استفاده کنند برای این که به خواسته‏های‏شان برسند.

اما یکی دیگر از طرف‏داران این تیم معتقد بود که فضای استادیوم بیش از اندازه امنیتی است و شعارها و پلاکاردهای آذربایجانی‏ها، توسط نیروهای انتظامی جمع‏آوری شده است:

چند لجظه پیش از تماس شما، نیروهای امنیتی به تماشاگرانی که پارچه‏نوشته‏ای را که روز جهانی زبان مادری را یادآوری می‏کرد در دست داشتند، حمله کردند. درگیری‏ای بین مردم و نیروهای امنیتی به وجود آمد که به علت تعداد زیاد تماشاگران، نیروهای امنیتی عقب‏نشینی کردند. تماشاگران شعار «مدرسه به زبان ترکی باید برای همه باشد» را مرتب تکرار می‏کنند. نیروهای امنیتی به شدت با این مساله برخورد می‏کنند. اما تا به حال تماشاگران پس ننشسته‏اند.

 یاشار حکاک‏پور، سخن‏گوی دفاع از زندانیان ترک در مورد ارزش‏های تیم تراکتورسازی تبریز در میان مردم این منطقه می‏گوید:

در شرایط کنونی، تراکتور‏سازی فقط یک تیم ورزشی نیست و آذربایجانی‏ها با حضور در ورزشگاه‏ها و سردادن شعارهایی، خواست‏های ملی خود را بیان می‏کنند. در حقیقت، بازی‏های تیم تراکتورسازی محلی برای طرح این خواسته‏ها شده است.

این مطالبات که در خارج از ورزشگاه‏ها سرکوب می‏شوند، به داخل ورزشگاه‏ها آمده و با صدایی رساتر و توسط تعداد بیشتری از مردم اعلام می‏شوند.

واقعیت این است که جامعه‏ی آذربایجانی‏ها مدت‏ها است به تبعضیات زبانی‏ای که در ایران وجود دارد، معترض است و به مبارزات مدنی خود در این راه ادامه می‏دهد. این مبارزات اکنون به داخل ورزشگاه‏های آذربایجان و تهران کشیده شده و آذربایجانی‏ها به صورت یک صدا و متحد، خواست‏های ملی خود را در حین بازی‏ها مطرح می‏کنند.

به هرحال تراکتورسازی تبریز یکی از تیم‏هایی است که فراتر از اندازه‏های ورزشی مورد توجه طرف‏دارانش قرار گرفته است. این روزها در بین مردم آذربایجان شعار «یاشاسین تراکتور» جایگاه خیلی بیشتری از تشویق رییس جمهور یا حتی شعارهای سیاسی دارد.

اردوان روزبه

[email protected]/* */