تالاب زيباي يادگارلو در گذشته زيستگاه بسيار مناسبي براي زمستان گذراني و نيز زادآوري پرندگان آبزي همچون قو، فلامينگو، اردک سرسفيد و انواع مرغابيها بود اما طي چند سال اخير با احداث زهکش در مجاورت آن و نيز کاهش آب ورودي و احداث يک جاده که از وسط تالاب مي گذرد، موجب شده است حيات اين تالاب ارزشمند به طور کامل از بين برود.يادگارلو يا "خدرحاجي" يک تالاب آب شيرين کم عمق کوچک به وسعت 359 هکتار با باتلاقهاي مغذي در اطراف آن است که در جنوب درياچه اروميه و 22 کيلومتري شهرستان نقده(سولدوز) در ارتفاع 1290 متري از سطح دريا جاخوش کرده است.

منابع تامين کننده آب تالاب، روان آبهاي فصلي ناشي از بارندگي در سطح حوضه، جريان هاي فصلي رودخانه "گدار" از طريق انهار سنتي و نشت آبهاي زيرزميني است که به دليل کاهش بارندگي هاي اخير و بروز پديده خشکسالي تهديد مضاعفي بر حيات اين تالاب به شمار مي رود.

اين تالاب به لحاظ اهميت و ويژگي هاي منحصر به فرد در سال 1354 به عنوان سايت رامسر و مکاني با اهميت جهت پرندگان تعيين و به ثبت اين کنوانسيون رسيده و در زماني که از شرايط طبيعي برخوردار بود، مکاني مهم براي توليد مثل پرندگان آبزي و زيستگاه مناسبي براي حداقل 40 گونه پرنده آبزي و آبچر با ارزش از جمله "اردک مرمري"، " اکراس سياه"، "قوي کوچک"، "اردک بلوطي"، "غاز پيشاني سفيد بزگ و کوچک"، "لک لک سفيد " و... به شمار مي رفت اما با به خطر افتادن حيات اين تالاب، حيات اين گونه از پرندگان نيز با خطرات جدي مواجه شده است.

بر اساس بررسي هاي انجام شده، 71 گونه گياهي از 19 خانواده در منطقه تالاب شناسايي شده است که به طور معمول اين گونه هاي گياهي در ديگر نقاط استان نيز به صورت گسترده يافت مي شوند، تعداد قابل توجهي از اين گونه هاي موجود شامل 16 گونه قابل چراي دام و سه گونه نيز از نظر خواص پزشکي داراي ارزش ويژه اي هستند که نابودي حيات تالاب زيست اين گونه ها نيز با تهديد مواجه شده است.

مديرکل اداره کل حفاظت از محيط زيست آذربايجان غربي در اين خصوص در گفتگو با خبرنگار مهر از تالابها به عنوان مظلوم ترين زيست بوم ها نام برد و گفت: تالابها از جمله زيست بوم هايي هستند که خيلي زود مورد تهديد و تخريب قرار مي گيرند.

کيومرث کلانتري با بيان اينکه در اين استان 30 تالاب دايمي و فصلي وجود دارد، وضعيت اکثر اين تالابها را به جز تالاب "يادگارلو" که کاملا خشک شده است، مناسب ارزيابي کرد و افزود: وضعيت اکولوژيکي تالابهاي استان فعلا مناسب است اما با روند خشکسالي پيش بيني مي کنيم که علاوه بر پارک ملي درياچه اروميه تالابهاي استان نيز امسال به شدت تحت تاثير پديده خشکسالي قرار گيرند.

اين ارزيابي در حالي صورت مي گيرد که تالاب بين المللي و مهم درياچه اروميه مرگ را به انتظار نشسته و در معرض نابودي قرار دارد و همچنين به استناد دفترچه حاوي اطلاعات تالابهاي استان که توسط اداره کل حفاظت محيط زيست استان در سال 85 منتشر شده است، تالاب بين المللي "شورگل" نيز با تهديد جدي به دليل تبديل اين تالاب به سد مخزني و احداث زهکش و تغيير کاربري آن توسط شرکت سهامي آب منطقه اي مواجه است.

وي در خصوص احيا و بهسازي تالاب يادگارلو اظهار داشت: تالاب يادگارلو براي احيا جزو برنامه هاي اين اداره کل قرار دارد و سعي داريم با يک مکانيزيم، بخشي از آب زهکش حسنلو را به سمت تالاب انحراف بدهيم.

به‌گفته کلانتري، به رغم رشد آگاهي مردم نسبت به اهميت محيطهاي طبيعي به ويژه تالاب‌ها، هنوز درک واقعي از اهميت کارکرد و حساسيت اين زيستگاههاي حياتي و متنوع بسيار پايين است.

وي افزود: تالابها را مي‌توان شاهکار خلقت به حساب آورد و به‌ جرات مي‌توان گفت در مجموعه چهره‌هاي محيط طبيعي زمين کمتر زيستگاهي مي‌توان با اين اهميت پيدا کرد که تا به اين حد در مورد آنها غفلت شده باشد.

وي گفت: تالابهاي استان از عناوين ثبتي مختلف بين ‌المللي و داخلي برخوردار هستند که سه سايت از ? ??سايت تالابي، کنوانسيون رامسر ايران در اين استان واقع است.

وي،اين سه سايت را تالاب درياچه اروميه، تالاب قوپي باباعلي و تالابهاي يادگارلو، درگه سنگي و شور گل عنوان کرد که هر سه تالاب يک سايت محسوب مي‌شوند.

مديرکل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي افزود: از تالابهاي ملي واقع در اين استان مي‌توان به تالاب درياچه اروميه به‌عنوان پارک ملي و تالابهاي "آق گل ماکو" "گرده‌قيط" "مميند" و "کاني برازان" به‌ عنوان مناطق شکار ممنوع اشاره کرد.

کلانتري يادآور شد: در واقع تالاب‌ها را مي‌توان از جمله نظام‌هاي حيات ‌بخشي به حساب آورد که مطلقا جايگزيني ندارند.

به گفته وي، تالاب‌ها مفيدترين و درعين حال بد بيارترين اکوسيستم‌هاي طبيعت به شمار مي‌روند و هيچ يک از اکوسيستم‌هاي جهان به اندازه تالاب‌ها صدمات ناشي از کوتاه انديشي بشر و تمايلات خود خواهانه انسان محوري را تجربه نکرده‌اند.

وي گفت: در لغت عنوان تالاب را مي‌توان مترادف باتلاق، آب بندان، مرداب، برکه، درياچه و ساير آبهاي سطحي وسيع در نظر گرفت که براي مدت زيادي از سال داراي آب به نسبت کم عمق باشد.

کارشناس مسئول حيات وحش و آبزيان اداره کل حفاظت محيط زيست استان نيز در اين زمينه با ابراز تاسف از وضعيت موجود تالاب يادگارلو اظهار داشت: هم اکنون به دليل احداث زهکش سد حسنلو در نتيجه از دست دادن ذخيزه آب تالاب به زهکش به دليل بافت خاک بسته تالاب ونفوذ پذيري بالا، استفاده از بستر تالاب جهت انجام مانورهاي نظامي توسط نيروهاي نظامي به صورت فصلي به عنوان اردوگاه و تغيير کاربري اراضي تالاب به کشاورزي و همچنين کاهش نزولات آسماني از مهمترين عوامل خشک شدن اين تالاب شده اند.

رامين سلمان زاده انجام مطالعات لازم در خصوص مکانيابي محل مناسب جهت استقرار ايستگاه پمپاژ به منظور آب از زهکش به تالاب را از مهمترين برنامه اين اداره کل براي احياي اين تالاب عنوان کرد.

به گفته کارشناسان حفاظت محيط زيست، کنترل سيلابها طوفانها، تغذيه و تخليه آبهاي زيرزميني، کنترل سيلاب، جلوگيري از نفوذ آبهاي شور، حفاظت در برابر نيروهاي طبيعي و پاکسازي مواد سمي را از جمله کارکردهاي اساسي تالابهاست که اميد مي رود با چاره انديشي مسئولان استان شاهد تولد دوباره تالاب يادگارلو نقده باشيم.

 سولدوزخبر